Δίκαιο Συμβάσεων: Σύσταση, Ερμηνεία, Εκτέλεση & Απόσβεση

Σύνοψη: Η σύμβαση αποτελεί τον θεμέλιο λίθο κάθε εμπορικής συναλλαγής και διέπεται από τέσσερις διακριτούς πυλώνες κανόνων. Στη σύσταση κρίνεται αν τα μέρη δεσμεύτηκαν, με βάση τη συνάντηση πρότασης και αποδοχής (άρ. 192 ΑΚ) και την ελευθερία συμβάσεων (άρ. 361 ΑΚ). Στην ερμηνεία αναζητείται η αληθινή βούληση των μερών μέσω των άρθρων 173 και 200 ΑΚ, με γνώμονα την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη. Στην εκτέλεση ο οφειλέτης δεσμεύεται από το άρθρο 288 ΑΚ να εκπληρώσει την παροχή σύμφωνα με την καλή πίστη, ενώ η άσκηση κάθε δικαιώματος οριοθετείται από το άρθρο 281 ΑΚ. Στην απόσβεση, η ενοχή εκπνέει με καταβολή, δόση αντί καταβολής, ανανέωση, άφεση χρέους ή συμψηφισμό. Κάθε επιχείρηση που υπογράφει B2B συμβόλαια οφείλει να γνωρίζει τι ισχύει σε καθέναν από αυτούς τους τέσσερις σταθμούς της συμβατικής σχέσης.

Πώς καταρτίζεται μια σύμβαση και πότε δεσμεύει τα μέρη;

Η σύμβαση καταρτίζεται όταν συναντηθούν δύο σύμφωνες δηλώσεις βουλήσεως, η πρόταση και η αποδοχή. Σύμφωνα με το άρθρο 192 ΑΚ, η σύμβαση συντελείται μόλις περιέλθει στον προτείνοντα η δήλωση αποδοχής της πρότασής του. Από εκείνη τη στιγμή τα μέρη δεσμεύονται από το περιεχόμενο της συμφωνίας τους, εφόσον αυτό δεν αντίκειται σε αναγκαστικού δικαίου διατάξεις, στα χρηστά ήθη ή σε νόμιμη απαγόρευση.

Η ελευθερία των συμβάσεων που έμμεσα κατοχυρώνεται στο άρθρο 361 ΑΚ συνιστά θεμελιώδη αρχή του ενοχικού δικαίου και αποτελεί έκφραση της οικονομικής ελευθερίας του άρθρου 5 παρ. 1 του Συντάγματος. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμβαλλόμενοι έχουν τη διπλή ευχέρεια αφενός να επιλέξουν ελεύθερα τον αντισυμβαλλόμενό τους, αφετέρου να διαμορφώσουν αυτόνομα το περιεχόμενο της σύμβασης. Όπως κρίθηκε με την ΑΠ 166/2016, το άρθρο 361 ΑΚ καθιερώνει τον κανόνα ότι η ιδιωτική αυτονομία παράγει ενοχικά δικαιώματα και υποχρεώσεις κατ’ αρχήν μόνο μέσω σύμβασης. Στις άτυπες ή ανώνυμες (μη ρυθμισμένες στον νόμο) συμβάσεις και στις μικτές συμβατικές μορφές, η ελευθερία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στις σύγχρονες B2B συναλλαγές.

Η πρόταση πρέπει να είναι πλήρης, να περιέχει δηλαδή όλα τα ουσιώδη στοιχεία της σκοπούμενης σύμβασης και όσα από τα επουσιώδη ο προτείνων θεωρεί ότι πρέπει να εξαρθούν ιδιαίτερα. Η αποδοχή απαιτείται να είναι σύμφωνη με την πρόταση χωρίς επιφύλαξη ή τροποποίηση. Διαφορετικά, η αντιπρόταση που εμφανίζεται ως «αποδοχή» δεν συντελεί τη σύμβαση και απαιτείται νέα συμφωνία. Σύμφωνα με τα όσα δέχθηκε η ΜΠρΑθ 8573/2022, η σύμβαση καταρτίζεται με πρόταση και αποδοχή που πρέπει να συμπίπτουν στα ουσιώδη στοιχεία, ενώ σε περίπτωση αμφιβολίας ως προς τη συμφωνία επί όλων των σημείων (άρ. 195 ΑΚ) η σύμβαση δεν θεωρείται καταρτισμένη.

Ζήτημα προκύπτει με τη σιωπή του λήπτη της πρότασης. Ως κανόνας, η σιωπή δεν αποτελεί ούτε αποδοχή ούτε αποποίηση. Κατ’ εξαίρεση, μπορεί ερμηνευτικώς να της αποδοθεί δικαιοπρακτικός χαρακτήρας με βάση την προηγούμενη πρακτική των μερών, όπως ρητά δέχθηκε η ΑΠ 845/2019. Ο επικαλούμενος τη σύναψη σιωπηρής συμφωνίας φέρει το βάρος επίκλησης και απόδειξης τόσο της πρότασης όσο και των πραγματικών περιστατικών από τα οποία συνάγεται η σιωπηρή αποδοχή. Αν στο στάδιο των διαπραγματεύσεων κάποιο από τα μέρη συμπεριφερθεί αντίθετα στην καλή πίστη και προκαλέσει ζημία στο άλλο, μπορεί να γεννηθεί ευθύνη ακόμη και πριν την κατάρτιση της σύμβασης.

Με ποιον τύπο πρέπει να καταρτίζεται η εμπορική σύμβαση;

Στο ελληνικό δίκαιο ισχύει η αρχή του άτυπου των δικαιοπραξιών. Σύμφωνα με το άρθρο 158 ΑΚ, η τήρηση τύπου για την κατάρτιση της σύμβασης απαιτείται μόνο όπου το ορίζει ρητά ο νόμος. Στις περισσότερες εμπορικές συναλλαγές, επομένως, η σύμβαση είναι έγκυρη και δεσμευτική από τη στιγμή που τα μέρη συμφωνήσουν στα ουσιώδη στοιχεία της, χωρίς να απαιτείται έγγραφο. Η προφορική σύμβαση παραγωγής, η συμφωνία διανομής επί συμβατικής βάσης ή η ανάθεση παροχής υπηρεσιών δεσμεύουν εξίσου τα μέρη με την έγγραφη συμφωνία.

Ο νομοθέτης επιβάλλει τήρηση τύπου σε ορισμένες περιπτώσεις για λόγους δημοσιότητας, προστασίας του ασθενέστερου μέρους ή ασφάλειας των συναλλαγών. Συμβολαιογραφικός τύπος απαιτείται κατά το άρθρο 369 ΑΚ για τις εμπράγματες συμβάσεις επί ακινήτων, καθώς και για ορισμένες εταιρικές πράξεις (π.χ. σύσταση Ανώνυμης Εταιρείας ή Ι.Κ.Ε. όπου εισφέρονται ακίνητα). Έγγραφος τύπος, με ή χωρίς υπογραφή, απαιτείται σε ειδικότερες περιπτώσεις, όπως η σύμβαση εγγύησης από μη έμπορο. Η μη τήρηση του απαιτούμενου τύπου επιφέρει, κατά κανόνα, ακυρότητα της δικαιοπραξίας (άρ. 159 ΑΚ), χωρίς δυνατότητα ίασης. Στις άκυρες και ακυρώσιμες δικαιοπραξίες οι έννομες συνέπειες διαφοροποιούνται ουσιωδώς, με την ακυρότητα να προβάλλεται από οποιονδήποτε έχει έννομο συμφέρον και την ακυρωσία να ασκείται μόνο από το θιγόμενο μέρος εντός συγκεκριμένης προθεσμίας.

Πέραν του εκ του νόμου τύπου, τα μέρη μπορούν να συμφωνήσουν αυτοβούλως την τήρηση εγγράφου τύπου για σύμβαση που δεν θα χρειαζόταν τύπο εκ του νόμου. Στην περίπτωση αυτή ο τύπος που ο νόμος ορίζει απαιτείται και για τις τροποποιήσεις της δικαιοπραξίας (άρ. 164 ΑΚ). Εντούτοις, όταν ο τύπος έχει συμφωνηθεί από τα μέρη και δεν επιβάλλεται από τον νόμο, νεότερη συμφωνία, ακόμη και σιωπηρή, μπορεί να καταργήσει τη ρήτρα αυτή. Η ΑΠ 776/2018 δέχθηκε ότι σύμβαση που δεν υπόκειται κατά τον νόμο σε έγγραφο τύπο μπορεί να τροποποιηθεί ακόμη και ατύπως, καθώς η νεότερη συμφωνία καταργεί τη ρήτρα περί έγγραφης τροποποίησης. Η ίδια θέση επαναλαμβάνεται σταθερά από τη νομολογία, με πιο πρόσφατη επιβεβαίωση στην ΑΠ 639/2023. Σε B2B σχέσεις, αυτή η ευελιξία επιβάλλει προσοχή: ένα προφορικό «εντάξει, το αλλάξαμε» μέσω email ή τηλεφωνικής συνομιλίας μπορεί να επιφέρει έγκυρη τροποποίηση, ακόμη κι αν το αρχικό συμβόλαιο περιέχει ρήτρα «κάθε τροποποίηση γίνεται εγγράφως».

Ορισμένες συμβάσεις τίθενται σε ισχύ ή λύονται υπό την επέλευση μελλοντικού γεγονότος, μέσω αναβλητικής ή διαλυτικής αίρεσης. Η ορθή διατύπωση ρητρών αίρεσης σε B2B συμβόλαια αποτελεί κρίσιμο εργαλείο διαχείρισης εμπορικού κινδύνου, ιδίως σε συμφωνίες εξαρτημένες από regulatory approval, ολοκλήρωση χρηματοδότησης ή απόδοση τρίτου. Η αναβλητική και διαλυτική αίρεση στις εμπορικές συμβάσεις καθορίζουν αν και πότε ενεργοποιούνται οι έννομες συνέπειες της σύμβασης.

Πώς ερμηνεύεται μια αμφισβητούμενη σύμβαση κατά τα άρθρα 173 και 200 ΑΚ;

Όταν προκύψει διαφωνία ή κενό για την έννοια συμβατικού όρου, ο δικαστής προσφεύγει στους ερμηνευτικούς κανόνες των άρθρων 173 και 200 ΑΚ. Το άρθρο 173 ΑΚ ορίζει ότι κατά την ερμηνεία της δήλωσης βουλήσεως αναζητείται η αληθινή βούληση χωρίς προσήλωση στις λέξεις. Το άρθρο 200 ΑΚ προστίθεται και ορίζει ότι οι συμβάσεις ερμηνεύονται όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. Οι δύο διατάξεις λειτουργούν συνδυαστικά και αλληλοσυμπληρώνονται.

Η πρώτη διάταξη εξαίρει το υποκειμενικό στοιχείο, δηλαδή την άποψη του δηλούντος. Η δεύτερη εξαίρει το αντικειμενικό στοιχείο, δηλαδή την άποψη των συναλλαγών. Σύμφωνα με την ΑΠ 630/2021, οι ερμηνευτικοί κανόνες εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση που το δικαστήριο της ουσίας διαπιστώνει κενό ή αμφιβολία στις δηλώσεις βουλήσεως. Παραβιάζονται αν το δικαστήριο προσφύγει σε αυτούς ενώ η δικαιοπραξία είναι σαφής, ή αν παραλείψει να προσφύγει σε αυτούς ενώ διαπιστώθηκε κενό. Παραβίαση συντρέχει επίσης όταν το ερμηνευτικό πόρισμα δεν είναι σύμφωνο με την καλή πίστη και τα συναλλακτικά ήθη.

Καλή πίστη, με την αντικειμενική της έννοια, είναι η συμπεριφορά που επιβάλλεται στις συναλλαγές κατά την κρίση χρηστού και εχέφρονος ανθρώπου. Συναλλακτικά ήθη είναι οι συνηθισμένοι στις συναλλαγές τρόποι ενέργειας. Στην πράξη, ο δικαστής λαμβάνει υπόψη το συνολικό κείμενο της σύμβασης, τις προπαρασκευαστικές διαπραγματεύσεις, την αλληλογραφία των μερών, τη συναλλακτική πρακτική του κλάδου και τον δικαιοπρακτικό σκοπό. Οι όροι του συμβολαίου ερμηνεύονται έτσι ώστε το αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της συναλλακτικής καλής πίστης και να μην παραγνωρίζονται τα συμφέροντα της πλευράς που ο όρος αποβλέπει να προστατεύσει.

Η σημασία της ερμηνείας είναι ιδιαίτερα κρίσιμη σε συμβάσεις προσχώρησης ή σε ασύμμετρες B2B σχέσεις, όπου ο ένας από τους αντισυμβαλλομένους έχει διαμορφώσει μονομερώς το περιεχόμενο. Σε περιπτώσεις που οι όροι κρίνονται ότι διαταράσσουν ουσιωδώς την ισορροπία δικαιωμάτων και υποχρεώσεων εις βάρος του ασθενέστερου μέρους, μπορεί να ενεργοποιηθεί ο έλεγχος καταχρηστικότητας των όρων της σύμβασης και να οδηγήσει σε ακυρότητα του επιμέρους όρου. Έτσι, η ερμηνεία και ο έλεγχος του περιεχομένου λειτουργούν συμπληρωματικά ως μηχανισμοί προστασίας έναντι μονομερών διατυπώσεων που δεν ανταποκρίνονται στη συναλλακτική ευθύτητα.

Ποιες είναι οι υποχρεώσεις των μερών στην εκτέλεση της σύμβασης;

Κατά την εκτέλεση, η σύμβαση δεσμεύει τα μέρη σύμφωνα με την αρχή pacta sunt servanda. Η κεντρική ρήτρα του άρθρου 288 ΑΚ ορίζει ότι ο οφειλέτης έχει υποχρέωση να εκπληρώσει την παροχή όπως απαιτεί η καλή πίστη, αφού ληφθούν υπόψη και τα συναλλακτικά ήθη. Η διάταξη αυτή δεν αποτελεί απλή κατευθυντήρια αρχή. Συνιστά κανόνα δικαίου, η παράβαση του οποίου ελέγχεται αναιρετικά. Μέσω αυτής, ο δικαστής αποκτά τη δυνατότητα να προσδιορίσει τη συγκεκριμένη εκπληρωτέα παροχή κατ’ απόκλιση των συμφωνηθέντων, στο επίπεδο που ανταποκρίνεται στη συναλλακτική καλή πίστη κατά τον χρόνο εκπλήρωσης.

Συνοδευτικός κανόνας λειτουργεί το άρθρο 281 ΑΚ, που απαγορεύει την υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός και οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Η καταχρηστική άσκηση δικαιώματος και η αποδυνάμωσή του εμφανίζονται συχνά σε εμπορικές συμβάσεις διαρκείας, όταν ένα μέρος επιδιώκει να ασκήσει δικαίωμα μετά από μακρόχρονη ανοχή ή υπό συνθήκες που η εμμονή του στην τυπική θέση παραβιάζει την καλή πίστη.

Η εκπλήρωση μπορεί να καταστεί αδύνατη ή υπερβολικά επαχθής λόγω εξωγενών παραγόντων που δεν ευθύνονται τα μέρη. Στην ανωτέρα βία και το τυχηρό περιστατικό ο οφειλέτης απαλλάσσεται από την ευθύνη του εφόσον αποδείξει ότι το γεγονός που εμπόδισε την εκπλήρωση ήταν απρόβλεπτο και αναπόφευκτο και δεν οφείλεται σε δική του υπαιτιότητα. Στην πράξη, αυτό επιδρά κρίσιμα σε συμβάσεις προμήθειας με αυστηρά χρονοδιαγράμματα παράδοσης, όπου ένα γεγονός όπως κρατική απαγόρευση εξαγωγών ή φυσική καταστροφή μπορεί να απαλλάξει τον προμηθευτή από συμβατική ευθύνη.

Διαφορετική και αυστηρότερα οριοθετημένη είναι η περίπτωση της απρόοπτης μεταβολής συνθηκών κατά το άρθρο 388 ΑΚ. Όταν τα περιστατικά στα οποία τα μέρη στήριξαν τη σύναψη της αμφοτεροβαρούς σύμβασης μεταβληθούν λόγω έκτακτων και απρόβλεπτων γεγονότων, και η παροχή του οφειλέτη γίνει υπέρμετρα επαχθής σε σχέση με την αντιπαροχή, το δικαστήριο μπορεί κατά την κρίση του να αναγάγει την παροχή στο μέτρο που αρμόζει ή να αποφασίσει τη λύση της σύμβασης για το μη εκτελεσμένο τμήμα. Η απρόοπτη μεταβολή των συνθηκών στις εμπορικές συμβάσεις αναλύεται ξεχωριστά, καθώς τα κριτήρια εφαρμογής της είναι ιδιαίτερα αυστηρά και η διορθωτική επέμβαση ζητείται από τον οφειλέτη με αγωγή.

Σε περίπτωση μη προσήκουσας εκπλήρωσης γεννάται υπερημερία οφειλέτη ή δανειστή, αξίωση αποζημίωσης λόγω θετικής παράβασης της σύμβασης, καθώς και δικαίωμα υπαναχώρησης σε αμφοτεροβαρείς συμβάσεις. Οι ρήτρες ποινικής ρήτρας που συμπεριλαμβάνονται σε B2B συμβόλαια λειτουργούν συμπληρωματικά της κύριας ευθύνης και υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο μείωσης κατά το άρθρο 409 ΑΚ.

Με ποιους τρόπους αποσβέννυται η συμβατική ενοχή;

Η ενοχή αποσβέννυται με πέντε βασικούς τρόπους που προβλέπονται στον Αστικό Κώδικα. Καθένας από αυτούς διαφέρει ως προς τις προϋποθέσεις, τη νομική φύση και τις συνέπειες, ενώ η σωστή νομική κατάταξη του τρόπου απόσβεσης έχει άμεσο αντίκτυπο σε δικαιώματα ένστασης, παραγραφή και βάρος απόδειξης.

Τρόπος απόσβεσης	Διάταξη	Νομική φύση	Κρίσιμο στοιχείο
Καταβολή	άρ. 416 ΑΚ	Υλική πράξη – πραγματικό γεγονός	Προσήκουσα παροχή στον δανειστή
Δόση αντί καταβολής	άρ. 419 ΑΚ	Σύμβαση + έμπρακτη εκτέλεση	Συμφωνία ότι άλλη παροχή δίνεται in solutum
Ανανέωση ενοχής	άρ. 436 ΑΚ	Σύμβαση αντικατάστασης	Ρητός ή σιωπηρός σκοπός κατάργησης
Άφεση χρέους	άρ. 454 ΑΚ	Αναιτιώδης σύμβαση παραίτησης	Σαφής και αναμφίβολη βούληση δανειστή
Συμψηφισμός	άρ. 440 επ. ΑΚ	Μονομερής δικαιοπραξία	Ομοειδείς απαιτήσεις, ληξιπρόθεσμες

Η καταβολή αποτελεί τον φυσικό τρόπο απόσβεσης. Για να επιφέρει το αποτέλεσμα της απόσβεσης πρέπει να είναι προσήκουσα, να λαμβάνει δηλαδή ο δανειστής ό,τι πράγματι δικαιούται κατά τον νόμο ή τη σύμβαση. Δεν αποτελεί η ίδια δικαιοπραξία, αλλά υλική πράξη που εκτελεί την υφιστάμενη ενοχική υποχρέωση.

Η δόση αντί καταβολής προϋποθέτει συμφωνία δανειστή και οφειλέτη ότι παρέχεται διαφορετική παροχή από την οφειλόμενη, με σκοπό την απόσβεση (pro soluto). Συνοδεύεται από έμπρακτη εκτέλεση της νέας παροχής. Διακρίνεται από τη δόση χάριν καταβολής (pro solvendo), όπου σώζεται η αρχική απαίτηση και προστίθεται νέα. Χαρακτηριστική περίπτωση pro solvendo αποτελεί η έκδοση επιταγής προς ικανοποίηση του δανειστή, η οποία κατά τεκμήριο δεν επιφέρει εξόφληση πριν από την είσπραξή της, εκτός αν συμφωνήθηκε ή προκύπτει σαφώς το αντίθετο.

Η ανανέωση ενοχής κατά το άρθρο 436 ΑΚ απαιτεί σύμβαση που αντικαθιστά την υφιστάμενη ενοχή με νέα, με σκοπό κατάργησης. Η νέα ενοχή πρέπει να διαφοροποιείται από την παλαιά ως προς το αντικείμενο, την αιτία ή τα υποκείμενα. Ο σκοπός ανανέωσης δεν εικάζεται. Πρέπει να συνάγεται κατά τρόπο σαφή, ρητά ή σιωπηρά, και να αποδεικνύεται από αυτόν που τον επικαλείται. Με την ισχύ της νέας ενοχής αποσβέννυται αυτομάτως η παλαιά και αποκλείονται οι ενστάσεις από τη βασική σχέση.

Η άφεση χρέους κατά το άρθρο 454 ΑΚ είναι αναιτιώδης σύμβαση μέσω της οποίας ο δανειστής παραιτείται του ενοχικού δικαιώματος. Δεν τηρείται τύπος, μπορεί να συναφθεί ρητά ή σιωπηρά, αλλά πρέπει να είναι σαφής και αναμφίβολη και ποτέ τεκμαιρόμενη. Αν παρά την άφεση ο δανειστής επιχειρήσει να ασκήσει το δικαίωμά του, αποκρούεται με ουσιαστική ανατρεπτική ένσταση.

Ο συμψηφισμός εμπορικών απαιτήσεων αποτελεί χωριστή κατηγορία τρόπου απόσβεσης με ιδιαίτερο πρακτικό βάρος σε B2B συναλλαγές, καθώς λειτουργεί ως μηχανισμός εξυγίανσης διμερών οφειλών. Οι προϋποθέσεις, η μορφή της δήλωσης συμψηφισμού και τα όρια της προβολής του ως ένστασης αναλύονται στο συμψηφισμό εμπορικών απαιτήσεων.

Συχνές Ερωτήσεις

Πρακτικές Επισημάνσεις

Καταγραφή ουσιωδών στοιχείων: Ακόμη και σε συμβάσεις που δεν απαιτούν τύπο, η έγγραφη αποτύπωση των ουσιωδών στοιχείων (αντικείμενο, τίμημα, χρόνος, τόπος εκπλήρωσης) μειώνει δραστικά τον κίνδυνο διαφορών για το αν και τι έχει συμφωνηθεί.

Διαχείριση ηλεκτρονικής αλληλογραφίας: Email, μηνύματα chat και άλλες ψηφιακές επικοινωνίες μπορούν να αποτελέσουν στοιχεία αποδοχής, τροποποίησης ή σιωπηρής συμφωνίας. Σε B2B σχέσεις διαρκείας, η σαφής επιφύλαξη («υπό την επιφύλαξη υπογραφής συμβολαίου») προστατεύει από ακούσια δέσμευση.

Ρήτρα έγγραφης τροποποίησης: Η ενσωμάτωση ρήτρας ότι «κάθε τροποποίηση γίνεται μόνο εγγράφως» δεν εξασφαλίζει απόλυτη προστασία, καθώς η νομολογία δέχεται ότι μπορεί η ρήτρα να καταργηθεί ακόμη και σιωπηρά. Συνιστάται συστηματική εσωτερική πειθαρχία και έγκαιρη επιβεβαίωση τυχόν προφορικών συνεννοήσεων.

Σαφήνεια όρων για αποφυγή ερμηνευτικής αμφισβήτησης: Όροι με τεχνική ορολογία, χρονοδιαγράμματα ή ρήτρες υπό αίρεση οφείλουν να διατυπώνονται με ακρίβεια. Η αξιοποίηση του 173 ΑΚ από τον δικαστή προϋποθέτει αμφιβολία ή κενό. Η σαφής διατύπωση μειώνει το ρίσκο ανεπιθύμητης δικαστικής ερμηνείας.

Εκπλήρωση παροχής σύμφωνα με την καλή πίστη: Η αυστηρή τυπολατρία στην εκτέλεση μπορεί να εκληφθεί ως καταχρηστική άσκηση δικαιώματος. Η συνεργατική προσέγγιση στις δυσχέρειες του αντισυμβαλλομένου ενισχύει τη συμβατική σχέση και μειώνει το ρίσκο νομικής αμφισβήτησης.

Τεκμηρίωση τρόπου απόσβεσης: Σε εξοφλήσεις μέσω επιταγής, μεταχρονολογημένου χρέους ή νέας υποχρέωσης, η ρητή έγγραφη επισήμανση αν πρόκειται για ανανέωση, δόση αντί καταβολής ή απλή χάριν καταβολής αποφεύγει μετέπειτα διαφορές για τη φύση της συναλλαγής και τη σειρά εξόφλησης πολλαπλών οφειλών.

Διαχείριση μακρόχρονων B2B συμβάσεων: Σε συμφωνίες διανομής, αντιπροσωπείας ή πλαισίου που εκτείνονται σε βάθος χρόνου, η περιοδική αναθεώρηση των όρων υπό το πρίσμα της εξέλιξης των συναλλακτικών ηθών και της μεταβολής συνθηκών μειώνει το ρίσκο μελλοντικής δικαστικής αναπροσαρμογής μέσω 288 ή 388 ΑΚ.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις εμπορικές συμβάσεις.