Έκτακτη Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) ΑΕ: Διαδικασία, Τύποι και Δικαίωμα Προτίμησης

Η Έκτακτη Αύξηση Μετοχικού Κεφαλαίου (ΑΜΚ) πραγματοποιείται είτε με γενική συνέλευση που αποφασίζει με απλή απαρτία και πλειοψηφία είτε και με απλή απόφαση του ΔΣ.

Σύμφωνα με το άρθρο 23 του Ν. 4548/2018, για την αύξηση κεφαλαίου απαιτείται απόφαση της γενικής συνέλευσης, που αποφασίζει με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία (“τακτική αύξηση”), εκτός αν η αύξηση γίνει, σύμφωνα με το άρθρο 24 (“έκτακτη αύξηση”).

Οι βασικοί τρόποι αύξησης είναι οι εξής:

• Ουσιαστική Αύξηση
  • πρόσθετες εισφορές παλαιών μετόχων
  • είσοδος νέων μετόχων – νέες εισφορές
• Τυπική Αύξηση
  • κεφαλαιοποίηση υποχρεώσεων (μετατροπή υποχρεώσεων σε μετοχές)
  • κεφαλαιοποίηση μερισμάτων
  • κεφαλαιοποίηση υπεραξίας που προέκυψε από αναπροσαρμογή αξίας στοιχείων ενεργητικού
  • συγχώνευση με άλλη εταιρείας

Σημειώνεται ότι κάθε αύξηση μετοχικού κεφαλαίου ανώνυμης εταιρείας υπόκειται σε φόρο συγκέντρωσης κεφαλάιου.

Νομικό Πλαίσιο Έκτακτης Αύξησης Κεφαλαίου

Με Απόφαση Του ΔΣ

Στο καταστατικό της εταιρείας είναι δυνατόν να ορισθεί ότι, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει την πενταετία από τη σύσταση της εταιρείας, το διοικητικό συμβούλιο έχει το δικαίωμα με απόφασή του, που λαμβάνεται με πλειοψηφία των 2/3 τουλάχιστον του συνόλου των μελών του, να αυξάνει το κεφάλαιο μερικά ή ολικά με την έκδοση νέων μετοχών, για ποσό που δεν μπορεί να υπερβεί το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.

Η ανωτέρω εξουσία μπορεί να χορηγείται στο διοικητικό συμβούλιο και με απόφαση της γενικής συνέλευσης, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει την πενταετία. 

Στην περίπτωση αυτή, το κεφάλαιο μπορεί να αυξάνεται κατά ποσό που δεν μπορεί να υπερβεί το τριπλάσιο του κεφαλαίου, που υπάρχει κατά την ημερομηνία που χορηγήθηκε στο διοικητικό συμβούλιο η εξουσία για αύξηση του κεφαλαίου.

Η εξουσία αυτή του διοικητικού συμβουλίου μπορεί να ανανεώνεται με απόφαση της γενικής συνέλευσης για χρονικό διάστημα που δεν μπορεί να υπερβαίνει την πενταετία για κάθε χορηγούμενη ανανέωση. 

Η ισχύς κάθε ανανέωσης αρχίζει από την παρέλευση της διάρκειας ισχύος της προηγούμενης. Οι αποφάσεις της γενικής συνέλευσης για χορήγηση ή ανανέωση της εξουσίας αύξησης του κεφαλαίου από το διοικητικό συμβούλιο υποβάλλονται σε δημοσιότητα.

Με Απόφαση Της Γενικής Συνέλευσης

Στο καταστατικό, εξάλλου, είναι δυνατόν να ορίζεται ότι, για χρονικό διάστημα που δεν υπερβαίνει την πενταετία από τη σύσταση της εταιρείας, η γενική συνέλευση μπορεί με απόφασή της, που λαμβάνεται με απλή απαρτία και πλειοψηφία, να αυξάνει το κεφάλαιο, μερικά ή ολικά με την έκδοση νέων μετοχών, συνολικά μέχρι το οκταπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου.

Η δυνατότητα του διοικητικού συμβουλίου να αυξάνει το κεφάλαιο, μπορεί να ασκείται παράλληλα (σωρευτικά) με την αντίστοιχη δυνατότητα της γενικής συνέλευσης.

Απαγορεύεται στις εταιρείες, στο καταστατικό των οποίων προβλέπονται μία ή περισσότερες από τις παραπάνω δυνατότητες, να αναγράφουν σε οποιοδήποτε έντυπο, διαφήμιση, δημοσίευμα ή άλλο έγγραφο, ως κεφάλαιο το ποσό μέχρι το οποίο δικαιούται να εκδώσει νέες μετοχές το διοικητικό συμβούλιο ή η γενική συνέλευση. 

Επισημαίνεται ότι οι έκτακτες αυξήσεις του κεφαλαίου, μετά την εισαγωγή του Ν. 4548/2018 συνιστούν τροποποίηση του καταστατικού, χωρίς να υπόκεινται όμως σε διοικητική έγκριση, όπου αυτή απαιτείται κατά τον παρόντα νόμο. Επομένως, το αποφασίζον όργανο θα πρέπει να τροποποιήσει τα σχετικά άρθρα του καταστατικού και να συντάξει το νέο κείμενο τούτου, η δε τήρηση των διατυπώσεων δηµοσιότητας έχει συστατικό χαρακτήρα. 

Να σημειωθεί επίσης ότι πλέον έχει καταργηθεί η απαγόρευση έκτακτης αύξησης στην περίπτωση που υπάρχουν σηµαντικά ποσά αποθεµατικών, διότι µία τέτοια απαγόρευση αφενός µεν δεν είναι απαραίτητη για την προστασία του μετοχικού κεφαλαίου, αφετέρου δε η Οδηγία (ΕΕ) 2017/1132 για το εταιρικό δίκαιο, δεν προβλέπει τέτοιο περιορισµό. 

Απόφαση Και Διαδικασία Αύξησης Του Κεφαλαίου

Σε κάθε περίπτωση αύξησης του κεφαλαίου, η απόφαση του αρμόδιου οργάνου της εταιρείας πρέπει να αναφέρει τουλάχιστον:

• το ποσό της αύξησης, 
• τον τρόπο και την προθεσμία κάλυψής της,
• τον αριθμό και το είδος των μετοχών που θα εκδοθούν,
• την ονομαστική αξία και την τιμή διάθεσης αυτών.

Η απόφαση για την έκτακτη αύξηση του κεφαλαίου της εταιρείας καθώς και τα παραπάνω στοιχεία υπόκεινται σε δημοσιότητα. 

Σε περίπτωση περισσοτέρων κατηγοριών μετοχών, η απόφαση που αφορά την αύξηση του κεφαλαίου υπόκεινται στην έγκριση της κατηγορίας ή των κατηγοριών των μετόχων, των οποίων τα δικαιώματα θίγονται από τις αποφάσεις αυτές. 

Τα δικαιώματα αυτά δεν θεωρείται ότι θίγονται, ιδίως εφόσον η αύξηση γίνεται χωρίς νέες εισφορές και οι νέες μετοχές, που θα εκδοθούν ανά κατηγορία, παρέχουν τα ίδια δικαιώματα με τις αντίστοιχες παλαιές, διατίθενται δε στους μετόχους της αντίστοιχης κατηγορίας σε αριθμό ανάλογο με τις μετοχές που ήδη κατέχουν, ώστε να μην μεταβάλλονται τα ποσοστά συμμετοχής των μετόχων κάθε κατηγορίας. 

Η έγκριση της απόφασης της γενικής συνέλευσης που αφορά την αύξηση παρέχεται με απόφαση των μετόχων της κατηγορίας που θίγεται και λαμβάνεται σε ιδιαίτερη συνέλευση με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία.

Εξάλλου, σε κάθε περίπτωση αύξησης του κεφαλαίου, που δεν γίνεται με εισφορά σε είδος, καθώς και σε περίπτωση έκδοσης ομολογιών με δικαίωμα μετατροπής σε μετοχές, παρέχεται δικαίωμα προτίμησης σε ολόκληρο το νέο κεφάλαιο ή το ομολογιακό δάνειο, υπέρ των μετόχων που υφίστανται κατά το χρόνο της έκδοσης, ανάλογα με τη συμμετοχή τους στο υφιστάμενο κεφάλαιο. 

Κάλυψη Και Μερική Κάλυψη Του Κεφαλαίου 

Το κεφάλαιο καλύπτεται από τους μετόχους ή και από τρίτους και καταβάλλεται στο σύνολό του ή εν μέρει.

Αν η κάλυψη του ποσού της αύξησης του κεφαλαίου δεν είναι πλήρης, το κεφάλαιο αυξάνεται μέχρι το ποσό της κάλυψης, μόνο εφόσον στην απόφαση για αύξηση προβλέπεται ρητά αυτή η δυνατότητα.

Σε περίπτωση μερικής κάλυψης του κεφαλαίου, το διοικητικό συμβούλιο οφείλει να προσαρμόσει, με την απόφασή του για την πιστοποίηση της καταβολής, το άρθρο του καταστατικού περί του κεφαλαίου, έτσι ώστε να προσδιορίζεται το ποσό του κεφαλαίου, όπως προέκυψε μετά τη μερική κάλυψη.

Εισφορές Σε Είδος Και Αποτίμηση Των Εισφορών Αυτών

Εφόσον προβλέπεται εισφορά που δεν είναι σε χρήμα (“εισφορά σε είδος”), πρέπει να αναφέρονται στο καταστατικό της εταιρείας ή στην απόφαση του εταιρικού οργάνου για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, το είδος της εισφοράς αυτής, το πρόσωπο που αναλαμβάνει την υποχρέωση να την καταβάλει και το ποσό του κεφαλαίου, στο οποίο αυτή αντιστοιχεί.

Για την εξακρίβωση της αξίας των εισφορών σε είδος σε κάθε αύξηση του κεφαλαίου της, συντάσσεται έκθεση αποτίμησης από δύο ορκωτούς ελεγκτές λογιστές ή ελεγκτική εταιρεία ή, κατά περίπτωση, από δύο ανεξάρτητους πιστοποιημένους εκτιμητές. 

Σε περίπτωση εισφοράς σε είδος, τέλος, δεν επιτρέπεται μερική καταβολή του κεφαλαίου.

Εξαγοράσιμες Μετοχές

Το καταστατικό μπορεί να επιτρέπει την αύξηση μετοχικού κεφαλαίου με έκδοση εξαγοράσιμων μετοχών. 

Οι μετοχές αυτές μπορούν να εκδίδονται και ως προνομιούχες μετοχές με ή χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η εξαγορά γίνεται με δήλωση της εταιρείας ή του μετόχου, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο καταστατικό, και είναι έγκυρη μόνο με καταβολή του αντιτίμου της εξαγοράς κατά τα προβλεπόμενα στο καταστατικό.

Η δυνατότητα εξαγοράς εξαρτάται από τις εξής προϋποθέσεις:

1. η εξαγορά πρέπει να επιτρέπεται από το καταστατικό πριν από την ανάληψη των μετοχών που μπορούν να εξαγοραστούν,
2. οι προς εξαγορά μετοχές πρέπει να έχουν πλήρως εξοφληθεί,
3. η εξαγορά μπορεί να γίνει με τη χρησιμοποίηση μόνο ποσών, που επιτρέπεται να διανεμηθούν, ή του προϊόντος νέας έκδοσης μετοχών που πραγματοποιήθηκε με σκοπό την εξαγορά αυτή, ή και ποσών που απελευθερώνονται με μείωση του κεφαλαίου,
4. ποσό ίσο με την ονομαστική αξία όλων των μετοχών που εξαγοράστηκαν πρέπει να αποτελέσει μέρος αποθεματικού, το οποίο δεν μπορεί, εκτός από την περίπτωση μείωσης του καλυφθέντος κεφαλαίου, να διανεμηθεί στους μετόχους. Το αποθεματικό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για την αύξηση του καλυφθέντος κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών.
5. όταν, λόγω της εξαγοράς, προβλέπεται η καταβολή πρόσθετου ποσού στους μετόχους, το ποσό αυτό δεν μπορεί να καταβληθεί παρά μόνο από τα ποσά που επιτρέπεται να διανεμηθούν, ή από αποθεματικό το οποίο δεν μπορεί, εκτός από την περίπτωση μείωσης του καλυφθέντος κεφαλαίου, να διανεμηθεί στους μετόχους. Το αποθεματικό αυτό μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για την αύξηση του καλυφθέντος κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση αποθεματικών, για την κάλυψη εξόδων ή για την καταβολή πρόσθετου ποσού στους κατόχους των μετοχών ή των ομολογιών που πρέπει να εξαγοραστούν,
6. η εξαγορά υποβάλλεται σε δημοσιότητα.

Καταβολή Του Κεφαλαίου

Η προθεσμία καταβολής της αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου ορίζεται από το όργανο που έλαβε τη σχετική απόφαση και δεν μπορεί να είναι μικρότερη των 14 ημερών ούτε μεγαλύτερη των 4 μηνών από την ημέρα που καταχωρήθηκε η απόφαση αυτή στο Γ.Ε.ΜΗ.

Η καταβολή σε μετρητά, καθώς και οι καταθέσεις μετόχων με προορισμό τη μελλοντική αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, πραγματοποιούνται υποχρεωτικά με κατάθεση σε ειδικό λογαριασμό της εταιρείας, που τηρείται σε πιστωτικό ίδρυμα που λειτουργεί νόμιμα στην Ελλάδα ή σε χώρα του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ).

Η παράλειψη καταβολής σε λογαριασμό δεν επάγεται ακυρότητα, αν αποδεικνύεται ότι το σχετικό ποσό δαπανήθηκε για τους σκοπούς της εταιρείας, με την προϋπόθεση ότι αυτό έχει ειδικά προβλεφθεί στο καταστατικό ή στην απόφαση για την αύξηση του κεφαλαίου. 

Η καταβολή της εισφοράς μπορεί να λάβει χώρα και με συμψηφισμό χρέους της εταιρείας προς τον καταβάλλοντα την εισφορά (“κεφαλαιοποίηση υποχρέωσης”), εφόσον τούτο έχει προβλεφθεί στην απόφαση για την αύξηση του κεφαλαίου. Ο συμψηφισμός πρέπει να συνοδεύεται από βεβαίωση ορκωτού ελεγκτή λογιστή ή ελεγκτικής εταιρείας ότι το χρέος αυτό είναι, όπως προκύπτει από τα βιβλία της εταιρείας, υπαρκτό και ληξιπρόθεσμο και δεν εξαρτάται από αίρεση.

Σε περίπτωση μη ληξιπρόθεσμου χρέους, πρέπει να αποτιμάται η παρούσα αξία του, Μονομερής συμψηφισμός απαγορεύεται, ενώ η καταβολή μέσω συμψηφισμού και ο αριθμός των αναληφθεισών μετοχών μέσω αυτού υποβάλλονται σε δημοσιότητα.

Πιστοποίηση Της Καταβολής

Η εμπρόθεσμη καταβολή ή η μη καταβολή του κεφαλαίου πρέπει να πιστοποιείται εκτός αν η αύξηση κεφαλαίου δεν γίνεται με νέες εισφορές όπου, στην περίπτωση αυτή δεν απαιτείται πιστοποίηση.

Η πιστοποίηση πρέπει να λάβει χώρα μέσα σε ένα μήνα από τη λήξη της προθεσμίας καταβολής του ποσού της αύξησης. Η πιστοποίηση γίνεται με έκθεση ορκωτού ελεγκτή λογιστή ή ελεγκτικής εταιρείας, με μέριμνα του διοικητικού συμβουλίου μέσα στις παραπάνω προθεσμίες. 

Στην περίπτωση πολύ μικρών ή μικρών εταιρειών, μη εισηγμένων σε ρυθμιζόμενη αγορά, η πιστοποίηση μπορεί να γίνει από το ίδιο το διοικητικό συμβούλιο, που συνέρχεται σε συνεδρίαση μέσα στις παραπάνω προθεσμίες, με θέμα ημερήσιας διάταξης την πιστοποίηση της καταβολής ή μη του κεφαλαίου. Κατά τη σύσταση της εταιρείας η καταβολή πιστοποιείται είτε από ορκωτό ελεγκτή λογιστή ή ελεγκτική εταιρεία είτε από το διοικητικό συμβούλιο.

Το πρακτικό του διοικητικού συμβουλίου για την πιστοποίηση της καταβολής της αύξησησης του μετοχικού κεφαλαίου, πρέπει να στηρίζεται σε απόσπασμα κίνησης του λογαριασμού της εταιρείας, χορηγούμενο από το πιστωτικό ίδρυμα. Το απόσπασμα αυτό θα πρέπει να επισυνάπτεται στο πρακτικό τ οποίο υποβάλλεται σε δημοσιότητα.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις Ανώνυμες Εταιρείες.