Εν συντομία:
- Το πρότυπο καταστατικό αρκεί για μια Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης (ΕΠΕ) που συστήνεται με χρηματικές εισφορές, τυποποιημένη διαχείριση και χωρίς παρέκκλιση από το ελάχιστο περιεχόμενο του νόμου.
- Η σύσταση γίνεται με το πρότυπο ή με πρότυπο με πρόσθετο περιεχόμενο, μέσω της Υπηρεσίας Μιας Στάσης, ή με συμβολαιογραφικό έγγραφο όταν εισφέρονται στοιχεία που απαιτούν τον τύπο αυτόν ή όταν οι εταίροι θέλουν να παρεκκλίνουν.
- Εξατομικευμένο καταστατικό χρειάζεται για ειδικές πλειοψηφίες, περιορισμούς και δικαίωμα προτίμησης στη μεταβίβαση μεριδίων, ρυθμίσεις εισόδου και εξόδου εταίρου, ή είσοδο επενδυτή.
- Το ίδιο το πρότυπο διατίθεται δωρεάν σε επεξεργάσιμη μορφή από το Υπουργείο Ανάπτυξης. Ακολουθείται πιστά και δεν επιδέχεται τροποποίηση.
- Η μεταβίβαση μεριδίων και κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση του καταστατικού ΕΠΕ γίνονται πάντα με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Πότε αρκεί το πρότυπο καταστατικό για μια ΕΠΕ;
Το πρότυπο καταστατικό αρκεί όταν η ΕΠΕ συστήνεται με απλά δεδομένα όπως, ενδεικτικά, εισφορές σε χρήμα, τυποποιημένη διαχείριση από τους εταίρους ή τη συνέλευση και καμία ανάγκη παρέκκλισης από το ελάχιστο περιεχόμενο που ορίζει ο νόμος.
Με τον τρόπο αυτό, η ΕΠΕ συστήνεται μέσω της Υπηρεσίας Μιας Στάσης με αυτόματη έγκριση και χωρίς κόστος σύνταξης, αλλά το καταστατικό ακολουθείται πιστά και δεν επιδέχεται καμία μεταβολή.
Το τυποποιημένο κείμενο καλύπτει το ελάχιστο υποχρεωτικό περιεχόμενο κάθε ΕΠΕ: την επωνυμία και τον προαιρετικό διακριτικό τίτλο, την έδρα, τον σκοπό, το κεφάλαιο και τα εταιρικά μερίδια, τη διάρκεια, τη διαχείριση και εκπροσώπηση, καθώς και την εταιρική χρήση.
Η επωνυμία που θα συμπληρωθεί δεν είναι ελεύθερη επιλογή, καθώς περνά από δέσμευση της επωνυμίας στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (ΓΕΜΗ) με έλεγχο διαθεσιμότητας σε πανελλήνιο επίπεδο.
Ο περιορισμός του σκέτου πρότυπου είναι διπλός:
- Πρώτον, συμπληρώνεται μόνο ως προς τα στοιχεία που διαφοροποιούν τη συγκεκριμένη εταιρεία, χωρίς προσθήκη ή αφαίρεση ρητρών.
- Δεύτερον, αναπαράγει τις ενδοτικές ρυθμίσεις του νόμου όπως ισχύουν, χωρίς να τις προσαρμόζει στη συγκεκριμένη σχέση των εταίρων.
Για μια εταιρεία δύο ή τριών προσώπων με ισοδύναμη συμμετοχή και κοινή αντίληψη, αυτό είναι επαρκές. Για κάθε πιο σύνθετη σχέση, το ερώτημα μετατοπίζεται στο ποιο έγγραφο και ποιο περιεχόμενο απαιτεί η περίπτωση.
Ποιο έγγραφο απαιτεί η σύσταση της ΕΠΕ;
Η σύσταση ΕΠΕ γίνεται με δυο βασικούς τρόπους:
- μέσω της Υπηρεσίας Μιας Στάσης (ΥΜΣ) ή
- με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Το πρότυπο επιλέγεται όταν αρκεί το ελάχιστο περιεχόμενο, ενώ ο συμβολαιογραφικός τύπος απαιτείται όταν εισφέρονται στοιχεία που τον προϋποθέτουν, όπως ακίνητο, ή όταν οι εταίροι θέλουν ρήτρες πέρα από το τυποποιημένο κείμενο.
Στην πράξη ο νόμος ανοίγει τρεις επιλογές.
- Η πρώτη είναι το σκέτο πρότυπο, με μόνο το ελάχιστο υποχρεωτικό περιεχόμενο και αυτόματη έγκριση μέσω της ηλεκτρονικής Υπηρεσίας Μιας Στάσης (e-ΥΜΣ).
- Η δεύτερη είναι το πρότυπο με πρόσθετο περιεχόμενο, ένας τυποποιημένος σκελετός όπου επιτρέπεται η προσθήκη ορισμένων ρητρών, διαθέσιμο για την ΕΠΕ και τις άλλες μορφές από τον Μάρτιο 2024.
- Η τρίτη είναι το εξατομικευμένο καταστατικό ελεύθερης σύνταξης, που καταρτίζεται με συμβολαιογραφικό έγγραφο.
| Τρόπος σύστασης | Πότε επιλέγεται | Τύπος εγγράφου και έγκριση | Δυνατότητα παρέκκλισης |
|---|---|---|---|
| Σκέτο πρότυπο | Απλή σύσταση, χρηματικές εισφορές, τυποποιημένη διαχείριση | Πρότυπο μέσω ΥΜΣ ή e-ΥΜΣ, αυτόματη έγκριση, χωρίς κόστος σύνταξης | Καμία, ακολουθείται πιστά |
| Πρότυπο με πρόσθετο περιεχόμενο | Ανάγκη για ορισμένες πρόσθετες ρήτρες πάνω σε τυποποιημένο σκελετό | Τυποποιημένος σκελετός μέσω ΥΜΣ, με προσθήκη επιτρεπόμενων ρητρών | Περιορισμένη, μόνο στα προβλεπόμενα σημεία |
| Εξατομικευμένο καταστατικό | Ειδικές πλειοψηφίες, περιορισμοί μεταβίβασης, είσοδος επενδυτή, εισφορές σε είδος με συμβολαιογραφικό τύπο | Συμβολαιογραφικό έγγραφο | Πλήρης, ελεύθερης σύνταξης εντός του νόμου |
Το ισχύον πλαίσιο για τη σύσταση μέσω ΥΜΣ και την τήρηση του ΓΕΜΗ ορίζεται από τον ν. 4919/2022, ενώ το περιεχόμενο και η μορφή των πρότυπων καταστατικών για δεκαεπτά νομικές μορφές καθορίζονται από την Υ.Α. 5186/2024.
Η επιλογή του ίδιου του εταιρικού τύπου, δηλαδή η απόφαση για ΕΠΕ έναντι ΙΚΕ ή ΑΕ, κρίνεται σε άλλα κριτήρια και προηγείται λογικά της επιλογής καταστατικού.
Τι ρυθμίζει το καταστατικό ΕΠΕ: πλειοψηφίες, μερίδια, διαχείριση;
Το καταστατικό ΕΠΕ καθορίζει τρία στοιχεία που πρέπει να σταθμιστούν πριν την υπογραφή:
- τον τρόπο λήψης αποφάσεων με διπλή πλειοψηφία εταίρων και κεφαλαίου,
- τη δομή των εταιρικών μεριδίων που κατά τον νόμο δεν παρίστανται με μετοχές και
- τον τρόπο διαχείρισης και εκπροσώπησης.
Στο σκέτο πρότυπο τα στοιχεία αυτά είναι τυποποιημένα και δεν αλλάζουν.
Οι αποφάσεις στην ΕΠΕ λαμβάνονται με διπλή πλειοψηφία, δηλαδή πλειοψηφία τόσο στον αριθμό των εταίρων όσο και στο ποσοστό του κεφαλαίου.
Για την τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης ο νόμος απαιτεί πλειοψηφία πλέον του ενός δευτέρου του συνολικού αριθμού των εταίρων, οι οποίοι εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του κεφαλαίου (άρθρο 38 παρ. 1 του ν. 3190/1955, όπως ισχύει).
Ορισμένες αποφάσεις απαιτούν ομοφωνία, όπως η μεταβολή της εθνικότητας της εταιρείας, η επαύξηση των υποχρεώσεων των εταίρων και η μείωση των δικαιωμάτων τους (άρθρο 38 παρ. 3). Η κατανομή της συμμετοχής, επομένως, καθορίζει ποιος ελέγχει τις αποφάσεις. Ένα καταστατικό που δεν το προβλέπει ρητά, αφήνει το ζήτημα στις ενδοτικές ρυθμίσεις.
Το κεφάλαιο ορίζεται από τους εταίρους στο καταστατικό και καταβάλλεται ολοσχερώς κατά τη σύσταση. Διαιρείται σε εταιρικά μερίδια ονομαστικής αξίας τουλάχιστον ενός ευρώ, ίσης για όλα, τα οποία συνθέτουν τη μερίδα συμμετοχής κάθε εταίρου και δεν μπορούν να παρασταθούν με μετοχές (άρθρο 1 παρ. 2).
Η μεταβίβαση εταιρικού μεριδίου γίνεται μόνο με συμβολαιογραφικό έγγραφο και παράγει αποτελέσματα από την εγγραφή της στο βιβλίο εταίρων (άρθρο 28 παρ. 3).
Η διαχείριση μπορεί να είναι νόμιμη, όταν την ασκούν όλοι οι εταίροι, να ανατίθεται με απόφαση της συνέλευσης, ή να ορίζεται στο ίδιο το καταστατικό. Η επιλογή δεν είναι ουδέτερη, καθώς ο ορισμός διαχειριστών εταίρων επηρεάζει και το ασφαλιστικό καθεστώς των προσώπων αυτών.
Η εμπειρία από συστάσεις και τροποποιήσεις καταστατικών ΕΠΕ δείχνει ότι το σκέτο πρότυπο αποδεικνύεται ανεπαρκές μόλις οι εταίροι θελήσουν να ρυθμίσουν διαφορετικά τη λήψη αποφάσεων ή τη μεταβίβαση μεριδίων.
Πότε χρειάζεται εξατομικευμένο καταστατικό ΕΠΕ;
Εξατομικευμένο καταστατικό χρειάζεται όταν το σκέτο πρότυπο δεν επαρκεί για ό,τι χρειάζονται οι εταίροι όπως, ενδεικτικά, εισφορές σε είδος που απαιτούν συμβολαιογραφικό τύπο, ειδικές πλειοψηφίες ή απαρτίες, περιορισμούς και δικαίωμα προτίμησης στη μεταβίβαση μεριδίων, ρυθμίσεις εισόδου και εξόδου εταίρου.
Η ανάγκη γίνεται εντονότερη όταν αναμένεται είσοδος επενδυτή ή όταν οι εταίροι θέλουν να προλάβουν μελλοντικό αδιέξοδο.
Η πρώτη περίπτωση είναι τυπική. Όταν στην εταιρεία εισφέρεται ακίνητο ή άλλο στοιχείο για τη μεταβίβαση του οποίου ο νόμος απαιτεί συμβολαιογραφικό έγγραφο, ενώ το πρότυπο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η σύσταση γίνεται συμβολαιογραφικά.
Οι εισφορές σε είδος αποτιμώνται κατ’ αναλογική εφαρμογή του άρθρου 17 του ν. 4548/2018, στοιχείο που από μόνο του μετατοπίζει τη σύνταξη εκτός του τυποποιημένου κειμένου.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά τις σχέσεις των εταίρων. Ο νόμος επιτρέπει το καταστατικό να ορίσει ότι η μεταβίβαση μεριδίου επιτρέπεται μόνο υπό προϋποθέσεις, ιδίως με δικαίωμα προτίμησης των υπόλοιπων εταίρων επί ίσοις όροις (άρθρο 28 παρ. 1 και 2).
Η ρήτρα αυτή, μαζί με ειδικές πλειοψηφίες, ρυθμίσεις απαρτίας και όρους εισόδου ή εξόδου εταίρου, απαιτεί ad hoc διατύπωση προσαρμοσμένη στη συγκεκριμένη σχέση, κάτι που το σκέτο πρότυπο εξ ορισμού δεν περιέχει.
Το κρίσιμο στοιχείο για την απόφαση είναι το χρονικό. Κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση της εταιρικής σύμβασης ΕΠΕ γίνεται με απόφαση της συνέλευσης, με την αυξημένη διπλή πλειοψηφία και υποχρεωτικά με συμβολαιογραφικό έγγραφο (άρθρο 38 παρ. 1 και 2).
Η εμπειρία από υποθέσεις εισόδου νέου εταίρου σε ΕΠΕ δείχνει ότι το κόστος μιας εκ των υστέρων τροποποίησης, με συμβολαιογράφο και αυξημένη πλειοψηφία, ξεπερνά συχνά το κόστος ενός εξατομικευμένου καταστατικού από την αρχή.
Συχνές Ερωτήσεις
Πού βρίσκεται το επίσημο πρότυπο καταστατικό ΕΠΕ;
Το επίσημο πρότυπο καταστατικό της ΕΠΕ διατίθεται δωρεάν σε επεξεργάσιμη μορφή word από το Υπουργείο Ανάπτυξης, μέσω της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου. Το ίδιο κείμενο ενσωματώνεται στο σύστημα της Υπηρεσίας Μιας Στάσης κατά την ηλεκτρονική σύσταση.
Συστήνεται ΕΠΕ χωρίς συμβολαιογράφο;
Ναι. Με το πρότυπο καταστατικό η σύσταση γίνεται μέσω της Υπηρεσίας Μιας Στάσης χωρίς συμβολαιογράφο. Ο συμβολαιογραφικός τύπος απαιτείται μόνο όταν εισφέρονται στοιχεία που τον προϋποθέτουν, όπως ακίνητο, ή όταν οι εταίροι επιλέγουν εξατομικευμένο καταστατικό αντί για το τυποποιημένο κείμενο.
Τροποποιείται το καταστατικό ΕΠΕ χωρίς συμβολαιογράφο;
Όχι. Κάθε τροποποίηση όρου του καταστατικού ΕΠΕ απαιτεί απόφαση της συνέλευσης και συμβολαιογραφικό έγγραφο (άρθρο 38 παρ. 1 και 2 ν. 3190/1955), από την αλλαγή έδρας, σκοπού ή διάρκειας μέχρι τη μεταβολή του κεφαλαίου. Σε αυτό η ΕΠΕ διαφέρει από την ΑΕ, που τροποποιείται με ιδιωτικό έγγραφο και απόφαση της γενικής συνέλευσης (άρθρο 4 ν. 4548/2018), καθώς και από την ΙΚΕ, την ΟΕ και την ΕΕ, όπου αρκεί κωδικοποιημένο ιδιωτικό συμφωνητικό. Η ΕΠΕ παραμένει ο μόνος κεφαλαιουχικός τύπος που διατηρεί τον συμβολαιογραφικό τύπο στην τροποποίηση. Η δυνατότητα ιδιωτικού ή πρότυπου εγγράφου αφορά αποκλειστικά τη σύσταση.
Ποιες μεταβολές ΕΠΕ δεν χρειάζονται συμβολαιογράφο;
Μόνο μεταβολές που δεν αγγίζουν το κείμενο του καταστατικού. Όταν στο καταστατικό αναφέρεται μόνο ο δήμος της έδρας και όχι η ακριβής διεύθυνση, η αλλαγή διεύθυνσης εντός του ίδιου δήμου καταχωρίζεται στο ΓΕΜΗ χωρίς τροποποίηση καταστατικού και χωρίς συμβολαιογράφο. Το ίδιο ισχύει για προσθήκη δραστηριότητας που εμπίπτει στον ήδη διατυπωμένο σκοπό. Αντίθετα, η μεταφορά της έδρας σε άλλον δήμο, η μεταβολή του σκοπού ή η παράταση της διάρκειας τροποποιούν το καταστατικό και απαιτούν συμβολαιογραφικό έγγραφο.
Μπορεί το καταστατικό της ΕΠΕ να είναι αόριστης διάρκειας;
Ναι. Η διάρκεια της ΕΠΕ ορίζεται ελεύθερα ως ορισμένου ή αορίστου χρόνου (άρθρο 6α ν. 3190/1955). Στο πρότυπο καταστατικό επιλέγεται η μία από τις δύο εκδοχές και συμπληρώνεται αναλόγως.
Τι είναι το πρότυπο καταστατικό με πρόσθετο περιεχόμενο;
Είναι τυποποιημένος σκελετός καταστατικού που, σε αντίθεση με το σκέτο πρότυπο, επιτρέπει την προσθήκη ορισμένων ρητρών. Διατίθεται για την ΕΠΕ και τις άλλες μορφές από τον Μάρτιο 2024 και καλύπτει ανάγκες ενδιάμεσες, ανάμεσα στο σκέτο πρότυπο και το εξατομικευμένο καταστατικό.
Πρακτικές Επισημάνσεις
Ακίνητο ή εισφορά με συμβολαιογραφικό τύπο: όταν στην ΕΠΕ εισφέρεται ακίνητο ή άλλο στοιχείο που απαιτεί συμβολαιογραφικό έγγραφο, το πρότυπο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η σύσταση γίνεται συμβολαιογραφικά.
Κλείδωμα στο τυποποιημένο κείμενο: το σκέτο πρότυπο ακολουθείται πιστά και δεν επιδέχεται προσθήκες, οπότε κάθε ειδική ανάγκη προβλέπεται εξαρχής με πρόσθετο περιεχόμενο ή εξατομικευμένο καταστατικό.
Η ΕΠΕ είναι η εξαίρεση στην τροποποίηση: σε αντίθεση με την ΑΕ και την ΙΚΕ, όπου η τροποποίηση γίνεται με ιδιωτικό έγγραφο, στην ΕΠΕ κάθε τροποποίηση καταστατικού παραμένει συμβολαιογραφική (άρθρο 38), γι’ αυτό οι όροι πρέπει να σταθμίζονται πριν τη σύσταση.
Τροποποίηση με αυξημένη πλειοψηφία: κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση απαιτεί απόφαση της συνέλευσης με πλειοψηφία εταίρων και κεφαλαίου και συμβολαιογραφικό έγγραφο, γι’ αυτό οι κρίσιμοι όροι εξετάζονται πριν τη σύσταση.
Δικαίωμα προτίμησης εταίρων: αν οι εταίροι θέλουν έλεγχο στην είσοδο τρίτων, ο περιορισμός της μεταβίβασης και το δικαίωμα προτίμησης προβλέπονται στο καταστατικό, στοιχείο που το σκέτο πρότυπο δεν περιέχει.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά την ίδρυση και το καταστατικό της Ε.Π.Ε.