Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA): Πότε Υπάγεται μια Επιχείρηση
Εν συντομία:
- Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 (Digital Services Act – DSA) δεσμεύει όποιον παρέχει «ενδιάμεση υπηρεσία» σε αποδέκτες της ΕΕ: απλή μετάδοση, προσωρινή αποθήκευση ή φιλοξενία περιεχομένου τρίτων.
- Ένα e-shop που διαθέτει αποκλειστικά δικά του προϊόντα και φιλοξενεί μόνο δικό του περιεχόμενο μένει εκτός πεδίου ρύθμισης. Η προσθήκη αξιολογήσεων, αγγελιών ή τρίτων πωλητών το φέρνει εντός.
- Οι υποχρεώσεις είναι σωρευτικές και κλιμακώνονται ανά κατηγορία: ενδιάμεση υπηρεσία, φιλοξενία, επιγραμμική πλατφόρμα, πλατφόρμα συναλλαγών με εμπόρους, πολύ μεγάλη πλατφόρμα.
- Οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις (κάτω των 50 εργαζομένων και έως 10 εκατ. ευρώ) εξαιρούνται από τις βαρύτερες υποχρεώσεις, οφείλουν να διατηρούν όμως σαφείς όρους χρήσης, σημείο επικοινωνίας και εγγραφή στο μητρώο της ΕΕΤΤ.
- Στην Ελλάδα την εποπτεία ασκεί η ΕΕΤΤ ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών, βάσει του Ν. 5099/2024.
Υπάγεται η επιχείρησή μου στον DSA;
Η υπαγωγή προκύπτει όταν η επιχείρηση παρέχει ενδιάμεση υπηρεσία σε αποδέκτες εντός της Ένωσης, δηλαδή απλή μετάδοση, προσωρινή αποθήκευση ή φιλοξενία περιεχομένου που ανεβάζουν τρίτοι.
Καθοριστικό κριτήριο δεν είναι το μέγεθος ούτε ο κλάδος, αλλά η φιλοξενία περιεχομένου τρίτων. Ένα κατάστημα με μόνο δικά του προϊόντα και δικό του περιεχόμενο παραμένει εκτός, μέχρι τη στιγμή που θα ανοίξει τις σελίδες του σε υλικό χρηστών.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 οριοθετεί τρεις μορφές ενδιάμεσης υπηρεσίας:
- την απλή μετάδοση (mere conduit),
- την προσωρινή αποθήκευση (caching) και
- τη φιλοξενία (hosting).
Η φιλοξενία είναι η συνηθέστερη περίπτωση στην επιχειρηματική πράξη, καθώς καλύπτει κάθε αποθήκευση πληροφορίας που παρέχει ο αποδέκτης της υπηρεσίας. Όταν η φιλοξενία συνοδεύεται από διάδοση του περιεχομένου στο κοινό, η υπηρεσία αναβαθμίζεται σε επιγραμμική πλατφόρμα.
Το πρακτικό όριο εντοπίζεται στο αν υπάρχει υλικό χρηστών. Ένα marketplace με αξιολογήσεις, μια πλατφόρμα αγγελιών, μια κοινότητα με σχόλια ή μια εφαρμογή λογισμικού ως υπηρεσίας που φιλοξενεί αρχεία πελατών λειτουργεί ως πάροχος φιλοξενίας για το υλικό αυτό.
Το ίδιο e-shop μπορεί να βρίσκεται εντός πεδίου ως προς τις αξιολογήσεις των πελατών του και εκτός ως προς τις δικές του σελίδες προϊόντων. Η κατάταξη διαφοροποιείται κατά περίπτωση, με βάση τα πραγματικά περιστατικά κάθε ροής περιεχομένου.
Η εμπειρία από υποθέσεις χαρακτηρισμού ψηφιακών υπηρεσιών δείχνει ότι το όριο μετατοπίζεται ανάλογα με τον σχεδιασμό της υπηρεσίας.
Το πότε ο πάροχος φιλοξενίας ευθύνεται για παράνομο υλικό τρίτων διέπεται από χωριστό καθεστώς απαλλαγής και αφορά στην ευθύνη των διαχειριστών πλατφορμών. Το ερώτημα σχετικά με τον DSA είναι ποιες υποχρεώσεις συμμόρφωσης γεννά αυτή καθαυτή η υπαγωγή στον Κανονισμό.
Εξαιρείται η μικρή ή πολύ μικρή επιχείρηση;
Οι πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις εξαιρούνται από τις βαρύτερες υποχρεώσεις, όχι όμως από όλες. Τα άρθρα 19 και 29 απαλλάσσουν τους παρόχους επιγραμμικών πλατφορμών που είναι πολύ μικρές ή μικρές επιχειρήσεις από τα ειδικά κεφάλαια υποχρεώσεων, διατηρώντας έναν πυρήνα βασικών καθηκόντων.
Το όριο τίθεται κάτω των 50 εργαζομένων και σε κύκλο εργασιών ή σύνολο ισολογισμού έως 10 εκατ. ευρώ (Σύσταση 2003/361/ΕΚ). Η εξαίρεση καλύπτει τα Τμήματα 3 και 4 του Κανονισμού, δηλαδή εσωτερικό σύστημα καταγγελιών, αξιόπιστες πηγές επισήμανσης, διαφάνεια διαφημίσεων, ιχνηλασιμότητα εμπόρων κλπ.
Παραμένουν υποχρεωτικά οι σαφείς και κατανοητοί όροι χρήσης, το σημείο επικοινωνίας για τις αρχές και, στην Ελλάδα, η εγγραφή στο μητρώο της ΕΕΤΤ.
Η εξαίρεση δεν είναι μόνιμη. Διατηρείται για 12 μήνες μετά την απώλεια της ιδιότητας της μικρής επιχείρησης, ενώ μια πλατφόρμα που χαρακτηρίζεται πολύ μεγάλη δεν εξαιρείται ποτέ.
Το όριο των ΜμΕ, η δωδεκάμηνη μεταβατική περίοδος και η σωρευτική υπαγωγή σε περισσότερες κατηγορίες δημιουργούν ζώνη όπου η σωστή απάντηση αλλάζει κατά περίπτωση. Η εμπειρία από υποθέσεις συμμόρφωσης πλατφορμών δείχνει ότι ο εσφαλμένος αυτοχαρακτηρισμός ως «εκτός πεδίου» είναι από τα συχνότερα σφάλματα.
Ποιες υποχρεώσεις προκύπτουν ανάλογα με την κατηγορία;
Οι υποχρεώσεις του Κανονισμού είναι σωρευτικές, καθώς κάθε ανώτερη κατηγορία προσθέτει νέα καθήκοντα, επιπρόσθετα αυτών της προηγούμενης. Όσο μια υπηρεσία αναβαθμίζεται από απλό ενδιάμεσο σε φιλοξενία, σε επιγραμμική πλατφόρμα και σε πλατφόρμα συναλλαγών με εμπόρους, τόσο διευρύνεται το φάσμα των απαιτήσεων.
| Κατηγορία | Βασικές υποχρεώσεις | Ενδεικτικά άρθρα |
|---|---|---|
| Ενδιάμεση υπηρεσία (όλοι) | Σημείο επικοινωνίας, νόμιμος εκπρόσωπος για μη εγκατεστημένους στην ΕΕ, σαφείς όροι χρήσης, ετήσια έκθεση διαφάνειας | 11-15 |
| Υπηρεσία φιλοξενίας | Μηχανισμός ειδοποίησης και δράσης, αιτιολόγηση αποφάσεων περιορισμού, αναφορά υπονοιών αξιόποινων πράξεων | 16-18 |
| Επιγραμμική πλατφόρμα | Εσωτερικό σύστημα καταγγελιών, εξωδικαστική επίλυση, αξιόπιστες πηγές επισήμανσης, απαγόρευση παραπλανητικών διεπαφών, διαφάνεια διαφημίσεων και συστημάτων σύστασης, προστασία ανηλίκων | 19-28 |
| Πλατφόρμα συναλλαγών με εμπόρους | Ιχνηλασιμότητα εμπόρων, συμμόρφωση εκ σχεδιασμού, δικαίωμα πληροφόρησης καταναλωτών | 29-32 |
| Πολύ μεγάλη πλατφόρμα ή μηχανή αναζήτησης (45 εκατ. χρήστες και άνω) | Αξιολόγηση και μετριασμός συστημικών κινδύνων, ανεξάρτητοι έλεγχοι, εποπτικά τέλη | 33 και επόμενα |
Η κατηγοριοποίηση καθορίζει ποια συστήματα, διαδικασίες και κείμενα πρέπει να υπάρχουν πριν τεθεί η υπηρεσία σε λειτουργία. Το ίδιο το όριο μεταξύ λιανικής για ίδιο λογαριασμό και διαμεσολάβησης για τρίτους έχει απασχολήσει τα δικαστήρια.
Στην υπόθεση T-348/23 Zalando το Γενικό Δικαστήριο της ΕΕ (3 Σεπτεμβρίου 2025) επικύρωσε τον χαρακτηρισμό της πλατφόρμας ως πολύ μεγάλης, κρίνοντας ότι στον υπολογισμό των αποδεκτών προσμετρώνται όλοι οι χρήστες και όχι μόνο όσοι εκτέθηκαν σε προσφορές τρίτων πωλητών, επειδή η πλατφόρμα δεν μπόρεσε να διαχωρίσει τις δύο κατηγορίες.
Η ακριβής κατάταξη συχνά κρίνεται από τις επιλογές σχεδιασμού που αποτυπώνονται στους όρους χρήσης και στην πολιτική λειτουργίας της υπηρεσίας. Η διατύπωση των κειμένων αυτών είναι στρατηγική επιλογή με άμεση συνέπεια στο εύρος των υποχρεώσεων που τελικά βαρύνουν την επιχείρηση.
Τι ισχύει στην Ελλάδα μετά τον Ν. 5099/2024;
Στην Ελλάδα ο Κανονισμός εφαρμόζεται μέσω εθνικών μέτρων που ορίζουν τις αρμόδιες αρχές και τις διαδικασίες. Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών ορίζεται η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), με αρμοδιότητα εποπτείας των παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών και επιβολής διοικητικών προστίμων.
Ο Ν. 5099/2024 προβλέπει ότι οι πάροχοι ενδιάμεσων υπηρεσιών εγγράφονται σε μητρώο που τηρεί η ΕΕΤΤ και διατηρούν εσωτερικές διαδικασίες για τη διαχείριση του φιλοξενούμενου περιεχομένου. Ως αρμόδιες αρχές για επιμέρους πεδία ορίζονται επίσης το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Ο Κανονισμός εφαρμόζεται πλήρως από τις 17 Φεβρουαρίου 2024, ενώ οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες υπήχθησαν νωρίτερα. Η εποπτεία έχει ήδη ξακινήσει και, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, έχουν ήδη επιβληθεί διοικητικά πρόστιμα σε μεγάλες πλατφόρμες, στοιχείο που καθιστά την έγκαιρη συμμόρφωση ζήτημα πραγματικού κινδύνου και όχι μελλοντικής υποχρέωσης.
DSA ή DMA: τι διαφέρει και τι ισχύει παράλληλα;
Ο DSA συχνά συγχέεται με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA), όμως οι δύο απευθύνονται σε διαφορετικά υποκείμενα. Ο DSA ρυθμίζει τις ενδιάμεσες υπηρεσίες και τη διαχείριση περιεχομένου, ενώ ο DMA επιβάλλει υποχρεώσεις στους ρυθμιστές πρόσβασης (gatekeepers) των μεγάλων ψηφιακών αγορών.
Για τις περισσότερες επιχειρήσεις κρίσιμος είναι ο DSA. Το πλαίσιο των ψηφιακών αγορών αφορά περιορισμένο αριθμό πολύ μεγάλων παρόχων. Παράλληλα, η ίδια υπηρεσία ενδέχεται να υπόκειται και σε άλλα καθεστώτα, όπως στον Κανονισμό για την τεχνητή νοημοσύνη όταν χρησιμοποιεί αλγορίθμους σύστασης ή μετριασμού και στις υποχρεώσεις προστασίας προσωπικών δεδομένων όταν επεξεργάζεται δεδομένα χρηστών. Τα πλαίσια αυτά λειτουργούν σωρευτικά και απαιτούν συνολική εκτίμηση.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια αρχή εποπτεύει τον DSA στην Ελλάδα;
Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών είναι η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ), βάσει του Ν. 5099/2024. Η ΕΕΤΤ τηρεί μητρώο παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών, ασκεί εποπτεία και έχει εξουσία επιβολής διοικητικών προστίμων. Για επιμέρους πεδία αρμόδιες ορίζονται επίσης το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Ισχύει ο DSA για ένα ελληνικό e-shop;
Εξαρτάται από τη λειτουργία του. Ένα e-shop που πουλά αποκλειστικά δικά του προϊόντα και φιλοξενεί μόνο δικό του περιεχόμενο μένει εκτός πεδίου. Από τη στιγμή που προσθέτει αξιολογήσεις πελατών, αγγελίες ή τρίτους πωλητές, λειτουργεί ως πάροχος φιλοξενίας ή επιγραμμική πλατφόρμα για το υλικό αυτό και υπάγεται στις αντίστοιχες υποχρεώσεις.
Από πότε ισχύει ο Κανονισμός 2022/2065;
Ο Κανονισμός εφαρμόζεται πλήρως από τις 17 Φεβρουαρίου 2024 για το σύνολο των ενδιάμεσων υπηρεσιών. Οι πολύ μεγάλες πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης που χαρακτηρίστηκαν με βάση το όριο των 45 εκατομμυρίων χρηστών υπήχθησαν στις βαρύτερες υποχρεώσεις νωρίτερα, μετά τον επίσημο χαρακτηρισμό τους από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ποιες επιχειρήσεις θεωρούνται πάροχοι ενδιάμεσων υπηρεσιών;
Πάροχος ενδιάμεσης υπηρεσίας είναι όποιος προσφέρει απλή μετάδοση, προσωρινή αποθήκευση ή φιλοξενία περιεχομένου που παρέχουν τρίτοι. Καλύπτονται, μεταξύ άλλων, υπηρεσίες δικτύου, υπηρεσίες φιλοξενίας, marketplaces, πλατφόρμες αγγελιών και κοινότητες με υλικό χρηστών, ανεξαρτήτως μεγέθους. Δεν καλύπτεται η υπηρεσία που διαθέτει μόνο δικό της περιεχόμενο.
Πρακτικές Επισημάνσεις
Χαρτογράφηση των ροών περιεχομένου: Κάθε τύπος υλικού χρηστών που φιλοξενεί η υπηρεσία, από τις αξιολογήσεις και τις αγγελίες έως τα αρχεία και τα προφίλ, κρίνεται χωριστά ως προς την υπαγωγή και την κατηγορία, καθώς η ίδια υπηρεσία μπορεί να είναι εντός πεδίου για μία ροή και εκτός για άλλη.
Έλεγχος του ορίου ΜμΕ: Πριν θεωρηθεί μια επιχείρηση εξαιρούμενη, επιβεβαιώνεται ότι παραμένει κάτω των 50 εργαζομένων και των 10 εκατ. ευρώ, με προσοχή στη δωδεκάμηνη μεταβατική περίοδο μετά την υπέρβαση των ορίων.
Εγγραφή στο μητρώο της ΕΕΤΤ: Η εγγραφή των παρόχων ενδιάμεσων υπηρεσιών στο μητρώο της ΕΕΤΤ ισχύει ανεξάρτητα από την εξαίρεση από τις βαρύτερες υποχρεώσεις και αποτελεί χωριστό βήμα συμμόρφωσης.
Σαφείς όροι χρήσης και σημείο επικοινωνίας: Ακόμη και για τις εξαιρούμενες επιχειρήσεις, οι όροι χρήσης και το σημείο επικοινωνίας για τις αρχές παραμένουν υποχρεωτικά και η διατύπωσή τους επηρεάζει την κατάταξη της υπηρεσίας
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις ψηφιακές υπηρεσίες και τον DSA.