Προνομιούχες Μετοχές ΑΕ: Δομή σε Seed Γύρο και ως Bonus Στελεχών
Περιληπτικά:
- Η έκδοση προνομιούχων μετοχών ΑΕ εξυπηρετεί, συνήθως, δύο τυπικές πρακτικές χρήσεις: τη μετατροπή ΙΚΕ σε ΑΕ με ταυτόχρονη είσοδο επενδυτή και τη διάθεση μετοχών σε στελέχη με μερισματική προτεραιότητα.
- Στη μετατροπή ΙΚΕ σε ΑΕ, τα μερίδια ειδικών δικαιωμάτων χάνουν τη νομική βάση τους εκτός αν αντικατασταθούν με ισοδύναμες προνομιούχες μετοχές ΑΕ.
- Ο εισερχόμενος επενδυτής συνήθως απαιτεί προνομιούχες με προνόμιο εκκαθάρισης (liquidation preference), μηχανισμό προστασίας από απομείωση και ρήτρα μετατρεψιμότητας σε γεγονότα εξόδου.
- Στη διάθεση μετοχών σε στελέχη, η δομή προνομιούχων με σταθερό μέρισμα ή με μετατροπή υπό προϋποθέσεις επιδόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα δικαιώματα προαίρεσης και τη δωρεάν διάθεση μετοχών.
- Με τη ΣτΕ 2036/2024 ο τόκος προνομιούχων μετοχών δεν αποτελεί εκπεστέα δαπάνη της ΑΕ, διότι απορρέει από μετοχική και όχι δανειακή σχέση.
Πότε δικαιολογείται η έκδοση προνομιούχων μετοχών αντί κοινών;
Η έκδοση προνομιούχων μετοχών στην ΑΕ εξυπηρετεί, συνήθως, δύο τυπικές πρακτικές χρήσεις. Η πρώτη αφορά την είσοδο επενδυτή σε γύρο χρηματοδότησης, που απαιτεί προνομιούχες με προνόμιο εκκαθάρισης και ρήτρες προστασίας της επένδυσης. Η δεύτερη αφορά τη διάθεση μετοχών σε στελέχη με μερισματική προτεραιότητα, ως επιπλέον κίνητρο. Κάθε χρήση διαμορφώνει διαφορετική δομή προνομίου, ρύθμιση ψήφου και φορολογική μεταχείριση.
Το νομικό πλαίσιο ορίζεται από το άρθρο 38 του Ν. 4548/2018. Επιτρέπει την κατά καταστατικό έκδοση προνομιούχων μετοχών με προνόμιο περιουσιακής φύσης, που μπορεί να συνδυάζει προηγουμένη απόληψη μερίσματος, προνομιακή απόδοση κεφαλαίου σε εκκαθάριση, σταθερό μέρισμα, μερική συμμετοχή στα κέρδη, απόληψη τόκου ή προτεραιότητα σε κέρδη συγκεκριμένης δραστηριότητας. Η ίδια διάταξη επιτρέπει την έκδοση με ή χωρίς δικαίωμα ψήφου, καθώς και τη μετατρεψιμότητα σε κοινές ή σε άλλη κατηγορία προνομιούχων.
Η αφετηρία κάθε σχεδιασμού είναι η αναγνώριση της πρακτικής χρήσης:
Στην πρώτη χρήση, μια ΙΚΕ που λαμβάνει χρηματοδότηση από εξωτερικό επενδυτή μετατρέπεται σε ΑΕ. Ο επενδυτής δεν εισέρχεται σε ΙΚΕ διότι η μορφή αυτή δεν διαθέτει προνομιούχες μετοχές με την έννοια του Ν. 4548/2018. Παράλληλα, οι ιδρυτές πρέπει να αντιμετωπίσουν την τύχη των μεριδίων ειδικών δικαιωμάτων που τυχόν υπάρχουν στην ΙΚΕ.
Στη δεύτερη χρήση, μια υφιστάμενη ΑΕ σχεδιάζει πρόγραμμα διάθεσης μετοχών σε στελέχη με μερισματικό προνόμιο. Η εταιρεία πρέπει να αποφασίσει αν θα δομήσει την παροχή ως προνομιούχα μετοχή ή θα στραφεί στα εργαλεία των άρθρων 113 και 114 του Ν. 4548/2018.
Πώς δομούνται οι προνομιούχες μετοχές στη μετατροπή ΙΚΕ σε ΑΕ για είσοδο επενδυτή;
Όταν μια ΙΚΕ μετατρέπεται σε ΑΕ για να δεχθεί νέο επενδυτή σε γύρο χρηματοδότησης, προκύπτουν δύο διακριτές αποφάσεις γύρω από τις προνομιούχες μετοχές. Η πρώτη αφορά την αντιστοίχιση των υφιστάμενων μεριδίων ειδικών δικαιωμάτων ΙΚΕ σε προνομιούχες μετοχές ΑΕ. Η δεύτερη αφορά τη νέα έκδοση προνομιούχων προς τον εισερχόμενο επενδυτή, με όρους που τυπικά καθορίζονται στο έγγραφο βασικών όρων (term sheet) και ενσωματώνονται κατόπιν στο καταστατικό και στην εξωεταιρική συμφωνία.
Αντιστοίχιση μεριδίων ειδικών δικαιωμάτων ΙΚΕ σε προνομιούχες μετοχές ΑΕ
Τα άρθρα 75 έως 79 του Ν. 4072/2012 ρυθμίζουν τα εταιρικά μερίδια ΙΚΕ και τα είδη εισφορών στα οποία αντιστοιχούν:
- κεφαλαιακές,
- εξωκεφαλαιακές και
- εγγυητικές.
Στα μερίδια αυτά είναι δυνατόν, με καταστατική πρόβλεψη, να αναγνωρίζονται ειδικά δικαιώματα: προτεραιότητα στο μέρισμα, ενισχυμένη ψήφος, δικαίωμα συμμετοχής στη διοίκηση ή προνομιακή απόδοση εισφοράς σε εκκαθάριση. Κατά τη μετατροπή σε ΑΕ, τα ειδικά αυτά δικαιώματα δεν μεταφέρονται αυτοδικαίως. Η ΑΕ διέπεται από διαφορετική λογική κεφαλαίου, στην οποία κάθε διαφοροποίηση δικαιωμάτων αναγνωρίζεται μέσω κατηγοριών μετοχών και όχι μέσω ad hoc μεριδιακών ρυθμίσεων.
Η πρακτική λύση είναι η αντιστοίχιση κάθε ειδικού δικαιώματος ΙΚΕ σε αντίστοιχο προνόμιο του άρθρου 38 §1 και §2 του Ν. 4548/2018:
- Όταν ένας εταίρος ΙΚΕ είχε προτεραιότητα στο μέρισμα, η αντιστοίχη μετοχή ΑΕ είναι προνομιούχα με προηγουμένη απόληψη διανεμόμενου μερίσματος.
- Όταν είχε δικαίωμα προνομιακής απόδοσης εισφοράς σε εκκαθάριση, η αντίστοιχη μετοχή ΑΕ είναι προνομιούχα με προνομιακή απόδοση κεφαλαίου από το προϊόν εκκαθάρισης.
- Όταν τα ειδικά δικαιώματα στην ΙΚΕ ήταν συνδυασμένα (π.χ. προτεραιότητα μερίσματος συν προνομιακή απόδοση εισφοράς), η αντίστοιχη προνομιούχα ΑΕ φέρει σύνθετο προνόμιο, με κατονομασμένα όλα τα επιμέρους προνομιά του στο καταστατικό.
Ιδιαιτερότητα παρουσιάζουν τα εξωκεφαλαιακά και εγγυητικά μερίδια ΙΚΕ. Δεν αντιστοιχούν σε εισφορά κεφαλαίου με την έννοια της ΑΕ και δεν επιβιώνουν αυτούσια στη μετατροπή. Στην πράξη, ο κάτοχος εξωκεφαλαιακής εισφοράς λαμβάνει είτε χρηματική εξαγορά του εταιρικού μεριδίου του είτε αναλαμβάνει υποχρέωση καταβολής χρηματικής εισφοράς για να αποκτήσει μετοχές ΑΕ. Τα όποια ειδικά δικαιώματα που συνόδευαν τα μερίδια αυτά αντιστοιχίζονται κατά τον σχεδιασμό της μετατροπής σε προνομιούχες μετοχές. Η εμπειρία από υποθέσεις μετατροπής εταιρικού τύπου δείχνει ότι όταν η αντιστοίχιση γίνεται εκ των υστέρων, μετά τη σύσταση της ΑΕ, η εκ νέου τροποποίηση του καταστατικού απαιτεί ιδιαίτερη ΓΣ των θιγόμενων κατηγοριών μετόχων και επιμηκύνει τη διαδικασία.
Δομή προνομιούχων για τον εισερχόμενο επενδυτή: προνόμιο εκκαθάρισης, προστασία από απομείωση, ψήφος
Ο εισερχόμενος επενδυτής συνήθως απαιτεί τρία στοιχεία στις προνομιούχες μετοχές:
- προνόμιο εκκαθάρισης (liquidation preference),
- προστασία από απομείωση συμμετοχής (anti-dilution) και
- ρήτρα μετατρεψιμότητας σε γεγονότα εξόδου.
Το πρώτο κατοχυρώνεται στο καταστατικό μέσω του άρθρου 38 §1 του Ν. 4548/2018. Ο επενδυτής λαμβάνει την εισφορά του πριν από τους κατόχους κοινών μετοχών σε περίπτωση εκκαθάρισης ή πώλησης της εταιρείας. Σε γύρους ωρίμανσης το μέγεθος του προνομίου διαμορφώνεται από πολλαπλασιαστή της αρχικής εισφοράς (1x, 1.5x, 2x), με κατώφλι 1x σε πρώιμα στάδια χρηματοδότησης.
Η προστασία από απομείωση τυπικά δεν χωρά αυτούσια στο καταστατικό. Συνδυάζεται με την εξωεταιρική συμφωνία μετόχων (SHA), που ρυθμίζει τη μεταχείριση του επενδυτή σε επόμενο γύρο με χαμηλότερη αποτίμηση. Στην ίδια συμφωνία ρυθμίζονται και τα δικαιώματα drag along και tag along ως μηχανισμοί συντονισμένης εξόδου στη μετέπειτα πορεία.
Η ρύθμιση ψήφου εξαρτάται από το ποσοστό συμμετοχής του επενδυτή και την επιθυμία ελέγχου των ιδρυτών. Συχνά, ένας επενδυτής με ποσοστό κάτω του 10% αξιώνει ακόμα και δικαίωμα veto στα σοβαρά εταιρικά θέματα (έγκριση προϋπολογισμού, νέοι γύροι, αλλαγή στρατηγικής κατεύθυνσης). Η έκδοση μετοχών με πολλαπλό δικαίωμα ψήφου απαγορεύεται.
Μετατρεψιμότητα προνομιούχων μετοχών σε γεγονότα εξόδου
Οι προνομιούχες μετοχές που αναλαμβάνει ο νέος επενδυτής σχεδιάζονται από την αρχή ως μετατρέψιμες σε κοινές, σύμφωνα με το άρθρο 38 §3 του Ν. 4548/2018. Η μετατροπή ενεργοποιείται είτε υποχρεωτικά, σε προκαθορισμένα γεγονότα (εισαγωγή σε χρηματιστήριο, συγχωνεύσεις και εξαγορές, ολοκλήρωση γύρου άνω συγκεκριμένου ορίου), είτε με μονομερή δήλωση του μετόχου. Ο λόγος μετατροπής (conversion ratio) ορίζεται στο καταστατικό ή στην απόφαση έκδοσης και μπορεί να είναι σταθερός ή προσαρμοζόμενος βάσει της αποτίμησης σε επόμενους γύρους ή ακόμα και συμφωνημένου μαθηματικού τύπου (πχ μ.ο EBITA τελευταίων Χ ετών/συμφωνημένο ποσοστό).
Η μετατροπή σε κοινές μετοχές σε γεγονός εξόδου αποτελεί την κανονική κατάληξη της επένδυσης. Ο επενδυτής εξέρχεται με τις ίδιες ψήφους και τα ίδια δικαιώματα με τους ιδρυτές, αφού έχει διασφαλίσει την επιστροφή του κεφαλαίου του μέσω του προνομίου εκκαθάρισης κατά το ενδιάμεσο διάστημα.
Πότε εκδίδονται προνομιούχες μετοχές για bonus σε στελέχη;
Όταν η εταιρεία σχεδιάζει πρόγραμμα διάθεσης μετοχών σε στελέχη με μετοχικό κίνητρο, οι προνομιούχες μετοχές λειτουργούν συμπληρωματικά προς τα δικαιώματα προαίρεσης μετοχών και τη δωρεάν διάθεση μετοχών (stock options και stock awards) των άρθρων 113 και 114 του Ν. 4548/2018. Οι προνομιούχες προσφέρονται όταν χρειάζεται σταθερή μερισματική απόδοση χωρίς απομείωση ελέγχου ή μετατροπή υπό προϋποθέσεις επιδόσεων.
Σταθερό μέρισμα και μετατροπή υπό προϋποθέσεις επιδόσεων ως εναλλακτικές δομές
Η πρώτη απόφαση στη δομή των προνομιούχων που διατίθενται σε στελέχη αφορά την επιλογή μεταξύ σταθερού μερίσματος και μετατροπής υπό προϋποθέσεις. Το σταθερό μέρισμα, που το άρθρο 38 §2 του Ν. 4548/2018 αναγνωρίζει ρητά, λειτουργεί ως προβλέψιμη ετήσια καταβολή προς το στέλεχος, υπό τους περιορισμούς του άρθρου 159 για τη διανομή κερδών (όταν η καθαρή θέση δεν επαρκεί, η διανομή απαγορεύεται).
Η εναλλακτική δομή είναι η μετατροπή υπό προϋποθέσεις επιδόσεων (KPI gating). Με τον τρόπο αυτό, η προνομιούχα μετοχή παραμένει «αδρανής» μέχρι την επίτευξη προκαθορισμένου στόχου επιδόσεων, μετά τον οποίο μετατρέπεται σε κοινή μετοχή ή λαμβάνει πλήρες δικαίωμα μερίσματος. Σε σχέση με τα δικαιώματα προαίρεσης, που είναι δικαίωμα αγοράς νέας μετοχής, και τη δωρεάν διάθεση μετοχών, που είναι παραχώρηση μετοχής χωρίς αντάλλαγμα, η προνομιούχα με μετατροπή υπό προϋποθέσεις, παρέχει στο στέλεχος μετοχική θέση από την αρχή. Η σύγκριση των τριών εργαλείων αποτυπώνεται στον ακόλουθο πίνακα.
| Κριτήριο | Δικαιώματα προαίρεσης | Δωρεάν διάθεση μετοχών | Προνομιούχες με σταθερό μέρισμα |
|---|---|---|---|
| Νομοθετική βάση | Άρθρο 113 Ν. 4548/2018 | Άρθρο 114 Ν. 4548/2018 | Άρθρο 38 §2 Ν. 4548/2018 |
| Νομική φύση | Δικαίωμα μελλοντικής αγοράς | Παραχώρηση μετοχών χωρίς αντάλλαγμα | Άμεση μετοχική θέση με προνόμιο |
| Αμοιβή στελέχους | Διαφορά τιμής άσκησης και αξίας | Αξία μετοχής κατά τη διάθεση | Ετήσιο σταθερό μέρισμα |
| Έλεγχος εταιρείας | Δεν θίγεται μέχρι την άσκηση | Άμεσο δικαίωμα ψήφου (συνήθως) | Ρυθμίσιμο: χωρίς ψήφο ή με περιορισμένη |
Δικαίωμα ψήφου των προνομιούχων μετοχών στελεχών και διατήρηση ελέγχου της εταιρείας
Η ρύθμιση ψήφου είναι κρίσιμη για την εταιρεία που δεν επιιθυμεί το πρόγραμμα διάθεσης μετοχών σε στελέχη να μεταβάλει την ισορροπία ελέγχου. Το άρθρο 38 §4 του Ν. 4548/2018 επιτρέπει έκδοση προνομιούχων χωρίς δικαίωμα ψήφου ή με ψήφο περιορισμένη σε ορισμένα ζητήματα. Σε διάθεση μετοχών σε στελέχη, η έκδοση χωρίς ψήφο είναι η συνηθέστερη επιλογή, διότι αποτρέπει τη συσσώρευση ψήφων εκτός μετοχικού πυρήνα και διατηρεί τη δυνατότητα λήψης αποφάσεων μέσω μειοψηφίας 1/3 (που είναι το όριο αυξημένης πλειοψηφίας 2/3).
Φορολογική μεταχείριση τόκου προνομιούχων μετοχών μετά τη ΣτΕ 2036/2024
Σύνηθες σφάλμα στον σχεδιασμό προνομιούχων ως εργαλείο διάθεσης σε στελέχη, είναι η δόμηση με απόληψη τόκου αντί μερίσματος, με την παραδοχή ότι ο τόκος θα εκπίπτει ως δαπάνη από τα ακαθάριστα έσοδα της εταιρείας. Η ΣτΕ 2036/2024 ανέτρεψε ρητά αυτή την παραδοχή. Έκρινε ότι οι τόκοι που καταβάλλονται σε κατόχους προνομιούχων μετοχών απορρέουν από μετοχική και όχι δανειακή σχέση, και επομένως δεν αποτελούν εκπεστέα επιχειρηματική δαπάνη, ακόμη και όταν οι προνομιούχες δεν συμμετέχουν στα κέρδη της εταιρείας.
Πρακτική συνέπεια για την εταιρεία είναι ότι η οικονομική αξία της δομής με τόκο μειώνεται, καθώς το ποσό φορολογείται κανονικά ως μέρισμα στο επίπεδο της εταιρείας. Η δομή με σταθερό μέρισμα παραμένει η ανθεκτικότερη επιλογή σε φορολογικούς ελέγχους.
Μηχανισμός εξόδου σε αποχώρηση στελέχους & συνδυασμός με εξαγοράσιμες μετοχές
Η αποχώρηση στελέχους που κατέχει προνομιούχες απαιτεί προβλεπόμενο μηχανισμό εξόδου, αλλιώς η μετοχική σχέση επιβιώνει της εργασιακής. Η προτεινόμενη λύση είναι ο συνδυασμός προνομιούχων με εξαγοράσιμη ρήτρα, που το άρθρο 39 του Ν. 4548/2018 επιτρέπει ρητά. Οι μετοχές εκδίδονται ως προνομιούχες εξαγοράσιμες, με προβλεπόμενο τίμημα (κατά καταστατικό ή με αναφορά σε εσωτερική αξία ή τυπο) και προβλεπόμενα γεγονότα ενεργοποίησης της εξαγοράς (αποχώρηση, καταγγελία, συνταξιοδότηση κλπ).
Δύο πρακτικές παράμετροι κρίνουν την αποτελεσματικότητα της δομής:
- Πρώτη, ο τύπος υπολογισμού του τιμήματος εξαγοράς: αν συνδέεται με την εσωτερική αξία της μετοχής κατά τη στιγμή της αποχώρησης, αποφεύγεται η διαπραγμάτευση με το αποχωρούν στέλεχος.
- Δεύτερη, η ρητή ένταξη της εξαγοράς ως υποχρεωτικής σε καταγγελία της εργασιακής σχέσης, ώστε να μην παραμένει η εταιρεία με μέτοχο εκτός του οργανισμού της.
Ποιο προνόμιο του άρθρου 38 ταιριάζει σε κάθε επιχειρησιακό σκοπό;
Πέρα από τις δύο τυπικές πρακτικές χρήσεις, το άρθρο 38 §1 και §2 του Ν. 4548/2018 αναγνωρίζει επτά κύρια προνόμια περιουσιακής φύσης. Η επιλογή εξαρτάται από τον επιχειρησιακό σκοπό. Ο ακόλουθος πίνακας αντιστοιχίζει κάθε προνόμιο με τις δύο περιπτώσεις χρήσης που αναλύονται στο παρόν.
| Προνόμιο (άρθρο 38) | Σκοπός | Είσοδος επενδυτή | Διάθεση σε στελέχη |
|---|---|---|---|
| Προηγουμένη απόληψη μερίσματος | Προτεραιότητα σε ταμειακή ροή | Συμπληρωματικό | Κατάλληλο |
| Προνομιακή απόδοση κεφαλαίου σε εκκαθάριση | Επιστροφή εισφοράς πριν τους κοινούς | Κυρίαρχο (liquidation preference) | Σπάνια εφαρμογή |
| Προνομιακή καταβολή σωρευτικού μερίσματος | Συσσώρευση μερίσματος σε χρήσεις χωρίς διανομή | Συμπληρωματικό | Κατάλληλο |
| Σταθερό μέρισμα | Προβλέψιμη ετήσια καταβολή | Λιγότερο συνηθισμένο | Κυρίαρχο |
| Συμμετοχή εν μέρει στα κέρδη | Συνδυασμός σταθερής και μεταβλητής απόδοσης | Σπάνια εφαρμογή | Κατάλληλο |
| Απόληψη τόκου | Σταθερή απόδοση δανεικού τύπου | Αποφεύγεται (ΣτΕ 2036/2024) | Αποφεύγεται (ΣτΕ 2036/2024) |
| Προτεραιότητα σε κέρδη συγκεκριμένης δραστηριότητας | Στόχευση σε project ή θυγατρική | Σπάνια εφαρμογή | Συμπληρωματικό |
Σε όλες τις παραπάνω επιλογές ισχύει η αρχή ότι προνομιούχες μετοχές της ίδιας σειράς έκδοσης παρέχουν τα ίδια δικαιώματα. Η διαφοροποίηση επιτυγχάνεται με χωριστή σειρά έκδοσης, ώστε κάθε κατηγορία να έχει αυτοτελή ταυτότητα στο καταστατικό.
Ποιες απαρτίες απαιτούνται και πότε εμποδίζεται η έκδοση;
Η έκδοση νέων προνομιούχων μετοχών απαιτεί απόφαση της ΓΣ με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία (άρθρο 38 §6 Ν. 4548/2018). Σε εταιρείες με ήδη υφιστάμενες κατηγορίες μετοχών, η απόφαση υπόκειται σε επιπλέον έγκριση από ιδιαίτερη ΓΣ των επηρεαζόμενων κατηγοριών. Πρακτικά, μειοψηφία 1/3 της επηρεαζόμενης κατηγορίας μπορεί να εμποδίσει την έκδοση.
Η ίδια διαδικασία ισχύει για τη μετατροπή κοινών σε προνομιούχες χωρίς αύξηση κεφαλαίου, όπου απαιτείται αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία και τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης των μετόχων. Όταν η έκδοση γίνεται μέσω αύξησης μετοχικού κεφαλαίου, εφαρμόζονται παράλληλα οι κανόνες του άρθρου 26 του Ν. 4548/2018 για το δικαίωμα προτίμησης των υφιστάμενων μετόχων.
Η κατάργηση ή ο περιορισμός υφιστάμενου προνομίου ακολουθεί αντίστροφη λογική: Απαιτείται απόφαση ιδιαίτερης ΓΣ των προνομιούχων μετόχων με πλειοψηφία 2/3 του εκπροσωπούμενου προνομιούχου κεφαλαίου (άρθρο 38 §8). Η εμπειρία από υποθέσεις τροποποίησης καταστατικού δείχνει ότι όταν το προνόμιο είναι σταθερό για μερικές χρήσεις και κατόπιν επιδιώκεται μείωση, η ιδιαίτερη ΓΣ μπορεί να καθυστερήσει την αλλαγή.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν συσταθεί ενέχυρο σε μετοχές: Αν και το δικαίωμα ψήφου παραμένει κατ’ αρχήν στον ενεχυραστή, καταστατική ή συμβατική ρύθμιση μπορεί να το μεταβιβάσει στον ενεχυρούχο δανειστή, με αποτέλεσμα τρίτος να συμμετέχει στην απόφαση έκδοσης.
Συχνές ερωτήσεις
Επιτρέπεται έκδοση προνομιούχων μετοχών με πολλαπλό δικαίωμα ψήφου;
Όχι. Το άρθρο 38 §4 του Ν. 4548/2018 ορίζει ρητά ότι έκδοση μετοχών με πολλαπλό δικαίωμα ψήφου δεν επιτρέπεται. Η ρύθμιση καλύπτει εξίσου κοινές και προνομιούχες μετοχές. Η μόνη επιτρεπτή διαφοροποίηση ως προς την ψήφο είναι ο περιορισμός σε ορισμένα ζητήματα ή η πλήρης αφαίρεσή της.
Πώς μετατρέπονται κοινές μετοχές σε προνομιούχες χωρίς αύξηση κεφαλαίου;
Με απόφαση ΓΣ που λαμβάνεται με αυξημένη απαρτία και πλειοψηφία, σύμφωνα με το άρθρο 38 §7 του Ν. 4548/2018. Η μετατροπή πρέπει να τηρεί την αρχή της ίσης μεταχείρισης των μετόχων, ώστε όλοι οι κάτοχοι της ίδιας θέσης να έχουν την επιλογή μετατροπής με τους ίδιους όρους. Η ίδια διαδικασία ισχύει για μετατροπή προνομιούχων σε προνομιούχες άλλης κατηγορίας.
Πώς παραγράφεται το μέρισμα προνομιούχων μετοχών που δεν εισπράχθηκε;
Η απαίτηση καταβολής μερισμάτων από μετοχές ΑΕ, περιλαμβανομένων των προνομιούχων, υπόκειται σε πενταετή παραγραφή υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου σύμφωνα με το ΝΔ 1195/1942. Ειδικότερα, τα ζητήματα της παραγραφής μη αναληφθέντων μερισμάτων διαμορφώνονται από τη συγκεκριμένη μορφή της εταιρείας και τις αποφάσεις διανομής.
Τι αλλάζει η ΣτΕ 2036/2024 για ΑΕ που έχει ήδη εκδώσει προνομιούχες με τόκο;
Η απόφαση κρίνει ότι ο τόκος προνομιούχων μετοχών απορρέει από μετοχική σχέση και δεν αποτελεί εκπεστέα επιχειρηματική δαπάνη, ακόμη όταν οι μετοχές δεν συμμετέχουν στα κέρδη. Πρακτικά, εταιρείες που εξέπιπταν τους τόκους ως δαπάνη εκτίθενται σε φορολογικό κίνδυνο για ανοιχτές χρήσεις. Η ratio εφαρμόζεται και στο πλαίσιο του Ν. 4548/2018, αφού η μετοχική σχέση δεν μεταβλήθηκε.
Πρακτικές επισημάνσεις
Σχεδιασμός αντιστοίχισης πριν τη μετατροπή ΙΚΕ σε ΑΕ: Η εμπειρία από υποθέσεις μετατροπής εταιρικού τύπου δείχνει ότι όταν η αντιστοίχιση των μεριδίων ειδικών δικαιωμάτων ΙΚΕ σε προνομιούχες μετοχές γίνεται εκ των υστέρων, απαιτείται επιπλέον τροποποίηση καταστατικού με ιδιαίτερη ΓΣ. Ο σχεδιασμός γίνεται κατά την προετοιμασία της μετατροπής, όχι μετά.
Συνδυασμός με μετατρέψιμη ρήτρα σε προγράμματα διάθεσης σε στελέχη: Η δομή προνομιούχων με μετατροπή υπό προϋποθέσεις επιδόσεων (KPI gating) επιτυγχάνει διπλό σκοπό: συνδέει την αμοιβή με το αποτέλεσμα και αποτρέπει τη μόνιμη δημιουργία ξεχωριστής κατηγορίας μετόχων εντός του ιδρυτικού πυρήνα.
Φορολογική επανεξέταση δομών με τόκο μετά τη ΣτΕ 2036/2024: Εταιρείες με υφιστάμενες προνομιούχες μετοχές με απόληψη τόκου επαναξιολογούν την οικονομική αξία της δομής. Σε ορισμένες περιπτώσεις η μετατροπή σε προνομιούχες με σταθερό μέρισμα προσφέρει αντίστοιχη απόδοση χωρίς το φορολογικό ρίσκο.
Πρόβλεψη μηχανισμού εξόδου σε προνομιούχες στελεχών: Όταν η προνομιούχα διατίθεται σε στέλεχος, ο συνδυασμός με εξαγοράσιμη ρήτρα του άρθρου 39 του Ν. 4548/2018 διασφαλίζει την αποχώρηση χωρίς διαφορά τιμήματος, με προκαθορισμένη μέθοδο αποτίμησης στο καταστατικό.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις προνομιούχες μετοχές ΑΕ.