Σύμφωνα με το άρθρο 10 § 4 του ν. 4174/2013 (Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος – ΚΦΕ), κάθε φορολογούμενος που ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα υποχρεούται να ενημερώνει τη Φορολογική Διοίκηση για την οριστική παύση των εργασιών του με την υποβολή στο φορολογικό μητρώο δήλωσης διακοπής εργασιών. Η δήλωση αυτή υποβάλλεται εντός 30 ημερων από την οριστική παύση των εργασιών (για τα φυσικά πρόσωπα) ή από τη λύση ή λήξη των εργασιών της εκκαθάρισης ή από την ανακοίνωση διαγραφής τους από το Γ.Ε.ΜΗ (για τα νομικά πρόσωπα).
Λόγω του πλήθος των αιτημάτων των φορολογουμένων, που δεν διέθεταν αποθέματα, πάγια ή εμπορεύσιμα και δεν εκκρεμούσαν χρηματικές απαιτήσεις ή υποχρεώσεις, για υποβολή δήλωσης διακοπής εργασιών βάσει του πραγματικού χρόνου παύσης των εργασιών τους, η ΑΑΔΕ εξέδωσε την ΠΟΛ 1163/15-11-2016 με την οποία καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις καθώς και η διαδικασία και τα δικαιολογητικά για τη διακοπή εργασιών φορολογουμένων, με ημερομηνία διακοπής εργασιών την ημερομηνία του πραγματικού χρόνου παύσης των εργασιών τους.
Με τον τρόπο αυτό, δίνεται η δυνατότητα σε αδρανείς εταιρείες οι οποίες επί πολλά έτη δεν μπορούσαν να προχωρήσουν σε διοικητική διακοπή εργασιών, να καταφέρουν να απεμπλακούν από μια ατέρμονη διαδικασία.
Προϋποθέσεις
Ειδικότερα η ανωτέρω ΠΟΛ προβλέπει ότι, φορολογούμενοι (φυσικά ή νομικά πρόσωπα), που:
- δε διαθέτουν αποθέματα, πάγια ή εμπορεύσιμα,
- δεν έχουν, εφόσον πρόκειται για εταιρείες για τα οποία προβλέπεται εκ του νόμου στάδιο εκκαθάρισης, χρηματικές απαιτήσεις και υποχρεώσεις, ανεξαρτήτως αντικειμένου εργασιών της επιχείρησής τους,
δύνανται να υποβάλουν, στον αρμόδιο υπάλληλο του τμήματος της Δ.Ο.Υ., στη χωρική αρμοδιότητα της οποίας βρίσκεται η έδρα της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, δήλωση διακοπής εργασιών με βάση τον πραγματικό χρόνο παύσης των εργασιών τους, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία του πραγματικού χρόνου παύσης των εργασιών τους.
Ως ημερομηνία διακοπής, στην εν λόγω δήλωση, θα αναγράφεται ο πραγματικός χρόνος παύσης των εργασιών τους. Όταν η δήλωση διακοπής εργασιών υποβάλλεται πέραν της ως άνω προθεσμίας, είναι εκπρόθεσμη και επιβάλλεται πρόστιμο 100 Ευρώ.
Επίσης για τα νομικά πρόσωπα είναι υποχρεωτική η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης ότι κατά την ημερομηνία παύσης εργασιών δεν είχαν εμπράγματα δικαιώματα επί ακινήτων.
Διαδικασία
Με την υποβολή της δήλωσης διακοπής εργασιών, ο αρμόδιος υπάλληλος της Δ.Ο.Υ. ελέγχει πρωτίστως ότι, για τα ανωτέρω πρόσωπα, δεν έχει καταχωρηθεί στο TAXIS σε χρόνο μεταγενέστερο της αιτηθείσας ημερομηνίας διακοπής εργασιών, μεταβολή ως προς τα στοιχεία άσκησης της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας (έδρα, Κ.Α.Δ., αλλαγή μελών, εταίρων κ.λπ.).
Εάν έχει καταχωρηθεί σχετική μεταβολή σε χρόνο μεταγενέστερο της αιτηθείσας ημερομηνίας διακοπής εργασιών, η ημερομηνία διακοπής δεν μπορεί να ανατρέξει σε χρόνο προγενέστερο της τελευταίας καταχωρηθείσας μεταβολής.
Στη συνέχεια, ενημερώνεται ο Προϊστάμενος της Δ.Ο.Υ., προκειμένου να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες για την τήρηση των προϋποθέσεων και τη διαπίστωση του πραγματικού χρόνου παύσης εργασιών των ως άνω προσώπων.
Οι προϋποθέσεις αυτές είναι:
- Η μη ύπαρξη επαγγελματικού οχήματος ιδιωτικής χρήσης.
- Η μη άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας, κατά το κρινόμενο διάστημα, η οποία αποδεικνύεται από την έκδοση και λήψη φορολογικών στοιχείων, όπως προκύπτει από τα υποβληθέντα αρχεία μέσω των καταστάσεων πελατών και προμηθευτών, καθώς και τα αρχεία που δημιουργούν οι Φ.Η.Μ.
- Η μη διενέργεια ενδοκοινοτικών συναλλαγών. Ειδικότερα διερευνάται :
- αν έχουν δηλωθεί από κοινοτικές επιχειρήσεις ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών ή παροχή υπηρεσιών ( πληροφορία από το Σύστημα V.I.E.S.) προς το φορολογούμενο (φυσικά, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες) και οι οποίες ανάγονται σε μεταγενέστερο χρόνο της αιτούμενης ημερομηνίας διακοπής εργασιών.
- αν ο φορολογούμενος έχει δηλώσει ενδοκοινοτικές συναλλαγές σε Ανακεφαλαιωτικό Πίνακα ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών και λήψεων υπηρεσιών ή ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών και παρεχομένων υπηρεσιών σε μεταγενέστερο χρόνο της αιτούμενης ημερομηνίας διακοπής εργασιών.
- Η ύπαρξη δηλώσεων ΕΝ.Φ.Ι.Α. και πράξεων διοικητικού προσδιορισμού του φόρου.
Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την ΠΟΛ η υποβολή μηδενικών δηλώσεων (Φορολογίας Εισοδήματος, Φ.Π.Α. κλπ), καθώς και η ύπαρξη βεβαιωμένων οφειλών, δεν επηρεάζει τη διαπίστωση της διακοπής βάσει του πραγματικού χρόνου παύσης εργασιών.
Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, για τη διακοπή, θα πρέπει να έχουν υποβληθεί όλες οι φορολογικές δηλώσεις των φορολογικών ετών μέχρι και τον πραγματικό χρόνο της παύσης εργασιών.
Τέλος, στην ΠΟΛ επισημαίνεται ότι, κατά τη διακοπή εργασιών επιχειρηματικής δραστηριότητας, δεν υφίσταται υποχρέωση ακύρωσης των αχρησιμοποίητων θεωρημένων στοιχείων.
Μετά τα παραπάνω και εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, συντάσσεται από τον αρμόδιο υπάλληλο της Δ.Ο.Υ. ειδική έκθεση με την οποία διαπιστώνεται ο πραγματικός χρόνος διακοπής, η οποία, επισυνάπτεται στη δήλωση διακοπής εργασιών και αποτελεί απαραίτητο δικαιολογητικό για τη χορήγηση ή μη της βεβαίωσης διακοπής εργασιών.
Με την ολοκλήρωση της καταχώρησης της δήλωσης διακοπής εργασιών στο TAXIS, χορηγείται στο φορολογούμενο βεβαίωση διακοπής εργασιών.
Διευκρινίσεις
Περαιτέρω, για την την ορθή και ομοιόμορφη εφαρμογή των ανωτέρω, εκδόθηκε η ΠΟΛ 1019 /3-2-2017 με την οποία εκδόθηκαν οδηγίες και διευκρινίσεις. Ειδικότερα:
- Μετά την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 74 του ν. 4443/2016, τα υπόχρεα εγγραφής στο Γ.Ε.ΜΗ. νομικά πρόσωπα, που σκοπεύουν να προβούν στην παύση των εργασιών τους με ημερομηνία διακοπής προγενέστερη της ημερομηνίας δημοσίευσης της ΠΟΛ 1163/2016 Απόφασης Γ.Γ.Δ.Ε., ανεξάρτητα αν έχουν εγγραφεί ή μη στο ΓΕ.ΜΗ., θα υποβάλουν τη δήλωση διακοπής εργασιών χωρίς την προσκόμιση σχετικού δικαιολογητικού (αποδεικτικού λύσης) από την αρμόδια υπηρεσία Γ.Ε.ΜΗ.
- Επισημαίνεται ότι η επαλήθευση περί μη ύπαρξης επαγγελματικού οχήματος ιδιωτικής χρήσης, πρέπει να αφορά την ημερομηνία μέχρι την προσέλευση στη Δ.Ο.Υ. για τη διακοπή χωρίς να κωλύεται η διακοπή βάσει του πραγματικού χρόνου παύσης των εργασιών τους. Αυτονόητο είναι ότι λοιπές υποχρεώσεις, όπως η καταβολή τελών κυκλοφορίας, εξακολουθούν να ισχύουν έως την κατάθεση των πινακίδων ή την οριστική διαγραφή του οχήματος κ.λπ.
- Χρειάζεται επίσης να σημειωθεί ότι η ημερομηνία διακοπής εργασιών επιχείρησης, είτε η διακοπή έγινε κατόπιν έκθεσης ελέγχου της Δ.Ο.Υ. είτε λόγω λύσης του καταστατικού των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων που έχει νομίμως δημοσιευθεί, σύμφωνα με το ισχύον κάθε φορά νομοθετικό πλαίσιο, είναι μία και μοναδική (καταληκτική), δεν τροποποιείται και οι φορολογούμενοι δεν δύνανται να την αντικαταστήσουν με άλλη προγενέστερη.
Περιπτώσεις Μεταβολών
- Περαιτέρω, με την υποβολή της δήλωσης διακοπής εργασιών στη Δ.Ο.Υ.,ελέγχεται πρωτίστως από τον αρμόδιο υπάλληλο εάν έχει καταχωρηθεί στο TAXIS σε χρόνο μεταγενέστερο της αιτηθείσας ημερομηνίας διακοπής εργασιών, μεταβολή ως προς τα στοιχεία άσκησης της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας. Στην περίπτωση που οι φορολογούμενοι έχουν υποβάλει δήλωση μεταβολής εργασιών ως προς τα στοιχεία της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας στη Δ.Ο.Υ. με ημερομηνία μεταβολής μεταγενέστερη της αιτηθείσας ημερομηνίας διακοπής, η ημερομηνία διακοπής της επιχείρησης δεν μπορεί να ανατρέξει σε χρόνο προγενέστερο της ημερομηνίας μεταβολής της τελευταίας καταχωρηθείσας δήλωσης μεταβολής εργασιών. Και τούτο διότι οι φορολογούμενοι, ως ενεργές επιχειρήσεις, ενημέρωσαν, ως όφειλαν, τη Φορολογική Διοίκηση με τις μεταβολές που είχαν επέλθει στην επιχείρησή τους, τη συγκεκριμένη χρονικά ημερομηνία, με βάση το ισχύον κάθε φορά νομοθετικό πλαίσιο. Σε αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή επρόκειτο για μη ενεργές επιχειρήσεις, έπρεπε να προβούν στη διακοπή των εργασιών τους. Εξαιρετικά, στην περίπτωση που φορολογούμενος – φυσικό πρόσωπο – που χρησιμοποιεί την κατοικία του ως έδρα, έχει υποβάλει δήλωση μεταβολής για αλλαγή κατοικίας – έδρας (λόγω μετακόμισης) στη Δ.Ο.Υ., η υποβολή της δήλωσης αυτής δεν επηρεάζει την ημερομηνία διακοπής βάσει πραγματικού χρόνου, εφόσον διαπιστώνεται η μη συνέχιση άσκησης της δραστηριότητας με βάση τα οριζόμενα στις διατάξεις της ΠΟΛ1163/2016 Απόφασης Γ.Γ.Δ.Ε. Τα φυσικά πρόσωπα που έχουν υποβάλει δήλωση μεταβολής στη Δ.Ο.Υ. για αλλαγή στοιχείων όπως η διεύθυνση κατοικίας, ο αριθμός δελτίου ταυτότητας ή άλλα προσωπικά στοιχεία, μπορούν να προβούν στη διακοπή των εργασιών της επιχείρησής τους με βάσητον πραγματικό χρόνο παύσης των εργασιών της εφόσον πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις που ορίζονται με την ΠΟΛ 1163/2016 Απόφαση Γ.Γ.Δ.Ε.
- Με την ΠΟΛ 1157/26-11-2008, ορίζεται ότι φορολογούμενοι που θα υποβάλλουν δήλωση διακοπής εργασιών και δεν έχουν προβεί στην αντιστοίχιση των Κ.Α.Δ. οφείλουν πριν την υποβολή της δήλωσης διακοπής εργασιών στη Δ.Ο.Υ. να προβούν στην αντιστοίχιση αυτών. Σε κάθε περίπτωση η αντιστοίχιση των Κ.Α.Δ. δεν επηρεάζει την ημερομηνία διακοπής βάσει πραγματικού χρόνου.
- Τα νομικά πρόσωπα που πρόκειται να δηλώσουν μεταβολές ως προς τα στοιχεία της επιχείρησής τους με ημερομηνία μεταβολής μεταγενέστερη της ημερομηνίας δημοσίευσης της Απόφασης (από 23-11-2016), αφού δηλώσουν τις εν λόγω μεταβολές, μπορούν να προβούν στη διακοπή των εργασιών τους σύμφωνα με τα οριζόμενα στην ΠΟΛ 1006/2013 Απόφαση Γ.Γ.Δ.Ε. όπως ισχύει και τις οδηγίες που έχουν δοθεί με την ΠΟΛ 1045/2015 εγκύκλιο συνυποβάλλοντας με τη δήλωση διακοπής εργασιών τα, κατά περίπτωση, δικαιολογητικά, όπως ανακοίνωση διαγραφής από Γ.Ε.ΜΗ., έγγραφο λύσης τους νομίμως καταχωρημένο ή ισολογισμό λήξης εκκαθάρισης νομίμως δημοσιευμένο.
Τέλος Επιτηδεύματος
Με τις ΠΟΛ.1149/2012 και ΠΟΛ.1149/2013 αποφάσεις έχει διευκρινιστεί ότι για τα οικονομικά έτη 2012 και μετά, σε περίπτωση εκπρόθεσμης διακοπής εργασιών με αναδρομική ημερομηνία, το τέλος επιτηδεύματος πρέπει να επιβάλλεται για τον χρόνο (μήνες) λειτουργίας και μέχρι την ημερομηνία διακοπής των εργασιών του φυσικού ή νομικού προσώπου, κατά περίπτωση, στη Δ.Ο.Υ..
Άλλωστε, η μη άσκηση δραστηριότητας αναγνωρίζεται μόνο με υποβληθείσα δήλωση διακοπής εργασιών στη Δ.Ο.Υ., ακόμη κι αν αυτή υποβλήθηκε εκπρόθεσμα εφόσον έχει γίνει δεκτή από τη Φορολογική Διοίκηση εκπρόθεσμη διακοπή εργασιών, το νομικό πρόσωπο και η νομική οντότητα έχουν πάψει να υφίστανται από την ημερομηνία διακοπής εργασιών και ως εκ τούτου δεν νοείται η επιβολή τέλους επιτηδεύματος.
Συνεπώς, στην περίπτωση εκπρόθεσμης διακοπής εργασιών με αναδρομική ημερομηνία, το τέλος επιτηδεύματος πρέπει να επιβάλλεται μόνο για τον χρόνο (μήνες) άσκησης επιτηδεύματος και μέχρι την ημερομηνία της αποδεδειγμένης διακοπής εργασιών που έγινε αποδεκτή από τη Δ.Ο.Υ. και τα τέλη επιτηδεύματος που έχουν βεβαιωθεί από την ημερομηνία αυτή και μετά θα πρέπει να διαγράφονται εφόσον έχει υποβληθεί σχετική αίτηση στην αρμόδια Δ.Ο.Υ.
Τα ίδια επαναλαμβάνει και το ΔΕΑΦΒ 1145341 ΕΞ 2015/10.11.2015 έγγραφο.
Επιπλέον, με το ΔΕΑΦ Α 1109267 ΕΞ 2016/15.7.2016 έγγραφο διευκρινίστηκε ότι από το οικονομικό έτος 2012 και μετά στην περίπτωση εκπρόθεσμης διακοπής εργασιών φυσικών προσώπων με αναδρομική ημερομηνία, τα τέλη επιτηδεύματος που έχουν βεβαιωθεί από την ημερομηνία της αποδεδειγμένης διακοπής των εργασιών που έγινε δεκτή από τη Δ.Ο.Υ. και μετά θα πρέπει να διαγράφονται.
Τα ανωτέρω αποτελούν πλέον πάγια διοικητική νομολογία της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της ΑΑΔΕ.
Παρατηρήσεις
Από τα ανωτέρω προκύπτουν τα εξής:
- Όλες οι επιχειρήσεις οι οποίες δεν διαθέτουν αποθέματα ή πάγια στοιχεία, εφόσον δεν ασκούσαν δραστηριότητα, μπορούν να προβούν σε διακοπή εργασιών εκπρόθεσμα, με πρόστιμο 100 Ευρώ.
- Η άσκηση ή μη της επιχειρηματικής δραστηριότητας, αποδεικνύεται από τα υποβληθέντα αρχεία μέσω των καταστάσεων πελατών και προμηθευτών και τα αρχεία που δημιουργούν οι Φ.Η.Μ. Επομένως, ο φορολογούμενος δεν έχει καμία υποχρέωση να αποδείξει την αδράνεια της εταιρείας του, αλλά η φορολογική διοίκηση είναι αυτή που φέρει το βάρος απόδειξης σε περίπτωση αμφισβήτησης περί της ύπαρξης δραστηριότητας.
- Τέλος επιτηδεύματος δεν νοείται σε αδρανή εταιρεία η οποία προχωρά σε εκπρόθεσμη διακοπή εργασιών για το διάστημα που ήταν αδρανής.
- Επιμέρους διοικητικά θέματα (ΓΕΜΗ, ΚΑΔ κλπ) δεν κωλύουν την εφαρμογή των ανωτέρω. Μεταβολές μπορούν να υπάρξουν αρκεί η διακοπή να οριστεί μεταγενέστερα.
- Οι αποφάσεις της ΔΕΔ της ΑΑΔΕ είναι δεσμευμένες στις ανωτέρω διατάξεις και, επομένως, κάθε άρνηση των υπαλλήλων ΔΟΥ ανατρέπεται από αυτή.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα φορολογικού δικαίου.