ETF Και Εφορία: Απαλλαγή ή Φόρος Στην Υπεραξία

Φορολογία ETF Και ΟΣΕΚΑ: Πότε Τα Κέρδη Είναι Αφορολόγητα & Πότε Η ΑΑΔΕ Καταλογίζει Φόρο

Εν συντομία:

• Τα κέρδη ενός φορολογικού κατοίκου Ελλάδας από ETF και αμοιβαία κεφάλαια με την ένδειξη UCITS και έδρα σε Ελλάδα, ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος, τόσο στην υπεραξία όσο και στα μερίσματα.
• ETF και οργανισμοί τρίτων χωρών χωρίς την ένδειξη UCITS φορολογούνται: 15% στην υπεραξία και 5% στα μερίσματα.
• Η απαλλαγή από τον φόρο δεν συνιστά απαλλαγή από τη δήλωση. Τα αφορολόγητα κέρδη δηλώνονται υποχρεωτικά στους αντίστοιχους κωδικούς.
• Η απόφαση 1159/2024 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών απέρριψε την απαλλαγή σε επενδύτρια με αδήλωτα εισοδήματα και υπόλοιπα άνω του 1.000.000 ευρώ, με σκεπτικό νομικά αμφισβητήσιμο υπό το άρθρο 63 ΣΛΕΕ.
• Καταλογισμός φόρου σε πράγματι UCITS ETF ανατρέπεται με ενδικοφανή και δικαστική προσφυγή, με ισχυρή θέση όταν τα εισοδήματα είχαν δηλωθεί και τεκμηριωθεί εγκαίρως.

Πότε είναι αφορολόγητα τα κέρδη από ETF και ΟΣΕΚΑ και πότε όχι;

Τα κέρδη ενός φυσικού προσώπου με φορολογική κατοικία στην Ελλάδα από ETF και αμοιβαία κεφάλαια είναι αφορολόγητα όταν ο οργανισμός φέρει την ένδειξη UCITS και έχει έδρα σε Ελλάδα, ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ.

Η απαλλαγή καλύπτει και την υπεραξία από την πώληση των μεριδίων και τα διανεμόμενα μερίσματα. Για οργανισμούς τρίτων χωρών χωρίς UCITS, τα ίδια κέρδη φορολογούνται.

Τα ETF (Exchange Traded Funds – Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια) είναι στην ουσία αμοιβαία κεφάλαια εισηγμένα σε χρηματιστήριο. Όταν φέρουν την ένδειξη UCITS (Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities, δηλαδή Οργανισμοί Συλλογικών Επενδύσεων σε Κινητές Αξίε -, ΟΣΕΚΑ) εντάσσονται στο ενωσιακό ρυθμιστικό πλαίσιο και αντιμετωπίζονται φορολογικά ευνοϊκά για τον Έλληνα επενδυτή.

Η ένδειξη UCITS συνήθως αναγράφεται στην ονομασία του τίτλου και στο Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών (Key Information Document – KID) που συνοδεύει κάθε προϊόν.

Η απαλλαγή στηρίζεται στο άρθρο 103 παρ. 5 του ν. 4099/2012 (όπως τροποποιήθηκε με την παρ. 4 του άρθρου 48 Ν. 4389/2016 με ισχύ την 27/5/2016), το οποίο ορίζει ότι τα κέρδη από μερίσματα και από υπεραξία εκποίησης μεριδίων ΟΣΕΚΑ που έχουν λάβει άδεια σύστασης ή λειτουργίας στην Ελλάδα απαλλάσσονται από κάθε φόρο και επιβάρυνση. Το κρίσιμο σημείο, όπως αναλύεται παρακάτω, είναι το πώς η διάταξη αυτή επεκτείνεται στα ευρωπαϊκά UCITS.

Η διαφορά με άλλες μορφές επένδυσης είναι ουσιώδης. Τα κέρδη από φορολόγηση κρυπτονομισμάτων ή από μεταβίβαση μεμονωμένων μετοχών φορολογούνται, ενώ τα ίδια υποκείμενα, όταν κρατούνται μέσα σε ένα UCITS ETF, παραμένουν αφορολόγητα.

Η επιλογή του επενδυτικού οχήματος καθορίζει τη φορολογική μεταχείριση. Το αφορολόγητο όμως δεν σημαίνει και αδήλωτο, καθώς τα κέρδη αυτά δηλώνονται υποχρεωτικά στις φορολογικές δηλώσεις, σημείο κρίσιμο για την πορεία της υπόθεσης σε περίπτωση ελέγχου.

ETF εντός ΕΕ/ΕΟΧ ή τρίτης χώρας: πώς αλλάζει η φορολόγηση;

Κριτήριο είναι η έδρα και η ιδιότητα UCITS του οργανισμού.

• Τα ημεδαπά ΟΣΕΚΑ και ETF απαλλάσσονται βάσει του άρθρου 103 παρ. 5.
• Τα UCITS με έδρα σε ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ εξομοιώνονται με τα ημεδαπά.
• Οι οργανισμοί τρίτων χωρών φορολογούνται, ελλείψει απαλλακτικής διάταξης, με 15% στην υπεραξία και 5% στα μερίσματα.

Η εξομοίωση των ευρωπαϊκών UCITS με τα ημεδαπά δεν είναι ερμηνευτική ευχέρεια αλλά υποχρέωση που πηγάζει από το ενωσιακό δίκαιο. Η Οδηγία 2009/65/ΕΚ καθιέρωσε ενιαίο πλαίσιο και ένα διαβατήριο διάθεσης για τα UCITS σε όλη την Ένωση.

Παράλληλα, το άρθρο 63 ΣΛΕΕ απαγορεύει κάθε περιορισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων, στον οποίο περιλαμβάνεται η δυσμενής φορολόγηση αλλοδαπών ΟΣΕΚΑ σε σχέση με τα ημεδαπά.

Το Δικαστήριο της ΕΕ έκρινε ρητά, στην υπόθεση C‑370/11 (Επιτροπή κατά Βελγίου), ότι η φορολόγηση της υπεραξίας από μερίδια οργανισμών εδρευόντων στον ΕΟΧ, ενώ τα ημεδαπά απαλλάσσονται, συνιστά απαγορευμένη διάκριση.

Σε αυτή τη βάση, η εγκύκλιος ΠΟΛ.1032/2015 δέχεται πλέον ότι η υπεραξία από μερίδια ΟΣΕΚΑ ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ εξομοιώνεται με εκείνη των ημεδαπών. Η παραπάνω ΠΟΛ. αναφέρει συγκεκριμένα:

Αναφορικά με τη φορολογική μεταχείριση της υπεραξίας που αποκτούν οι μεριδιούχοι από την εκποίηση μεριδίων από ΟΣΕΚΑ Ε.Ε ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ γίνεται δεκτό, σύμφωνα και με την πάγια νομολογία ΔΕΕ (C-370/11, Επιτροπή κατά Βελγίου) ότι αυτή εξομοιώνεται με αυτή των μεριδιούχων των ημεδαπών ΟΣΕΚΑ.

Επομένως, ισχύει ο παρακάτω πίνακας:

Οργανισμός	Υπεραξία	Μερίσματα	Δήλωση
Ελληνικά ΟΣΕΚΑ και ETF	Αφορολόγητη	Αφορολόγητα, χωρίς παρακράτηση	Φυσικά πρόσωπα: κωδ. 659-660 (Ε1). Νομικά πρόσωπα: κωδ. 466 (Ε3)
UCITS ETF έδρας ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ	Αφορολόγητη (εξομοίωση)	Αφορολόγητα (εξομοίωση)	Φυσικά πρόσωπα: κωδ. 659-660. Νομικά πρόσωπα: κωδ. 466
Οργανισμοί τρίτων χωρών (χωρίς UCITS)	15%	5%	Φυσικά πρόσωπα: υπεραξία κωδ. 865, μερίσματα κωδ. 295

Η ένδειξη UCITS υπερισχύει της χώρας στην οποία επενδύει ο τίτλος. Ένα UCITS ETF με έδρα την Ιρλανδία ή το Λουξεμβούργο που παρακολουθεί αμερικανικό δείκτη παραμένει αφορολόγητο, ενώ ένα ETF εισηγμένο σε αμερικανικό χρηματιστήριο χωρίς UCITS φορολογείται, ανεξάρτητα από το περιεχόμενο του χαρτοφυλακίου του.

Εδώ βρίσκεται και το πρώτο σημείο διαφοροποίησης, αφού για τους οργανισμούς τρίτων χωρών το επιχείρημα του άρθρου 63 ΣΛΕΕ δεν εφαρμόζεται, καθώς το ενωσιακό δίκαιο αναγνωρίζει μόνο στα κράτη μέλη ευρύτερο περιθώριο ως προς τις κινήσεις κεφαλαίων προς και από τρίτες χώρες.

Η υπαγωγή ενός συγκεκριμένου προϊόντος σε μία από τις τρεις κατηγορίες, ιδίως σύνθετων δομών ή τίτλων με ασαφή ταξινόμηση, δεν προκύπτει πάντοτε από την ονομασία και προϋποθέτει εξέταση της πραγματικής νομικής φύσης του.

Στα διανεμητικά (distributing) UCITS ETF το κέρδος έρχεται ως περιοδικό μέρισμα, ενώ στα σωρευτικά (accumulating) το κέρδος επανεπενδύεται και εμφανίζεται ως υπεραξία κατά την πώληση.

Και στις δύο μορφές, εφόσον πρόκειται για UCITS ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, η μεταχείριση είναι ευνοϊκή. Αλλάζει μόνο ο χρόνος και ο τρόπος με τον οποίο εμφανίζεται το κέρδος στη δήλωση.

Τι πρέπει να κάνει ο επενδυτής για να μη χάσει την απαλλαγή;

Δύο ενέργειες προστατεύουν την απαλλαγή:

• Πρώτον, η τήρηση αρχείου συναλλαγών και εγγράφων (πχ KID) που αποδεικνύει την ιδιότητα UCITS του τίτλου και τις τιμές κτήσης και πώλησης.
• Δεύτερον και κρισιμότερο, η δήλωση των επενδύσεων και των κερδών στην ετήσια φορολογική δήλωση, ακόμη και όταν αυτά είναι αφορολόγητα.

Η απαλλαγή από τον φόρο δεν αίρει την υποχρέωση δήλωσης.

Το αρχείο τεκμηρίωσης δεν είναι διεκπεραιωτική λεπτομέρεια. Το βάρος να αποδειχθεί ότι ένας τίτλος πληροί τις προϋποθέσεις της απαλλαγής βαρύνει τον φορολογούμενο.

Το Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών, το ενημερωτικό δελτίο και τα αναλυτικά αντίγραφα κίνησης του λογαριασμού είναι τα έγγραφα που τεκμηριώνουν την ιδιότητα UCITS και το ύψος της υπεραξίας. Χωρίς αυτά, ένας κατά τα λοιπά αφορολόγητος τίτλος μπορεί να μη γίνει δεκτός ως τέτοιος από τον έλεγχο.

Η δήλωση είναι το σημείο που, εν πολλοίς, κρίνει την έκβαση. Τα εισοδήματα από την αλλοδαπή γνωστοποιούνται πλέον στη φορολογική διοίκηση μέσω αυτόματης ανταλλαγής τραπεζικών δεδομένων.

Όταν ένας φορολογικός κάτοικος Ελλάδας δεν δηλώνει τα κέρδη του από αλλοδαπά αμοιβαία κεφάλαια, δεν αποφεύγει τον έλεγχο, απλώς φτάνει σε αυτόν από θέση άμυνας.

Η μη δήλωση μετατρέπει μια απλή απαλλαγή σε ισχυρισμό που πρέπει να αποδειχθεί εκ των υστέρων, συχνά χρόνια αργότερα και υπό την πίεση καταλογισμού φόρου, προστίμου και τόκων.

Ο φορολογικός έλεγχος ξεκινά τυπικά από τις τραπεζικές πιστώσεις και ζητά την αιτιολόγησή τους, οπότε η προηγούμενη δήλωση είναι αυτή που κρατά τον φορολογούμενο σε νόμιμη και αμυντικά ισχυρή θέση.

Γιατί η ΑΑΔΕ μπορεί να καταλογίσει φόρο σε αφορολόγητο UCITS ETF;

Ο καταλογισμός προκύπτει όταν δεν αποδεικνύεται η ιδιότητα UCITS του τίτλου ή όταν η φορολογική διοίκηση ερμηνεύει στενά την προϋπόθεση της άδειας στην Ελλάδα.

Η απόφαση 1159/2024 της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (Θεσσαλονίκη) απέρριψε την απαλλαγή σε επενδύτρια, με σκεπτικό όμως που παραβλέπει την εξομοίωση των ΕΕ και ΕΟΧ ΟΣΕΚΑ την οποία η ίδια δέχεται σε άλλο σημείο.

Η υπόθεση αφορούσε φορολογική κάτοικο Ελλάδας που διατηρούσε λογαριασμούς σε Γερμανία και Κύπρο, με συνολικά υπόλοιπα άνω του 1.286.000 ευρώ.

Ο έλεγχος διαπίστωσε, σύμφωνα με την απόφαση, «μη δηλωθείσα φορολογητέα ύλη» της τάξης των 57.322 και 21.290 ευρώ για τα έτη 2017 και 2018, προερχόμενη από διανομές αλλοδαπών αμοιβαίων κεφαλαίων με χώρα προέλευσης το Λουξεμβούργο. Η φορολογούμενη επικαλέστηκε την απαλλαγή του άρθρου 103 παρ. 5, προσκομίζοντας έγγραφα της Deutsche Bank.

Η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριψε την προσφυγή με το σκεπτικό ότι από τα προσκομισθέντα δεν προέκυπτε πως οι τίτλοι αφορούσαν οργανισμό «που έχει λάβει άδεια λειτουργίας ή εγκατάστασης στην Ελλάδα», κατά την παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4099/2012, κρίνοντας τον ισχυρισμό αβάσιμο.

Το σκεπτικό αυτό είναι νομικά λανθασμένο αλλά και αντιφατικό, καθώς στην ίδια απόφαση η Διεύθυνση παραθέτει την ΠΟΛ.1032/2015, η οποία δέχεται, με ρητή αναφορά στη νομολογία C‑370/11, ότι η υπεραξία από μερίδια ΟΣΕΚΑ ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ εξομοιώνεται με εκείνη των ημεδαπών.

Η απαίτηση ελληνικής άδειας για την απαλλαγή ευρωπαϊκού UCITS έρχεται σε αντίθεση με αυτή την παραδοχή και με το άρθρο 63 ΣΛΕΕ.

Η γενική εκτίμηση του γιατί η φορολογούμενη έχασε την υπόθεση είναι ότι, δεν την έχασε επειδή η θέση περί ελληνικής άδειας είναι ορθή, αλλά επειδή, όπως ρητά αναφέρει η απόφαση, «δεν δήλωσε» τα εισοδήματα που έλαβε από την αλλοδαπή, ενώ παράλληλα τα έγγραφα της τράπεζας δεν αποδείκνυαν την ιδιότητα UCITS των συγκεκριμένων κεφαλαίων.

Με αδήλωτα εισοδήματα και ελλιπή τεκμηρίωση, η επενδύτρια βρέθηκε να υπερασπίζεται εκ των υστέρων μια απαλλαγή για ποσά που ουδέποτε είχε εμφανίσει, σε έλεγχο υπολοίπων άνω του ενός εκατομμυρίου ευρώ. Σημειώνεται ότι παραγραφή επέτρεπε τον έλεγχο των ετών 2017 και 2018, ενώ η μη δήλωση αλλοδαπών εισοδημάτων μπορεί να επισύρει και δεκαετή παραγραφή.

Η εμπειρία από υποθέσεις καταλογισμού σε κατόχους μεριδίων αλλοδαπών ΟΣΕΚΑ δείχνει ότι το κρίσιμο δεν είναι μόνο η ουσία της απαλλαγής αλλά η προηγούμενη δήλωση και η τεκμηρίωση. Η ίδια νομική θέση, όταν στηρίζεται σε δηλωμένα και τεκμηριωμένα ως UCITS εισοδήματα, οδηγεί σε ριζικά διαφορετική δικονομική αφετηρία από εκείνη ενός φορολογουμένου που καλείται να εξηγήσει αδήλωτες πιστώσεις.

Πώς αμφισβητείται ο καταλογισμός φόρου σε ETF και ΟΣΕΚΑ;

Ο καταλογισμός προσβάλλεται πρώτα με ενδικοφανή προσφυγή ενώπιον της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, εντός ανατρεπτικής προθεσμίας 30 ημερών από την κοινοποίηση της πράξης, στάδιο υποχρεωτικό.

Αν η προσφυγή απορριφθεί, ρητά ή σιωπηρά με την άπρακτη πάροδο 120 ημερών, ακολουθεί προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια εντός 60 ημερών. Το ουσιαστικό επιχείρημα ανατροπής είναι η αντίθεση του καταλογισμού προς το άρθρο 63 ΣΛΕΕ.

Η ενδικοφανή προσφυγή προβλέπεται στο άρθρο 72 του ν. 5104/2024 (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας) και αποτελεί αναγκαίο προηγούμενο κάθε δικαστικής προσφυγής. Η προθεσμία των 30 ημερών τρέχει από την κοινοποίηση της πράξης, ενώ η απώλειά της κλείνει οριστικά και τον δικαστικό δρόμο.

Πέρα από την προσφυγή κατά της καταλογιστικής πράξης, υπάρχει και η οδός της ακύρωσης ή τροποποίησης πράξης προσδιορισμού φόρου, με τις δικές της προϋποθέσεις.

Στην ουσία, το επιχείρημα ανατροπής δομείται στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Η φορολόγηση ενός ευρωπαϊκού UCITS ETF με μόνη αιτιολογία την έλλειψη ελληνικής άδειας συνιστά διάκριση που απαγορεύει το άρθρο 63 ΣΛΕΕ, όπως έχει παγίως κρίνει το Δικαστήριο της ΕΕ.

Η πρόσφατη απόφαση C‑18/23 της 27ης Φεβρουαρίου 2025 ενισχύει τη θέση αυτή, καθώς έκρινε ότι το άρθρο 63 ΣΛΕΕ αποκλείει εθνική ρύθμιση που χορηγεί φορολογική απαλλαγή σε οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων υπό τυπικές προϋποθέσεις οι οποίες αποκλείουν στην πράξη τους αλλοδαπούς.

Η συνδρομή αυτής της νομολογίας με την εσωτερική αντίφαση της ίδιας της πρακτικής της φορολογικής διοίκησης, που δέχεται την εξομοίωση αλλά την αρνείται στην εφαρμογή, καθιστά τον καταλογισμό ευάλωτο.

Η εμπειρία από την προσβολή πράξεων διορθωτικού προσδιορισμού δείχνει ότι το αποτέλεσμα εξαρτάται από επιμέρους στρατηγικές επιλογές. Η επιλογή του χρόνου και του τρόπου προσβολής, η διαχείριση του καταβλητέου ποσοστού και του αιτήματος αναστολής, καθώς και η τεκμηρίωση της ιδιότητας UCITS με τα σωστά έγγραφα, διαφοροποιούνται κατά περίπτωση και καθορίζουν αν η υπόθεση θα κριθεί επί της ουσίας ή θα απορριφθεί για τυπικούς ή αποδεικτικούς λόγους.

Η προϋπόθεση για να λειτουργήσει το επιχείρημα του άρθρου 63 ΣΛΕΕ παραμένει σταθερή: τα εισοδήματα πρέπει να έχουν δηλωθεί και ο τίτλος να τεκμηριώνεται πράγματι ως UCITS.

Νομικό πρόσωπο και UCITS ETF: πότε ισχύει η απαλλαγή και πώς δηλώνονται τα κέρδη;

Η απαλλαγή του άρθρου 103 παρ. 5 καλύπτει και τους μεριδιούχους νομικά πρόσωπα. Εταιρεία που κατέχει UCITS ETF εμφανίζει την υπεραξία και τα διανεμόμενα κέρδη στον κωδικό 466 του εντύπου Ε3, ποσά που δεν προστίθενται στα κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα. Ως αντίστροφη συνέπεια, η ζημία από την εκποίηση μεριδίων ΟΣΕΚΑ δεν εκπίπτει.

Σύμφωνα με τις οδηγίες συμπλήρωσης του εντύπου Ε3, στον κωδικό 466 αναγράφεται η υπεραξία από εκποίηση μεριδίων ΟΣΕΚΑ ημεδαπών, ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, καθώς και τα διανεμόμενα κέρδη από τέτοια μερίδια.

Τα ποσά αυτά δεν συναθροίζονται με τα λοιπά κέρδη από επιχειρηματική δραστηριότητα και, σε περίπτωση διανομής τους, δεν οφείλεται φόρος νομικού προσώπου κατά την παρ. 1 του άρθρου 47 του ν. 4172/2013.

Για μια εταιρεία που διαχειρίζεται ρευστότητα μέσω UCITS ETF, αυτό σημαίνει ότι η ευνοϊκή μεταχείριση μεταφέρεται και στο επίπεδο του νομικού προσώπου, αρκεί ο τίτλος να πληροί τις προϋποθέσεις.

Η εφαρμογή στην πράξη απαιτεί προσοχή. Το αν ένα συγκεκριμένο προϊόν υπάγεται στην απαλλαγή, το πώς αλληλεπιδρά η κατοχή τίτλων με τον σκοπό και τη δραστηριότητα της εταιρείας και το πώς αποτυπώνεται λογιστικά η μη εκπιπτόμενη ζημία, είναι ζητήματα που εξαρτώνται από τα πραγματικά περιστατικά της κάθε περίπτωσης και δεν αντιμετωπίζονται με έναν γενικό κανόνα.

Συχνές Ερωτήσεις

Πρέπει να δηλωθούν τα αφορολόγητα κέρδη από UCITS ETF;

Ναι, σε κάθε περίπτωση. Το αφορολόγητο αφορά την απαλλαγή από τον φόρο, όχι την υποχρέωση δήλωσης. Τα φυσικά πρόσωπα δηλώνουν τα αφορολόγητα κέρδη από ημεδαπά και ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ αμοιβαία κεφάλαια στους κωδικούς 659-660 του Ε1. Η παράλειψη δήλωσης, ακόμη και για αφορολόγητα ποσά, δημιουργεί κίνδυνο ελέγχου και μεταθέτει το βάρος απόδειξης στον φορολογούμενο.

Φορολογείται ένα αμερικανικό ETF χωρίς την ένδειξη UCITS;

Ναι. Ένα ETF εισηγμένο σε αμερικανικό χρηματιστήριο, χωρίς την ένδειξη UCITS, θεωρείται οργανισμός τρίτης χώρας και τα κέρδη του φορολογούνται με 15% στην υπεραξία και 5% στα μερίσματα. Αντίθετα, ένα UCITS ETF με ευρωπαϊκή έδρα που παρακολουθεί αμερικανικό δείκτη παραμένει αφορολόγητο, καθώς κρίσιμη είναι η έδρα και η ιδιότητα UCITS του οργανισμού, όχι η αγορά στην οποία επενδύει.

Εκπίπτει η ζημία από πώληση μεριδίων ETF ή ΟΣΕΚΑ;

Για τα UCITS ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ η ζημία από εκποίηση μεριδίων δεν εκπίπτει. Πρόκειται για την αντίστροφη όψη της απαλλαγής: όπως το κέρδος δεν φορολογείται, έτσι και η ζημία δεν αναγνωρίζεται φορολογικά και, στην περίπτωση νομικών προσώπων, καταχωρίζεται ως μη εκπιπτόμενη δαπάνη.

Διαφέρει φορολογικά ένα σωρευτικό από ένα διανεμητικό UCITS ETF;

Ως προς την απαλλαγή, όχι. Και οι δύο μορφές, εφόσον πρόκειται για UCITS ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ, τυγχάνουν ευνοϊκής μεταχείρισης. Στα διανεμητικά το κέρδος εμφανίζεται ως μέρισμα κατά τη διανομή, ενώ στα σωρευτικά ως υπεραξία κατά την πώληση των μεριδίων. Διαφέρει δηλαδή ο χρόνος και ο τρόπος αποτύπωσης του κέρδους στη δήλωση, όχι η φορολογική του μεταχείριση.

Τι ενέργειες υπάρχουν αν η ΑΑΔΕ καταλογίσει φόρο σε UCITS ETF;

Πρώτα ασκείται ενδικοφανή προσφυγή στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση, υποχρεωτικά. Ταυτόχρονα, για να μην χάνεται χρόνος που μπορεί η ΑΑΔΕ να εκτελέσει, ασκείται προσφυγή στα διοικητικά δικαστήρια. Το βασικό επιχείρημα είναι η αντίθεση του καταλογισμού προς το άρθρο 63 ΣΛΕΕ. Η θέση είναι ισχυρότερη όταν τα εισοδήματα είχαν δηλωθεί και ο τίτλος τεκμηριώνεται ως UCITS.

Πρακτικές Επισημάνσεις

Ένδειξη UCITS: η φορολογική απαλλαγή εξαρτάται από την ιδιότητα UCITS και την έδρα σε Ελλάδα, ΕΕ ή ΕΟΧ/ΕΖΕΣ. Η ένδειξη εντοπίζεται στην ονομασία του τίτλου και στο Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών, τα οποία διατηρούνται ως αποδεικτικά.

Δήλωση υποχρεωτική: τα αφορολόγητα κέρδη δηλώνονται πάντα, στους κωδικούς 659-660 του Ε1 για φυσικά πρόσωπα. Η μη δήλωση, ακόμη και αφορολόγητων ποσών, είναι ο συνηθέστερος λόγος αμφισβήτησης μιας κατά τα λοιπά βάσιμης απαλλαγής.

Αρχείο τεκμηρίωσης: το ενημερωτικό δελτίο, το Έγγραφο Βασικών Πληροφοριών και τα αντίγραφα κίνησης με τις τιμές κτήσης και πώλησης αποδεικνύουν την ιδιότητα UCITS και το ύψος της υπεραξίας, καθώς το βάρος απόδειξης βαρύνει τον φορολογούμενο.

Οργανισμοί τρίτων χωρών: τίτλοι χωρίς UCITS φορολογούνται με 15% στην υπεραξία και 5% στα μερίσματα, με ενδεχόμενη επίδραση των Συμβάσεων Αποφυγής Διπλής Φορολογίας ως προς τον συνυπολογισμό φόρου αλλοδαπής.

Προθεσμία 30 ημερών: σε περίπτωση καταλογισμού, η ενδικοφανή προσφυγή ασκείται εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση. Η απώλεια της προθεσμίας κλείνει και τον δικαστικό δρόμο.

Νομικά πρόσωπα: εταιρεία που κατέχει UCITS ETF δηλώνει τα κέρδη στον κωδικό 466 του Ε3, χωρίς προσθήκη στα κέρδη επιχειρηματικής δραστηριότητας, ενώ η ζημία από εκποίηση μεριδίων ΟΣΕΚΑ καταχωρίζεται ως μη εκπιπτόμενη.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τη φορολογία ETF και ΟΣΕΚΑ.