Νομικό Πλαίσιο
Σύμφωνα με τη με αριθμό Α1β/8557/1983 κανονιστική απόφαση του Υπουργού Υγείας και Πρόνοιας που εκδόθηκε κατ’ εξουσιοδότηση του ΑΝ 2520/1940, “Υγειονομικός έλεγχος, γενικοί όροι ιδρύσεως και λειτουργίας των καταστημάτων και εργαστηρίων τροφίμων ή/και ποτών και ειδικοί όροι ιδρύσεως και λειτουργίας των καταστημάτων και εργαστηρίων τροφίμων ή/και ποτών”, ορίσθηκε ότι “όσοι ασκούν ή επιθυμούν ν’ ασκήσουν το επάγγελμα του χειριστή τροφίμων ή ποτών, είτε ως ειδικοί επαγγελματίες, είτε ως υπάλληλοι ή εργάτες ή απασχολούμενοι με οποιαδήποτε σχέση σε ξενοδοχεία, δημόσια λουτρά, καθαριστήρια, κομμωτήρια, κουρεία, εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία, καφενεία ή άλλες επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος, παρέχοντας τις υπηρεσίες τους στο κοινό, πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με βιβλιάριο υγείας, στο οποίο θα βεβαιώνεται ότι ο κάτοχός του πέρασε από ιατρική εξέταση και δεν βρέθηκε να πάσχει από μεταδοτικό ή άλλο νόσημα μη συμβατό με την απασχόλησή του”.
Επίσης ορίζεται ότι: “οι νομείς καταστημάτων, εργαστηρίων και εργοστασίων υγειονομικού ενδιαφέροντος ή οι νόμιμοι εκπρόσωποι τούτων οφείλουν να μην προσλαμβάνουν ή απασχολούν στην επιχείρησή τους άτομα, τα οποία δεν κατέχουν βιβλιάριο υγείας ή δεν έχουν θεωρήσει αυτό σύμφωνα με την παρ. 6 του παρόντος άρθρου“.
Η ως άνω απόφαση του Υπουργού Υγείας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων αντικαταστάθηκε στη συνέχεια με τη με αριθ. Υ1γ/ΓΠ/οικ 35797/4.4.2012 Απόφαση του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης “Πιστοποιητικό υγείας εργαζομένων σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος”, που εκδόθηκε επίσης κατ’ εξουσιοδότηση του ΑΝ 2520/1940, με το οποίο ορίσθηκε “όσοι απασχολούνται ή επιθυμούν να απασχοληθούν σε επιχειρήσεις υγειονομικού ενδιαφέροντος ή/και έχουν άμεση ή έμμεση επαφή με τα τρόφιμα πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με πιστοποιητικό υγείας. Στο πιστοποιητικό υγείας θα βεβαιώνεται ότι ο κάτοχός του υποβλήθηκε σε ιατρικές εξετάσεις και δεν βρέθηκε να πάσχει από μεταδοτικό ή άλλο νόσημα μη συμβατό με την απασχόλησή του“.
Τέλος, σύμφωνα με τα άρθρα 3, 174 και 180 του Αστικού Κώδικα, είναι άκυρη και ως τέτοια θεωρείται σαν να μην έγινε, κάθε σύμβαση, που αντιβαίνει σε κανόνες δημοσίας τάξεως ή απαγορευτική διάταξη νόμου, εφόσον κάτι άλλο δε συνάγεται από αυτή.
Υποχρέωση Πιστοποιητικού Υγείας
Από τα παραπάνω συνάγεται ότι με βιβλιάρια υγείας (ήδη πιστοποιητικά υγείας) πρέπει να εφοδιάζονται και να διατηρούν αυτά θεωρημένα:
- Όσοι απασχολούνται με την παρασκευή, συσκευασία και προετοιμασία τροφίμων ή ποτών για τη διάθεσή τους στην κατανάλωση
- όσοι παρέχουν υπηρεσίες προς το κοινό, οι οποίες προϋποθέτουν ή συνεπάγονται άμεση επαφή με τον καταναλωτή των τροφίμων ή των ποτών
- όσοι παρέχουν υπηρεσίες προς το κοινό, οι οποίες προϋποθέτουν ή συνεπάγονται άμεση επαφή με το χρήστη των υπηρεσιών τους,
Επομένως, δεν είναι υποχρεωτικός ο εφοδιασμός με πιστοποιητικό υγείας όλων όσων απασχολούνται σε επιχείρηση υγειονομικού ενδιαφέροντος, αλλά μόνο των παραπάνω κατηγοριών. Τούτο διότι τότε μόνο υπάρχει κίνδυνος να μεταδοθούν στον τελευταίο τα νοσήματα από τα οποία πάσχουν ή τα μικρόβια, οι ιοί και τα παράσιτα των οποίων είναι φορείς.
Περαιτέρω, από τις παραπάνω διατάξεις, προκύπτει ότι ότι ο εφοδιασμός των συγκεκριμένων υπαλλήλων με βιβλιάριο υγείας, ως και η θεώρησή του, επιβάλλονται από λόγους γενικότερου δημοσίου συμφέροντος, διότι αποσκοπούν στην προστασία της δημόσιας υγείας.
Επομένως, η ύπαρξή τους αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για την άσκηση του επαγγέλματός τους και το κύρος της συναπτόμενης συμβάσεως εργασίας. Έτσι, όταν ελλείπουν τα στοιχεία αυτά, η σύμβαση εργασίας αποβαίνει άκυρη. Ο εργαζόμενος δε με άκυρη σύμβαση εργασίας, διατελεί σε απλή σχέση εργασίας προς τον εργοδότη του.
Καταγγελία Άκυρης Σύμβασης Εργασίας Από Εργοδότη
Από τις διατάξεις των άρθρων του ν.3198/1955 “περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως των περί καταγγελίας της σχέσεως εργασίας διατάξεων” ως και από την εισηγητική έκθεση του Υπουργού, σαφώς συνάγεται ότι και σε απλή σχέση εργασίας, που προκύπτει από άκυρη σύμβαση εργασίας, ο εργοδότης, αν αποφασίσει να παύσει να δέχεται την εργασία, που προσφέρεται σ’ αυτόν από τον εργαζόμενο, πρέπει να καταγγείλει τη σχέση αυτή της εργασίας σύμφωνα με το άρθρο 5 παρ.3 του νόμου αυτού, δηλαδή:
- εγγράφως και
- με την καταβολή της νόμιμης αποζημιώσεως, η οποία θα υπολογισθεί ανάλογα με τη διάρκεια της σχέσεως.
Η μη τήρηση όμως των διατυπώσεων αυτών δεν συνεπάγεται ακυρότητα της καταγγελίας, την οποία θεσπίζει το άρθρο 5 παρ. 3 του ν. 3198/1955 μόνο για την έγκυρη σύμβαση εργασίας, αλλά ο εργαζόμενος έχει αξίωση προς λήψη της νόμιμης αποζημίωσης.
Περαιτέρω, η καταγγελία ως μονομερής απευθυντέα δήλωση βουλήσεως, έχει νομική ενέργεια, δηλαδή επιφέρει τη λύση της συμβάσεως εργασίας ή της απλής σχέσης εργασίας μόνο αφότου η σχετική δήλωση περιέλθει στον εργαζόμενο (άρθρο 167 ΑΚ).
Αξιώσεις Μισθωτού Με Άκυρη Σύμβαση Εργασίας
Όπως προαναφέρθηκε, η έλλειψη βιβλιαρίου υγείας ή η μη θεώρησή του επιφέρει ακυρότητα της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας των μισθωτών που απασχολούνται με την παρασκευή, προετοιμασία και συσκευασία των τροφίμων και ποτών για τη διάθεσή τους στη κατανάλωση ή παρέχουν υπηρεσίες προς το κοινό, οι οποίες προϋποθέτουν ή συνεπάγονται άμεση επαφή με τον καταναλωτή των τροφίμων ή των ποτών ή με τον χρήστη των υπηρεσιών και έχει ως συνέπεια ότι ο εργαζόμενος τελεί σε απλή σχέση εργασίας με τον εργοδότη του.
Για το ορισμένο μιας τέτοιας αγωγής αγωγής, δηλαδή που ερείδεται σε άκυρη καταγγελία της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου του μισθωτού, με την οποία διώκεται η αναγνώριση της ακυρότητας αυτής και η επιδίκαση αποδοχών υπερημερίας στον μισθωτό, δεν απαιτείται να διαλαμβάνεται στο δικόγραφο της αγωγής ότι ο εργαζόμενος ήταν εφοδιασμένος με πιστοποιητικό υγεία.
Τούτο διότι η αναφορά “σε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας” στο δικόγραφο της αγωγής έχει την έννοια της έγκυρης σύμβασης, ενώ η έλλειψη του βιβλιαρίου υγείας αποτελεί ένσταση του εναγόμενου εργοδότη περί ακυρότητας της σύμβασης αυτής, η παραδοχή της οποίας συνεπάγεται την απόρριψη της αγωγής ως ουσία αβάσιμης και όχι ως αόριστης (ΑΠ 454/2019).
Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 3 ΑΚ κατά το οποίο “η ιδιωτική βούληση δεν μπορεί να αποκλείσει την εφαρμογή κανόνων δημόσιας τάξης” και 106 ΚΠολΔ, η άνω ακυρότητα της σύμβασης εξαρτημένης εργασίας, λόγω έλλειψης του βιβλιαρίου υγείας, ερευνάται και αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο δηλαδή και χωρίς να προταθεί από τους διαδίκους ή τον εναγόμενο (συνήθως εργοδότη), επειδή αφορά τη δημόσια τάξη, καθόσον η ύπαρξη του βιβλιαρίου υγείας αποβλέπει στην προστασία της δημόσιας υγείας, υπό την αυτονόητη προϋπόθεση, ότι προκύπτει από τα πραγματικά περιστατικά που έχουν τεθεί ενώπιόν του, δηλαδή με την επίκληση της συμβάσεως εξαρτημένης εργασίας υγειονομικού ενδιαφέροντος από τον εργαζόμενο (ΑΠ 451/2020).
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με το εργατικό δίκαιο.