- Η ψηφιακή πράξη της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) θεωρείται νόμιμα κοινοποιημένη μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την τελευταία κατά χρόνο ενέργεια, δηλαδή την ανάρτηση στη θυρίδα myAADE ή την ηλεκτρονική ειδοποίηση, εκτός αν προκύπτει προγενέστερος χρόνος πραγματικής παραλαβής.
- Από την επομένη της νόμιμης κοινοποίησης τρέχει η ανατρεπτική προθεσμία των τριάντα ημερών για ενδικοφανή προσφυγή κατά το άρθρο 72 ΚΦΔ, καθώς και η αφετηρία για τη δήλωση αποδοχής πράξεων.
- Το τεκμήριο κοινοποίησης είναι μαχητό. Όταν αμφισβητείται η παραλαβή, το βάρος αποδείξης μετατοπίζεται στη Φορολογική Διοίκηση, σύμφωνα με τη ΣτΕ 1545/2024.
- Το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποτελεί ειδοποίηση ύπαρξης μηνύματος και όχι πλήρη κοινοποίηση. Το περιεχόμενο και οι προθεσμίες προκύπτουν μόνο από την ανάρτηση στη θυρίδα.
- Ο φορολογούμενος οφείλει να διατηρεί επικαιροποιημένη τη διεύθυνση email στο myAADE, καθώς μη δηλωμένες μεταβολές δεν αντιτάσσονται στην ΑΑΔΕ.
Από ποια στιγμή θεωρείται νόμιμα κοινοποιημένη μια ηλεκτρονική πράξη της ΑΑΔΕ;
Η ψηφιακή κοινοποίηση συντελείται μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την τελευταία κατά χρόνο ενέργεια, δηλαδή είτε από την ανάρτηση της πράξης στον λογαριασμό του φορολογουμένου στην ψηφιακή πύλη myAADE είτε από την ηλεκτρονική ειδοποίηση στη δηλωμένη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, όποια από τις δύο λάβει χώρα τελευταία.
Η δεκαήμερη προθεσμία υποχωρεί μόνο όταν προκύπτει προγενέστερος χρόνος πραγματικής παραλαβής της πράξης.
Η ρύθμιση προβλέπεται στο άρθρο 5 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ΚΦΔ – ν. 5104/2024) και εξειδικεύεται με την Α. 1076/2024 απόφαση του Διοικητή της ΑΑΔΕ. Ο κανόνας της τελευταίας ενέργειας έχει πρακτική σημασία, αφού η ανάρτηση και η ηλεκτρονική ειδοποίηση σπανίως συμπίπτουν χρονικά.
Η αφετηρία μετατίθεται στη μεταγενέστερη από τις δύο, ενώ κάθε αποδεδειγμένη πρόσβαση του φορολογουμένου στο περιεχόμενο πριν από τη λήξη του δεκαημέρου μεταθέτει την κοινοποίηση στον προγενέστερο αυτόν χρόνο.
Ο ακριβής προσδιορισμός της αφετηρίας απαιτεί έλεγχο των ηλεκτρονικών ιχνών ανάρτησης και του χρόνου πραγματικής παραλαβής, στοιχεία που διαφοροποιούνται κατά περίπτωση και καθορίζουν αν μια πράξη κοινοποιήθηκε εμπρόθεσμα ή όχι.
Οι διαφορετικοί τρόποι κοινοποίησης οδηγούν σε διαφορετική στιγμή συντέλεσης, με άμεση συνέπεια για τον υπολογισμό της προθεσμίας.
| Τρόπος κοινοποίησης | Πότε θεωρείται ότι συντελέστηκε | Δυνατότητα ανατροπής |
|---|---|---|
| Ηλεκτρονικά, με ανάρτηση στη θυρίδα myAADE και ηλεκτρονική ειδοποίηση | Μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την τελευταία εκ των δύο ενεργειών | Ανατρέπεται αν προκύπτει προγενέστερος χρόνος πραγματικής παραλαβής |
| Ηλεκτρονικά, χωρίς λογαριασμό με λειτουργικότητα ανάρτησης (μόνο αποστολή email) | Μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την αποστολή στο δηλωμένο email | Ανατρέπεται με προγενέστερη πραγματική παραλαβή |
| Συστημένη επιστολή στην τελευταία δηλωμένη διεύθυνση | Με τεκμήριο νόμιμης κοινοποίησης μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης προθεσμίας από την αποστολή | Μαχητό τεκμήριο, ανατρέπεται όταν αμφισβητείται η παραλαβή (ΣτΕ 1545/2024) |
| Επίδοση κατά τον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας | Με την επίδοση, μόνο εφόσον δεν είναι δυνατός άλλος τρόπος | Κατά τις διατάξεις περί επιδόσεων |
| Παράδοση στην έδρα νομικού προσώπου με απόδειξη παραλαβής | Με την υπογεγραμμένη παραλαβή από εκπρόσωπο ή υπάλληλο | Αποδεικνύεται από την απόδειξη παραλαβής |
Πότε αρχίζει η προθεσμία της ενδικοφανούς προσφυγής μετά την κοινοποίηση;
Η ανατρεπτική προθεσμία των τριάντα ημερών για την άσκηση ενδικοφανούς προσφυγής ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ) τρέχει από την επομένη της νόμιμης κοινοποίησης της πράξης ή της συντέλεσης της παράλειψης.
Για φορολογουμένους κατοίκους εξωτερικού η προθεσμία είναι εξήντα ημέρες, ενώ αναστέλλεται το διάστημα από 1 έως 31 Αυγούστου.
Το άρθρο 72 ΚΦΔ καθιστά την ενδικοφανή προσφυγή υποχρεωτικό προηγούμενο στάδιο. Δικαστική προσφυγή που ασκείται χωρίς προηγούμενη ενδικοφανή απορρίπτεται ως απαράδεκτη.
Η ίδια αφετηρία, δηλαδή η στιγμή της νόμιμης κοινοποίησης, καθορίζει και την προθεσμία της δήλωσης αποδοχής πράξεων στο πλαίσιο φορολογικού ελέγχου (άρθρο 75 ΚΦΔ), η οποία συνδέεται με μειωμένα πρόστιμα κατά περίπτωση.
Ο εσφαλμένος υπολογισμός της αφετηρίας, έστω κατά μία ημέρα, οδηγεί σε απόρριψη της προσφυγής ως απαράδεκτης και αποκλείει οριστικά τη μεταγενέστερη δικαστική προσφυγή.
Για τον λόγο αυτό ο προσδιορισμός της ημέρας από την οποία τρέχει η προθεσμία δεν είναι διαδικαστική λεπτομέρεια, καθώς κρίνει τη διατήρηση ή την απώλεια του συνόλου των ενδίκων μέσων.
Τι ισχύει όταν ο φορολογούμενος δεν παρέλαβε την ηλεκτρονική ειδοποίηση;
Το τεκμήριο νόμιμης κοινοποίησης έχει μαχητό χαρακτήρα. Όταν ο φορολογούμενος αμφισβητεί ότι παρέλαβε πράγματι την πράξη, το τεκμήριο δεν εφαρμόζεται και το βάρος μετατοπίζεται στη Φορολογική Διοίκηση, η οποία οφείλει να αποδείξει με κάθε πρόσφορο τρόπο την πραγματική παραλαβή ή την πλήρη γνώση του περιεχομένου. Η αρχή αυτή αναγνωρίστηκε από τη ΣτΕ 1545/2024.
Η απόφαση εκδόθηκε από την επταμελή σύνθεση του Στ΄Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, λόγω της σπουδαιότητας του ζητήματος και ερμηνεύει τις διατάξεις για την κοινοποίηση υπό το φως των συνταγματικών αρχών του κράτους δικαίου, της ασφάλειας δικαίου και της παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Αν και αφορούσε κοινοποίηση με συστημένη επιστολή, η κρίση για τον μαχητό χαρακτήρα του τεκμηρίου και τη μετατόπιση του βάρους αποδείξης εκτείνεται σε κάθε τεκμήριο κοινοποίησης, περιλαμβανομένου του ψηφιακού δεκαημέρου.
Η εμπειρία από υποθέσεις φορολογικού ελέγχου δείχνει ότι η ανατροπή του τεκμηρίου κρίνεται στα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με βάση τα ηλεκτρονικά ίχνη ανάρτησης και τον χρόνο πρόσβασης στη θυρίδα.
Αντίβαρο στη δυνατότητα αμφισβήτησης λειτουργεί η υποχρέωση επικαιροποίησης των στοιχείων επικοινωνίας, καθώς ο φορολογούμενος δεν μπορεί να επικαλείται μεταβολές που δεν έχει δηλώσει στο myAADE.
Όταν μια καταλογιστική πράξη έχει ήδη οριστικοποιηθεί λόγω πλημμελούς κοινοποίησης που εντοπίζεται καθυστερημένα, παραμένει, για περιορισμένες περιπτώσεις πρόδηλου σφάλματος, η αυτοτελής διαδικασία ακύρωσης ή τροποποίησης που λειτουργεί παράλληλα και ανεξάρτητα από την ενδικοφανή προσφυγή.
Γιατί η ανάγνωση του email δεν ισοδυναμεί με γνώση της πράξης;
Το μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου που αποστέλλει η ΑΑΔΕ λειτουργεί ως ειδοποίηση ότι υπάρχει ανάρτηση και όχι ως πλήρης κοινοποίηση του περιεχομένου.
Η πράξη, οι λόγοι της και οι σχετικές προθεσμίες προκύπτουν μόνο από το πλήρες κείμενο που αναρτάται στη θυρίδα «Τα Μηνύματά μου» της ψηφιακής πύλης myAADE. Η παράλειψη εισόδου στη θυρίδα δεν αναστέλλει την προθεσμία, η οποία τρέχει ανεξάρτητα από την ανάγνωση.
Με την παραλαβή της πράξης το σύστημα διαθέτει ψηφιακό πιστοποιητικό παραλαβής, το οποίο φέρει μοναδικό αριθμό και περιλαμβάνει τον Αριθμό Φορολογικού Μητρώου, το είδος και τον αριθμό της πράξης, την ημερομηνία και ώρα παραλαβής, καθώς και τα ηλεκτρονικά ίχνη ανάρτησης. Το πιστοποιητικό αυτό αποτελεί το κρίσιμο αποδεικτικό στοιχείο για τον χρόνο πραγματικής γνώσης.
Η εμπειρία από υποθέσεις προθεσμιών δείχνει ότι το συχνότερο λάθος είναι η ταύτιση της λήψης του email με τη γνώση της πράξης.
Ο φορολογούμενος που περιορίζεται στο ενημερωτικό μήνυμα αγνοεί το ακριβές περιεχόμενο και τη διάρκεια της προθεσμίας, ενώ η πράξη έχει ήδη αναρτηθεί με πλήρη νομική ισχύ. Η στρατηγική επιλογή του χρόνου αντίδρασης εξαρτάται από την ανάγνωση του πλήρους κειμένου και όχι από την απλή ειδοποίηση.
Ποιες πράξεις κοινοποιούνται ψηφιακά και πώς για φυσικά και νομικά πρόσωπα;
Η Α. 1076/2024 ορίζει ρητά τις κατηγορίες πράξεων που κοινοποιούνται με ψηφιακά μέσα, μεταξύ των οποίων οι πράξεις προσδιορισμού φόρων και προστίμων, ο προσωρινός διορθωτικός προσδιορισμός με το σημείωμα διαπιστώσεων, οι εκθέσεις και οι εντολές φορολογικού ελέγχου, η ατομική ειδοποίηση καταβολής οφειλής και οι αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών. Οι τρόποι διαφέρουν ανάλογα με το αν πρόκειται για φυσικό ή νομικό πρόσωπο.
- Για τα φυσικά πρόσωπα η κοινοποίηση συντελείται με την ανάρτηση στον λογαριασμό του ίδιου, του νομίμου αντιπροσώπου ή του φορολογικού εκπροσώπου και την ηλεκτρονική ειδοποίηση στο δηλωμένο email.
- Για τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες προβλέπονται εναλλακτικά η ανάρτηση στον λογαριασμό του νομίμου ή φορολογικού εκπροσώπου, η παράδοση στην έδρα ή εγκατάσταση στην Ελλάδα με υπογεγραμμένη απόδειξη παραλαβής, η αποστολή με συστημένη επιστολή, ή η επίδοση κατά τον Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας μόνο ως έσχατο μέσο.
Όταν η κοινοποίηση με ψηφιακά μέσα δεν είναι δυνατή, εφαρμόζεται η Α. 1068/2024, που καθορίζει τους λοιπούς τρόπους κοινοποίησης.
Ο διαχωρισμός ανά στάδιο κρίνει και την επιλογή του ένδικου βοηθήματος. Οι καταλογιστικές πράξεις προσβάλλονται με ενδικοφανή προσφυγή, ενώ τα αναγκαστικά μέτρα του σταδίου είσπραξης, που διέπονται από τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ), προσβάλλονται με ανακοπή ενώπιον των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων.
Η άσκηση λανθασμένου ένδικου βοηθήματος οδηγεί σε απόρριψη ως απαραδέκτου, χωρίς εξέταση της ουσίας, οπότε ο ακριβής χαρακτηρισμός της κοινοποιούμενης πράξης προηγείται κάθε ενέργειας.
Συχνές Ερωτήσεις
Από πότε αρχίζει να τρέχει η προθεσμία όταν η ΑΑΔΕ κοινοποιεί ηλεκτρονικά;
Η προθεσμία τρέχει από την επομένη της νόμιμης κοινοποίησης. Η ηλεκτρονική πράξη θεωρείται νόμιμα κοινοποιημένη μετά την παρέλευση δέκα ημερών από την τελευταία κατά χρόνο ενέργεια, την ανάρτηση στη θυρίδα myAADE ή την ηλεκτρονική ειδοποίηση, εκτός αν προκύπτει προγενέστερος χρόνος πραγματικής παραλαβής. Από το σημείο αυτό υπολογίζεται η τριακονθήμερη προθεσμία της ενδικοφανούς προσφυγής.
Τι ισχύει αν δεν παρελήφθη ποτέ το email ειδοποίησης της ΑΑΔΕ;
Το τεκμήριο κοινοποίησης είναι μαχητό. Όταν αμφισβητείται η παραλαβή, το βάρος αποδείξης της πραγματικής παραλαβής ή της πλήρους γνώσης το φέρει η Φορολογική Διοίκηση (ΣτΕ 1545/2024). Παράλληλα, ο φορολογούμενος οφείλει να διατηρεί επικαιροποιημένη τη διεύθυνση email στο myAADE, καθώς μη δηλωμένη μεταβολή δεν αντιτάσσεται στην ΑΑΔΕ.
Αρκεί η ανάγνωση του email ή απαιτείται είσοδος στη θυρίδα myAADE;
Το email αποτελεί απλή ειδοποίηση ότι υπάρχει ανάρτηση. Η πλήρης κοινοποίηση, το περιεχόμενο της πράξης και οι προθεσμίες προκύπτουν μόνο από το κείμενο που αναρτάται στη θυρίδα «Τα Μηνύματά μου» της ψηφιακής πύλης myAADE. Η μη είσοδος στη θυρίδα δεν αναστέλλει την προθεσμία, η οποία τρέχει ανεξάρτητα από την ανάγνωση.
Πόσες ημέρες υπάρχουν για ενδικοφανή προσφυγή μετά την κοινοποίηση;
Η προθεσμία είναι τριάντα ημέρες από την επομένη της νόμιμης κοινοποίησης, κατά το άρθρο 72 ΚΦΔ. Για φορολογουμένους κατοίκους εξωτερικού η προθεσμία είναι εξήντα ημέρες, ενώ αναστέλλεται από 1 έως 31 Αυγούστου. Η εκπρόθεσμη άσκηση απορρίπτεται ως απαράδεκτη και αποκλείει και τη μεταγενέστερη δικαστική προσφυγή.
Πρακτικές Επισημάνσεις
Αφετηρία προθεσμίας: Η κρίσιμη ημερομηνία είναι η συντέλεση της κοινοποίησης, όχι η ημέρα ανάγνωσης του email. Ο υπολογισμός ξεκινά από την επομένη της παρέλευσης του δεκαημέρου ή από τον προγενέστερο χρόνο πραγματικής παραλαβής.
Έλεγχος θυρίδας: Η τακτική είσοδος στη θυρίδα «Τα Μηνύματά μου» του myAADE εντοπίζει έγκαιρα πράξεις με σύντομες προθεσμίες, ακόμη και όταν το email ειδοποίησης δεν έχει ληφθεί ή έχει καταλήξει σε ανεπιθύμητα.
Επικαιροποίηση email: Κάθε μεταβολή διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου δηλώνεται άμεσα στο myAADE, καθώς μη δηλωμένη μεταβολή δεν αντιτάσσεται στη Φορολογική Διοίκηση.
Ανατροπή τεκμηρίου: Η αμφισβήτηση της παραλαβής μετατοπίζει το βάρος αποδείξης στη Διοίκηση, η επιτυχία της όμως εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά, τα ηλεκτρονικά ίχνη ανάρτησης και τον χρόνο πρόσβασης στη θυρίδα.
Επιλογή ένδικου μέσου: Οι καταλογιστικές πράξεις προσβάλλονται με ενδικοφανή προσφυγή, ενώ τα μέτρα του σταδίου είσπραξης με ανακοπή. Η εσφαλμένη επιλογή οδηγεί σε απόρριψη χωρίς εξέταση της ουσίας.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα ηλεκτρονική κοινοποίησης πράξεων της φορολογικής διοίκησης.