Πότε Μπορεί Μια Επιχείρηση Να Τοποθετήσει Κάμερες Στον Χώρο Εργασίας
Εν συντομία:
- Η βιντεοεπιτήρηση σε επιχείρηση επιτρέπεται μόνο όταν είναι πραγματικά απαραίτητη για την προστασία προσώπων και αγαθών, όχι για τον έλεγχο των εργαζομένων.
- Επιτρεπτά σημεία είναι κατά κανόνα είσοδοι, έξοδοι, ταμεία, αποθήκες, χώροι στάθμευσης και εγκαταστάσεις εξοπλισμού. Απαγορεύεται η επιτήρηση των θέσεων εργασίας, γραφείων και διαδρόμων.
- Η καταγραφή ήχου απαγορεύεται απόλυτα και τα δεδομένα δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για αξιολόγηση αποδοτικότητας (άρθρο 27 παρ. 7 Ν. 4624/2019).
- Ο εργοδότης οφείλει να έχει ενημερωτικές πινακίδες στο χώρο, έγγραφη ενημέρωση των εργαζομένων και τήρηση των δεδομένων για το ελάχιστο αναγκαίο διάστημα, κατ’ αρχήν έως 15 ημέρες.
- Η παράνομη βιντεοεπιτήρηση επισύρει διοικητικά πρόστιμα και αστική αποζημίωση. Στην ΜΠρΠειρ 337/2025 επιδικάστηκαν 6.626,15 ευρώ για «κάμερα αποδοτικότητας».
Πού επιτρέπεται να τοποθετηθούν κάμερες σε μια επιχείρηση;
Η τοποθέτηση καμερών σε επιχείρηση επιτρέπεται μόνο όπου είναι πραγματικά απαραίτητη για την προστασία προσώπων και αγαθών, με νομική βάση το έννομο συμφέρον του υπευθύνου επεξεργασίας (controller, δηλαδή του προσώπου που καθορίζει τους σκοπούς και τον τρόπο της επεξεργασίας) κατά το άρθρο 6 παρ. 1 του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ, GDPR).
Επιτρεπτά σημεία είναι κατά κανόνα οι είσοδοι, οι έξοδοι, τα ταμεία, οι αποθήκες και οι χώροι εξοπλισμού. Απαγορεύεται η επιτήρηση των ίδιων των θέσεων εργασίας.
Το πλαίσιο διαμορφώνεται από τρία κείμενα που εφαρμόζονται συνδυαστικά:
- τον ΓΚΠΔ,
- το άρθρο 27 του Ν. 4624/2019 για την επεξεργασία στο πλαίσιο της απασχόλησης και
- την Οδηγία 1/2011 της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ), η οποία εξακολουθεί να ισχύει στο μέτρο που δεν αντιβαίνει στον Κανονισμό.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται οι Κατευθυντήριες Γραμμές 3/2019 του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ) για την επεξεργασία μέσω συσκευών λήψης βίντεο.
Ο κανόνας της αναλογικότητας διατρέχει κάθε επιλογή. Ακόμη και σε επιτρεπτά σημεία, η γωνία λήψης πρέπει να εστιάζει στο προστατευόμενο αντικείμενο και όχι σε πρόσωπα, με προτίμηση σε ευρύτερη οπτική γωνία.
Σε καταστήματα μεγάλης επιφάνειας ή όπου διακινούνται εμπορεύματα μεγάλης αξίας, κάμερες σε χώρους όπου κινούνται πελάτες επιτρέπονται μόνο κατ’ εξαίρεση και εφόσον κρίνεται απολύτως απαραίτητο.
Η οριοθέτηση της εμβέλειας και της γωνίας κάθε κάμερας διαφοροποιείται κατά περίπτωση, ανάλογα με τον χώρο, τις περιστάσεις και τον κίνδυνο που τεκμηριώνεται.
| Πού επιτρέπονται (με προϋποθέσεις) | Πού απαγορεύονται |
|---|---|
| Είσοδοι και έξοδοι (χωρίς λήψη από δημόσιο χώρο, πεζοδρόμια ή γειτονικά κτίρια) | Γραφεία και διάδρομοι όπου κινείται προσωπικό |
| Ταμεία, χρηματοκιβώτια και χώροι φύλαξης χρημάτων | Θέσεις εργασίας, εργαστήρια, κουζίνες εστιατορίων |
| Αποθήκες εμπορευμάτων | Τουαλέτες, προθάλαμοι, αποδυτήρια, χώροι ανάπαυσης |
| Χώροι στάθμευσης | Οποιοσδήποτε χώρος με εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας |
| Ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και χώροι εξοπλισμού (servers) | Καταγραφή ήχου σε κάθε περίπτωση |
Πού απαγορεύεται η βιντεοεπιτήρηση σε χώρους εργασίας;
Απαγορεύεται η τοποθέτηση καμερών σε γραφεία, διαδρόμους και κάθε χώρο όπου εργάζεται προσωπικό χωρίς πρόσβαση πελατών, όπως εργαστήρια ή κουζίνες εστιατορίων.
Η ίδια απόλυτη απαγόρευση ισχύει για χώρους με εύλογη προσδοκία ιδιωτικότητας, δηλαδή τουαλέτες, προθαλάμους, αποδυτήρια και χώρους ανάπαυσης.
Η καταγραφή ήχου απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση, ενώ η χρήση καμερών με δυνατότητα στρέψης και εστίασης επιτρέπεται μόνο υπό ειδικές προϋποθέσεις.
Ο λόγος της απαγόρευσης εδράζεται στη σύγκρουση δύο έννομων αγαθών, της προστασίας της περιουσίας από τη μία και της προστασίας της ιδιωτικής ζωής των εργαζομένων από την άλλη. Ως παράδειγμα η ΑΠΔΠΧ αναφέρει ότι σε έναν τυπικό χώρο γραφείων δεν επιτρέπεται η επιτήρηση γραφείων ή διαδρόμων.
Οι μοναδικές εξαιρέσεις που δέχεται η Αρχή δεν αφορούν συνήθεις εμπορικές δραστηριότητες, αλλά χώρους ιδιαίτερης επικινδυνότητας, όπως στρατιωτικά εργοστάσια.
Η απαγόρευση δεν αίρεται με τεχνικά τεχνάσματα. Σύστημα που φέρεται ως ανενεργό αλλά διατηρεί τη δυνατότητα λήψης ή μετάδοσης εικόνας εξακολουθεί να συνιστά σύστημα βιντεοεπιτήρησης και να παράγει το ίδιο αποτρεπτικό αποτέλεσμα στους εργαζομένους.
Το ζήτημα των απενεργοποιημένων καμερών και του chilling effect έχει απασχολήσει την Αρχή, η οποία έκρινε ότι η απλή παρουσία τέτοιου εξοπλισμού, ακόμη και με «μαύρο καμβά» στην οθόνη, προσβάλλει υπέρμετρα τα δικαιώματα του προσωπικού.
Μπορεί ο εργοδότης να χρησιμοποιήσει κάμερες για έλεγχο της απόδοσης των εργαζομένων;
Όχι. Το άρθρο 27 παρ. 7 του Ν. 4624/2019 ορίζει ρητά ότι τα δεδομένα που συλλέγονται μέσω κλειστού κυκλώματος οπτικής καταγραφής δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν ως κριτήριο για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας των εργαζομένων.
Η επιτήρηση με σκοπό τον έλεγχο της απόδοσης, της παρουσίας ή της συμπεριφοράς του προσωπικού είναι εξ ορισμού παράνομη, ανεξάρτητα από την ύπαρξη πινακίδων ή τυχόν συγκατάθεσης.
Η διάκριση ανάμεσα σε νόμιμη προστασία αγαθών και απαγορευμένη παρακολούθηση απόδοσης δεν κρίνεται στον δηλωμένο σκοπό, αλλά στα πραγματικά περιστατικά της εγκατάστασης, δηλαδή στο πού στοχεύει πράγματι η κάμερα και τι καταγράφει.
Η εμπειρία από υποθέσεις προστασίας δεδομένων στον εργασιακό χώρο δείχνει ότι μια κάμερα τοποθετημένη ονομαστικά «για την ασφάλεια» αλλά εστιασμένη στη θέση εργασίας ενός υπαλλήλου αντιμετωπίζεται από τα δικαστήρια ως εργαλείο ελέγχου, όχι ως μέτρο προστασίας.
Το παραπάνω έκρινε η ΜΠρΠειρ 337/2025. Εργαζόμενος σε επιχείρηση παροχής υπηρεσιών εκτελωνισμού διαπίστωσε κλειστό κύκλωμα που κατέγραφε εικόνα και ήχο, εστιάζοντας στη θέση εργασίας του, με σκοπό τον έλεγχο της αδιάλειπτης ενασχόλησής του με τα καθήκοντά του, χωρίς ποτέ να έχει ενημερωθεί.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η εγκατάσταση συνιστούσε παράνομη επεξεργασία και παραβίαση της ιδιωτικότητας, αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας και της ελαχιστοποίησης δεδομένων του άρθρου 5 ΓΚΠΔ, καθώς και προς το άρθρο 27 παρ. 7. Χαρακτήρισε τη συμπεριφορά αδικοπραξία κατά το άρθρο 914 του Αστικού Κώδικα και επιδίκασε συνολικά 6.626,15 ευρώ για ηθική βλάβη.
Αρκεί η συγκατάθεση του εργαζομένου για νόμιμη βιντεοεπιτήρηση;
Κατά κανόνα όχι. Το άρθρο 27 παρ. 2 του Ν. 4624/2019 δέχεται τη συγκατάθεση ως νομική βάση μόνο κατ’ εξαίρεση, καθώς η σχέση εξάρτησης του εργαζομένου από τον εργοδότη καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να θεωρηθεί ότι η συγκατάθεση δόθηκε ελεύθερα. Ακόμη και έγκυρη συγκατάθεση δεν νομιμοποιεί την παρακολούθηση της απόδοσης, αφού αυτή απαγορεύεται ευθέως από τον νόμο.
Η νομική βάση της βιντεοεπιτήρησης για προστασία προσώπων και αγαθών είναι το έννομο συμφέρον του υπευθύνου επεξεργασίας και όχι η συγκατάθεση. Αυτό σημαίνει ότι ο εργοδότης δεν θεμελιώνει τη νομιμότητα στην αποδοχή του εργαζομένου, αλλά στην τεκμηριωμένη αναγκαιότητα του μέτρου.
Μια ρήτρα στη σύμβαση εργασίας που φέρεται να «καλύπτει» την παρακολούθηση δεν έχει την αξία που της αποδίδεται, εφόσον το ίδιο το μέτρο υπερβαίνει τα όρια του νόμου.
Το ότι όμως η συγκατάθεση δεν αρκεί δεν σημαίνει ότι κάθε σύστημα είναι παράνομο. Στην υπ’ αριθμ. 31/2020 απόφασή της η ΑΠΔΠΧ απέρριψε ως αβάσιμη καταγγελία εργαζόμενης, κρίνοντας ότι το επίμαχο σύστημα ήταν νόμιμο.
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει πάντοτε αν η κάμερα εξυπηρετεί πραγματικά την προστασία προσώπων και αγαθών ή μεταπίπτει σε μέσο επιτήρησης του προσωπικού.
Ποιες υποχρεώσεις έχει ο εργοδότης ως υπεύθυνος επεξεργασίας;
Ο εργοδότης που εγκαθιστά σύστημα βιντεοεπιτήρησης καθίσταται υπεύθυνος επεξεργασίας και βαρύνεται με συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Οφείλει να αναρτήσει επαρκή αριθμό ευδιάκριτων ενημερωτικών πινακίδων πριν από το πεδίο λήψης, να ενημερώσει εγγράφως τους εργαζομένους για την εγκατάσταση και τον σκοπό της, να ικανοποιεί τα δικαιώματα των υποκειμένων και να τηρεί τις αρχές της αναλογικότητας και της ελαχιστοποίησης δεδομένων.
Η έγγραφη ενημέρωση των εργαζομένων, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, προβλέπεται ρητά στο άρθρο 27 παρ. 7 και αποτελεί προϋπόθεση νομιμότητας, όχι τυπικότητα.
Παράλληλα, οι εργαζόμενοι και οι τρίτοι που εικονίζονται διατηρούν τα δικαιώματα πρόσβασης, εναντίωσης και τα λοιπά δικαιώματα των άρθρων 12 έως 22 ΓΚΠΔ, στα οποία ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να απαντά εγγράφως σε εύλογο χρόνο.
Μετά τον Κανονισμό δεν υφίσταται πλέον υποχρέωση προηγούμενης γνωστοποίησης του συστήματος στην Αρχή ούτε λήψης άδειας, καθώς το άρθρο 10 της Οδηγίας 1/2011 έπαψε να εφαρμόζεται.
Στη θέση της τυπικής γνωστοποίησης μπήκε η αρχή της λογοδοσίας του άρθρου 5 παρ. 2 ΓΚΠΔ, δηλαδή ο εργοδότης πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξει τη νομιμότητα του συστήματος.
Όπου η επεξεργασία ενέχει υψηλό κίνδυνο, απαιτείται και εκτίμηση αντικτύπου ως προς την προστασία δεδομένων (Data Protection Impact Assessment – DPIA). Η τεκμηρίωση της αναγκαιότητας και η σύνταξη της πολιτικής βιντεοεπιτήρησης απαιτούν διατύπωση προσαρμοσμένη στα δεδομένα κάθε εγκατάστασης, ώστε να αντέχει σε ενδεχόμενο έλεγχο, ζήτημα που αφορά και τις ευθύνες του υπευθύνου επεξεργασίας.
Για πόσο χρόνο τηρούνται τα δεδομένα βιντεοεπιτήρησης;
Τα δεδομένα τηρούνται για το ελάχιστο αναγκαίο διάστημα, με ανώτατο κατ’ αρχήν όριο τις 15 ημέρες για τη γενική περίπτωση. Ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να μπορεί να τεκμηριώσει γιατί επέλεξε συγκεκριμένο χρόνο ως απολύτως απαραίτητο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ο ενδεδειγμένος χρόνος είναι μικρότερος. Ειδικότεροι κανόνες ισχύουν για ορισμένους κλάδους και για την περίπτωση συμβάντος.
Σε περίπτωση συμβάντος, τα σχετικά δεδομένα μπορούν να εξαχθούν από το σύστημα και να τηρηθούν σε ξεχωριστό αρχείο για όσο απαιτείται, κατ’ αρχήν έως 30 ημέρες. Αν το συμβάν αφορά τρίτο πρόσωπο, η τήρηση μπορεί να παραταθεί έως τρεις μήνες.
Πέραν του χρόνου τήρησης, ο υπεύθυνος επεξεργασίας οφείλει να διασφαλίζει την ασφάλεια του υλικού και να περιορίζει την πρόσβαση αποκλειστικά σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα.
| Περίπτωση | Ανώτατος χρόνος τήρησης |
|---|---|
| Γενική περίπτωση (χωρίς συμβάν) | Έως 15 ημέρες |
| Τράπεζες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα | Έως 45 ημέρες |
| Επέλευση συμβάντος (εξαγωγή σε ξεχωριστό αρχείο) | Έως 30 ημέρες |
| Συμβάν που αφορά τρίτο πρόσωπο | Έως 3 μήνες |
Τι διακινδυνεύει η επιχείρηση από παράνομη βιντεοεπιτήρηση;
Η παράνομη βιντεοεπιτήρηση δημιουργεί για την επιχείρηση τρεις κατηγορίες κινδύνου.
- Πρώτον, διοικητικά πρόστιμα της ΑΠΔΠΧ.
- Δεύτερον, αστική αποζημίωση για την ηθική βλάβη του θιγόμενου, ανεξάρτητα από το αν έχει προηγηθεί καταγγελία στην Αρχή.
- Τρίτον, αδυναμία νόμιμης αξιοποίησης του υλικού και κίνδυνο ακυρότητας κάθε μέτρου που στηρίχθηκε σε αυτό.
Το ύψος των διοικητικών κυρώσεων μπορεί να είναι σημαντικό, όπως δείχνει η πρακτική της Αρχής σε υποθέσεις όπου επιβλήθηκαν πρόστιμα για παράνομη λειτουργία καμερών στην εργασία.
Παράλληλα, η αστική ευθύνη κατά το άρθρο 914 ΑΚ γεννάται αυτοτελώς, με την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης για την προσβολή της προσωπικότητας του εργαζομένου, όπως στην ΜΠρΠειρ 337/2025.
Ιδιαίτερης σημασίας για κάθε εργατική διαφορά είναι η τύχη του ίδιου του υλικού. Η δυνατότητα αξιοποίησης εικόνων ως αποδεικτικού μέσου σε εργατική διαφορά εξαρτάται από τη νομιμότητα της συλλογής τους.
Η εμπειρία από εργατικές διαφορές με επίδικο υλικό βιντεοεπιτήρησης δείχνει ότι απόλυση που στηρίζεται σε δεδομένα τα οποία συνελέγησαν με αμφισβητήσιμο τρόπο, κινδυνεύει να κριθεί καταχρηστική και άκυρη.
Έτσι, μια εγκατάσταση που φαινομενικά ενισχύει τη θέση της επιχείρησης μπορεί τελικά να την αποδυναμώσει, καθώς η ύπαρξη σπουδαίου λόγου καταγγελίας της σύμβασης εργασίας δεν αποδεικνύεται με στοιχεία που το δικαστήριο θα αποκλείσει ως παράνομα.
Η επιχείρηση οφείλει να έχει ολοκληρωμένο πλαίσιο συμμόρφωσης με τον GDPR σε επίπεδο πολιτικών, διαδικασιών και τεχνικών μέτρων
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορεί μια επιχείρηση να τοποθετήσει κάμερα με ήχο;
Όχι. Η καταγραφή ήχου απαγορεύεται σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από το σημείο τοποθέτησης της κάμερας. Ένα σύστημα που καταγράφει και ήχο θεωρείται δυσανάλογο και παράνομο ακόμη και σε χώρους όπου η καταγραφή εικόνας θα ήταν επιτρεπτή, όπως προκύπτει και από τη ΜΠρΠειρ 337/2025, όπου η ταυτόχρονη λήψη ήχου βάρυνε την κρίση περί παρανομίας.
Χρειάζεται άδεια ή γνωστοποίηση στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων;
Μετά τον ΓΚΠΔ δεν απαιτείται προηγούμενη γνωστοποίηση του συστήματος ούτε άδεια από την ΑΠΔΠΧ, καθώς η σχετική υποχρέωση της Οδηγίας 1/2011 έπαψε να ισχύει. Ο εργοδότης φέρει όμως την ευθύνη της λογοδοσίας και οφείλει να τεκμηριώνει τη νομιμότητα, ενώ όπου η επεξεργασία ενέχει υψηλό κίνδυνο απαιτείται εκτίμηση αντικτύπου.
Μπορεί υλικό από κάμερα να χρησιμοποιηθεί για την απόλυση εργαζομένου;
Υλικό που συλλέχθηκε παράνομα, δηλαδή μέσω συστήματος που επιτηρούσε τη θέση εργασίας ή στόχευε στον έλεγχο του προσωπικού, δεν μπορεί κατά κανόνα να χρησιμοποιηθεί νόμιμα. Απόλυση που στηρίζεται σε τέτοια δεδομένα κινδυνεύει να κριθεί καταχρηστική και άκυρη, με τις συνέπειες που ο νόμος προβλέπει για την άκυρη καταγγελία.
Επιτρέπεται η βιντεοεπιτήρηση στα γραφεία για λόγους ασφαλείας;
Η επιτήρηση αυτών καθ’ αυτών των γραφείων και των διαδρόμων όπου κινείται προσωπικό απαγορεύεται. Η προστασία αντικειμένων αξίας επιδιώκεται με στόχευση της κάμερας αποκλειστικά στο προστατευόμενο αντικείμενο, π.χ. σε ένα χρηματοκιβώτιο, χωρίς να καταγράφεται ο εργαζόμενος, με λύση κατά κανόνα λιγότερο επαχθή, όπως κάμερα μόνο στην είσοδο.
Πρέπει να ενημερωθούν εγγράφως οι εργαζόμενοι;
Ναι. Το άρθρο 27 παρ. 7 του Ν. 4624/2019 απαιτεί έγγραφη ενημέρωση των εργαζομένων, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, για την εγκατάσταση και λειτουργία του συστήματος. Η ενημέρωση αυτή είναι πρόσθετη προς τις ενημερωτικές πινακίδες που απευθύνονται στο κοινό και αποτελεί προϋπόθεση νομιμότητας.
Πρακτικές Επισημάνσεις
Σκοπός πριν από εγκατάσταση: Πριν τοποθετηθεί οποιαδήποτε κάμερα, τεκμηριώνεται εγγράφως ο σκοπός προστασίας προσώπων και αγαθών και εξετάζεται αν υπάρχει ηπιότερο μέσο. Η επιλογή σημείων και γωνιών λήψης καθορίζει εξαρχής τη νομιμότητα του συστήματος.
Στόχευση κάμερας: Κάθε κάμερα εστιάζει στο προστατευόμενο αντικείμενο ή σημείο και όχι στη θέση εργασίας. Η εστίαση σε υπάλληλο, ακόμη και με πρόσχημα την ασφάλεια, μεταβάλλει τον νομικό χαρακτηρισμό σε παράνομη παρακολούθηση απόδοσης.
Έγγραφη ενημέρωση: Πέρα από τις πινακίδες προς το κοινό, τηρείται χωριστή έγγραφη ενημέρωση των εργαζομένων. Η παράλειψή της, όπως στη ΜΠρΠειρ 337/2025, στοιχειοθετεί αυτοτελώς παρανομία.
Ήχος και χρόνος τήρησης: Η καταγραφή ήχου αποκλείεται πλήρως και τα δεδομένα διαγράφονται εντός του αναγκαίου χρόνου, κατ’ αρχήν έως 15 ημέρες, με εξαγωγή σε ξεχωριστό αρχείο μόνο σε περίπτωση συμβάντος.
Αξιοποίηση υλικού: Η νομιμότητα της συλλογής κρίνει και τη δυνατότητα χρήσης του υλικού ως αποδεικτικού μέσου. Παρανόμως ληφθέν υλικό δεν βοηθά την επιχείρηση, αλλά τη βαρύνει με κίνδυνο αποζημίωσης και ακυρότητας των μέτρων που στηρίχθηκαν σε αυτό.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μαςγια σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε για κάθε ζήτημα σχετικά με την βιντεοεπιτήρηση στον χώρο εργασίας.