Skip to content

Αρθρογραφία

Κατοχύρωση Προϊόντων Προστατευομένων Ονοµασιών Προέλευσης (ΠΟΠ) & και Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ)

προστασια ποπ

Οι ονομασίες προϊόντων που έχουν καταχωριστεί ως ΠΟΠ ορίζονται εκείνες που έχουν τους ισχυρότερους δεσμούς με την περιοχή στην οποία παρασκευάζονται αυτά τα προϊόντα (πχ ελαιόλαδο ΠΟΠ Καλαμάτας).

Αντίθετα, η ΠΓΕ δίνει έμφαση στη σχέση μεταξύ της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής και της ονομασίας του προϊόντος, όπου μια συγκεκριμένη ιδιότητα, φήμη ή άλλο χαρακτηριστικό μπορεί να αποδοθεί κατά κύριο λόγο στη γεωγραφική του καταγωγή (πχ κρασοτύρι της Κω).

Υποβολή Αίτησης Καταχώρισης

Δικαίωµα υποβολής αίτησης καταχώρισης µιας ονοµασίας στο κοινοτικό µητρώο Προστατευόµενων Ονοµασιών Προέλευσης και Προστατευόµενων Γεωγραφικών Ενδείξεων έχει κάθε οµάδα παραγωγών, η οποία, ανεξάρτητα από την νοµική της µορφή, αποτελείται από παραγωγούς ή/και µεταποιητές, που ασχολούνται µε το συγκεκριµένο γεωργικό προϊόν ή τρόφιµο.

Κάθε οµάδα παραγωγών που επιθυµεί να υποβάλει αίτηση καταχώρισης ΠΟΠ ή ΠΓΕ οφείλει καταρχήν να αποδείξει ότι η προτεινόµενη ονοµασία ανταποκρίνεται στους ορισµούς που αναφέρονται στο άρθρο 5 του Κανονισµού (ΕΕ) 1151/2012. 

Η αιτούσα οµάδα πρέπει να υποβάλλει τον φάκελο του αιτήµατος καταχώρισης στην Διεύθυνση Συστηµάτων Ποιότητας και Βιολογικής Γεωργίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων. 

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι ανεξάρτητα από το ποια οµάδα ή ποιο πρόσωπο αιτείται την καταχώριση, όταν µια ονοµασία καταχωριστεί στο Κοινοτικό Μητρώο ΠΟΠ-ΠΓΕ-ΕΠΙΠ, µπορεί να χρησιµοποιείται από οποιονδήποτε τηρεί τις προδιαγραφές παραγωγής του εν λόγω γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου.

Στοιχεία Αιτήματος

Ο φάκελος πρέπει να περιλαµβάνει: 

  • Την Αίτηση καταχώρισης,
  • Το Ενιαίο έγγραφο, (έντυπο του Καν. (ΕΕ) 668/2014), 
  • Τις Προδιαγραφές του προϊόντος, 
  • Δήλωση ότι πληρούνται οι όροι του άρθρου 49 παρ. 1 του Καν. (ΕΕ) 1151/2012, στην περίπτωση που ο ενδιαφερόµενος είναι ένα µεµονωµένο φυσικό ή νοµικό πρόσωπο και όχι οµάδα. 
Προδιαγραφές

Οι προδιαγραφές του γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου για την ονοµασία του οποίου έχει υποβληθεί αίτηση καταχώρισης ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ περιλαµβάνουν τουλάχιστον τα ακόλουθα: 

1. Όνοµα γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου.

Αναγράφεται η προτεινόµενη ονοµασία προέλευσης ή γεωγραφικής ένδειξης σε ελληνικούς και µετεγγραµµένη µε λατινικούς χαρακτήρες. Η ονοµασία του υπό καταχώριση προϊόντος θα πρέπει να είναι αυτή που χρησιµοποιείται είτε στο εµπόριο είτε στην καθοµιλουµένη γλώσσα.

2. Περιγραφή

Αυτή περιλαµβάνει τους φυσικούς παράγοντες του προϊόντος (σχήµα, χρώµα, βάρος κτλ), χηµικούς (περιεκτικότητα σε υγρασία, λίπος κτλ.),  µικροβιολογικούς (µικροβιακοί πληθυσµοί), βιολογικούς (φυλή ζώων, ποικιλία φυτών κτλ.), οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (χρώµα, γεύση, άρωµα κτλ.). 

Η περιγραφή σκοπεύει στο να αποδειχθεί η ιδιαιτερότητα και η µοναδικότητα του προϊόντος και να αναδειχθούν τα σηµεία διαφοροποίησής του σε σχέση µε τα υπόλοιπα οµοειδή προϊόντα καθώς και στο να αναδειχθεί ο τρόπος παρουσίασής του.

3. Οριοθετηµένη γεωγραφική περιοχή

Αυτή πρέπει να ορίζεται µε σαφήνεια και ακρίβεια, χωρίς τεχνητούς αποκλεισµούς χωριών ή επαρχιών. Περιλαµβάνει την πραγµατική ζώνη παραγωγής του προϊόντος, η οποία οριοθετείται µε βάση το δεσµό και οφείλει να έχει µια σχετική οµοιοµορφία στις εδαφοκλιµατολογικές συνθήκες. 

4. Απόδειξη προέλευσης

Πρόκειται για την ιχνηλασιµότητα του γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου και αφορά στον αυτοέλεγχο της οµάδας. Πρέπει να καθορίζονται οι διαδικασίες που οφείλει να εφαρµόζει η οµάδα, όσον αφορά την απόδειξη της προέλευσης του προϊόντος, των πρώτων υλών, των ζωοτροφών και άλλων ειδών τα οποία σύµφωνα µε τις προδιαγραφές του προϊόντος, απαιτείται να προέρχονται από την οριοθετηµένη γεωγραφική περιοχή.

Έτσι θα πρέπει να είναι σε θέση να προσδιορίσουν:

  • τον προµηθευτή, την ποσότητα και την προέλευση όλων των παρτίδων πρώτης ύλης ή/και των προϊόντων που προµηθεύονται·
  • τον αποδέκτη, την ποσότητα και τον προορισµό των προϊόντων που προµηθεύουν·
  • την σχέση µεταξύ κάθε παρτίδας εισροών που αναφέρεται στο στοιχείο και κάθε παρτίδας εκροών. 
5. Μέθοδος παραγωγής 

Αυτή πρέπει να περιγράφεται µε τέτοιο τρόπο ώστε γενικώς να µην υπάρχουν τεχνητοί αποκλεισµοί εντός της οριοθετηµένης ζώνης και να δίνεται έµφαση στις αυθεντικές, παραδοσιακές και τοπικές µεθόδους. Επί πλέον πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά µε την συσκευασία του προϊόντος. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποφεύγονται οι πολύ δεσµευτικές προδιαγραφές διότι µπορεί να προκαλέσουν δυσκολίες στην τήρησή τους αλλά και στην εµπορία του συγκεκριµένου προϊόντος.

Στην περίπτωση που η αιτούσα οµάδα αιτείται η συσκευασία να γίνεται µόνο εντός της οριοθετηµένης ζώνης, πρέπει να αιτιολογείται επαρκώς η επιλογή αυτή. Η αιτιολόγηση µπορεί να στηρίζεται τόσο στον έλεγχο, την ιχνηλασιµότητα και την εξασφάλιση της αυθεντικότητας του προϊόντος, όσο και στο σκεπτικό ότι το τελικό προϊόν είναι απόλυτα ευαίσθητο και η µεταφορά του εκτός ζώνης είναι δυνατό να αλλοιώσει τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του.

Θα µπορούσε ενδεχοµένως να ζητηθεί από την αιτούσα οµάδα η συσκευασία ενός γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου να γίνεται αποκλειστικά εντός της οριοθετηµένης ζώνης, µόνον προβάλλοντας λόγους ποιότητας, αυτοελέγχου, ειδικής τεχνογνωσίας, ελεγκτικού µηχανισµού κτλ. Γενικά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σοβαρότητα στη συγκεκριµένη προϋπόθεση και απαιτεί για την συγκεκριµένη επιλογή της αιτούσας οµάδας πολύ ισχυρή τεκµηρίωση, ειδική για το προϊόν, προκειµένου να µην αποκλείονται τυχόν ανταγωνιστές, σεβόµενη τις αρχές του ελεύθερου ανταγωνισµού. 

6. Δεσµός 

Η αιτούσα οµάδα πρέπει να παρέχει επαρκείς πληροφορίες στο φάκελο του αιτήµατος, για τον τρόπο που η οριοθετηµένη γεωγραφική ζώνη παραγωγής του γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου, επηρεάζει και διαµορφώνει ουσιαστικά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τελικού προϊόντος. Πρέπει να περιγράφονται επαρκώς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του εδαφοκλιµατικού περιβάλλοντος και οι τοπικές συνθήκες παραγωγής. Επιπλέον πρέπει να αναφέρονται συγκεκριµένα στοιχεία για τους ανθρώπινους παράγοντες που διαµορφώνουν σε συνδυασµό µε τα παραπάνω τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου.

Επίσης, πρέπει να αναλύονται τα χαρακτηριστικά εκείνα, που καθορίζουν την ποιότητα και τη φήµη του προϊόντος, που οφείλονται κυρίως ή αποκλειστικά ή που µπορούν να αποδοθούν στην οριοθετηµένη ζώνη παραγωγής. Αναφορικά µε τα ΠΓΕ, πρέπει να δηλώνεται σαφώς αν η αίτηση καταχώρισης µιας γεωγραφικής ένδειξης βασίζεται αποκλειστικά στην ειδική ποιότητα, φήµη ή άλλα χαρακτηριστικά του προϊόντος που αποδίδονται στην οριοθετηµένη ζώνη παραγωγής.

Στην περίπτωση αίτησης που στηρίζεται στη φήµη, αυτή θα πρέπει να συσχετίζεται µε κάποιο ποιοτικό χαρακτηριστικό του προϊόντος για το οποίο έχει αποκτηθεί η φήµη. Πέρα από τα παραπάνω, ο φάκελος µπορεί να περιέχει ιστορικά στοιχεία και βιβλιογραφικά δεδοµένα σχετικά µε το προϊόν. Τα δεδοµένα αυτά, που αναφέρονται στο παρελθόν, µπορεί να προέρχονται από λεξικά, εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, εικόνες, αγγεία, ζωγραφιές κ.α. Πηγή πληροφοριών µπορούν να αποτελέσουν ακόµα και δηµοτικά τραγούδια, αναφορές περιηγητών, τιµολόγια, προικοσύµφωνα κ.α.. Οι αναφορές αυτές θα πρέπει να αφορούν στο συγκεκριµένο όνοµα για το οποίο αιτείται η καταχώρισή του στο κοινοτικό Μητρώο ΠΟΠ-ΠΓΕ και όχι γενική αναφορά στην παραγωγή οµοειδών προϊόντων. 

7. Φορείς ελέγχου 

Στην αίτηση καταχώρισης αναγράφονται τα πλήρη στοιχεία επικοινωνίας των οργανισµών ελέγχου, στο σύστηµα ελέγχου των οποίων θα πρέπει να είναι ενταγµένοι οι ενδιαφερόµενοι να παράγουν το προϊόν. Στη χώρα µας φορέας ελέγχου είναι ο ΕΛΓΟ-∆ΗΜΗΤΡΑ, σε κλιµάκια ελέγχου του οποίου συµµετέχουν και αρµόδιοι υπάλληλοι των οικείων Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονοµίας και Κτηνιατρικής των Περιφερειακών Ενοτήτων, (ΔΑΟΚ) της χώρας. 

8. Επισήµανση 

Τυχόν ειδικοί κανόνες επισήµανσης πέραν αυτών που προβλέπονται στην Κοινοτική και την Εθνική νοµοθεσία για τις ΠΟΠ και ΠΓΕ.  

9. Ειδικές διατάξεις κοινοτικής & εθνικής νοµοθεσίας

Αναφέρονται εφόσον υπάρχουν οι ειδικές εθνικές και κοινοτικές διατάξεις που ισχύουν για την παραγωγή, µεταποίηση, συσκευασία και εµπορία του συγκεκριµένου προϊόντος

Διαδικασία

Η αιτούσα οµάδα πρέπει να καταθέσει το φάκελο του αιτήµατος καταχώρισης στην ανωτέρω αναφερόμενη Διεύθυνση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Ο φάκελος αξιολογείται ως προς την πληρότητα και ποιότητα των υποβληθέντων στοιχείων σε πρώτο στάδιο και δηµοσιοποιείται το σχετικό αίτηµα σε εθνικό επίπεδο, προκειµένου να υποβληθούν τυχόν ενστάσεις αναφορικά µε αυτό, εντός χρονικού διαστήµατος δύο μηνών. 

Μετά την εξέταση των ενστάσεων, εφόσον υπάρξουν τέτοιες, το αίτηµα, είτε γίνεται αποδεκτό σε εθνικό επίπεδο είτε απορρίπτεται, αν οι ενστάσεις που υποβλήθηκαν κριθούν βάσιµες. Σε κάθε µια από τις εν λόγω περιπτώσεις εκδίδεται σχετική απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίµων. 

Στη συνέχεια, ο φάκελος µε το αίτηµα που έγινε αποδεκτό σε εθνικό επίπεδο διαβιβάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αξιολόγησή του σε δεύτερο στάδιο, εντός χρονικού διαστήµατος που δεν θα πρέπει να ξεπερνά τους έξι µήνες. 

Μετά την θετική αξιολόγησή του, δηµοσιοποιείται σε διεθνές επίπεδο, προκειµένου να δοθεί το δικαίωµα υποβολής ενστάσεων από τυχόν θιγόµενους που διαµένουν σε κράτος µέλος της ΕΕ ή σε τρίτη χώρα, εντός χρονικού διαστήµατος τριών µηνών. 

Μετά την εξέταση ενστάσεων που ενδεχοµένως υποβληθούν και στην περίπτωση που αυτές κριθούν αβάσιµες, η Επιτροπή κάνει αποδεκτό το αίτηµα και η ονοµασία καταχωρίζεται στο Κοινοτικό Μητρώο Προστατευόµενων Ονοµασιών Προέλευσης και Προστατευόµενων Γεωγραφικών Ενδείξεων. 

Στην αντίθετη περίπτωση ενηµερώνεται σχετικά το κράτος µέλος για την µη αποδοχή του αιτήµατος και στη συνέχεια ανακαλείται η εκδοθείσα στο πρώτο στάδιο σχετική Υπουργική Απόφαση.

Προστασία

Από την ηµεροµηνία δημοσίευσης του σχετικού Κοινοτικού Κανονισµού για την καταχώρηση της σχετικής ονοµασίας στο παραπάνω μητρώο επιτρέπεται η παραγωγή και κυκλοφορία του γεωργικού προϊόντος ή τροφίµου µε την καταχωρισµένη ονοµασία.

Οι ονομασίες των προϊόντων που έχουν καταχωριστεί ως ΠΟΠ και ΠΓΕ προστατεύονται νομικά από την απομίμηση και την κατάχρηση εντός της ΕΕ, καθώς και σε τρίτες χώρες με τις οποίες έχει υπογραφεί συγκεκριμένη συμφωνία προστασίας.

Για όλα τα συστήματα ποιότητας, οι αρμόδιες εθνικές αρχές κάθε χώρας της ΕΕ λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των καταχωρισμένων ονομασιών εντός της επικράτειάς τους. Πρέπει επίσης να προλαμβάνουν και να εμποδίζουν την παράνομη παραγωγή ή εμπορία προϊόντων που χρησιμοποιούν την εν λόγω ονομασία.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με την προστασία των προϊόντων σας.