Νομικό Πλαίσιο
Στο άρθρο 752 του Αστικού Κώδικα ορίζεται ότι “Η διαχείριση που έχει ανατεθεί με την εταιρική σύμβαση σε έναν ή σε μερικούς από τους εταίρους μπορεί να ανακληθεί μόνο για σπουδαίο λόγο. Η συμφωνία που αποκλείει την ανάκληση για σπουδαίο λόγο είναι άκυρη. Σπουδαίος λόγος θεωρείται ιδίως η βαριά παράβαση καθηκόντων ή η ανικανότητα για τακτική διαχείριση.Η ανάκληση γίνεται με ομόφωνη απόφαση όλων των λοιπών εταίρων, εκτός αν υπάρχει αντίθετη συμφωνία”.
Με βάση τα παραπάνω, η ανάκληση επέρχεται με ομόφωνη απόφαση όλων των άλλων εταίρων,αν το καταστατικό δεν προβλέπει διαφορετικό τρόπο, ή με απόφαση του άλλου εταίρου αν πρόκειται για διμελή εταιρία. Της ανάκλησης μπορεί να προηγείται η λογοδοσία.
Από τη διατύπωση της πιο πάνω διάταξης, προκύπτει σαφώς ότι όταν ως διορίστηκε διαχειριστής κάποιος από τους εταίρους, είτε με την αρχική εταιρική σύμβαση είτε με μεταγενέστερη τροποποιητική της αρχικής, τότε η ανάκληση της διαχειρίσεως αυτού γίνεται μόνον για σπουδαίο λόγο και κατά τους όρους της εταιρικής συμβάσεως.
Εάν δε η εταιρική σύμβαση δεν προβλέπει τέτοιους όρους, τότε η ανάκληση επέρχεται ύστερα από ομόφωνη απόφαση όλων των άλλων εκτός του διαχειριστή εταίρων, πλην του διαχειριστή και εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος. Απόφαση του Δικαστηρίου για την ύπαρξη ή όχι σπουδαίου λόγου δεν απαιτείται.
Ο ανακαλούμενος διαχειριστής μπορεί, εάν θεωρεί ότι η ανάκληση έγινε χωρίς σπουδαίο λόγο, να ζητήσει με αναγνωριστική αγωγή τη βεβαίωση ή όχι της υπάρξεως σπουδαίου λόγου. Εξάλλου η διαχείριση, που ανατέθηκε με το καταστατικό σε κάποιον από τους εταίρους, αποτελεί πράξη εμπιστοσύνης στην οποία στηρίζεται η καλή λειτουργία της εταιρίας.
Κατά συνέπεια κάθε ενέργεια που παραβιάζει την έκφραση εμπιστοσύνης των υπολοίπων εταίρων στο διαχειριστή, πρέπει να γίνεται υπό τις σαφείς διατυπώσεις που καθορίζει ο νόμος για να μην κλονίζεται κάθε φορά η ύπαρξη της εταιρίας από τις εκάστοτε διαφορετικές αντιλήψεις των εταίρων για τον τρόπο διαχειρίσεως της εταιρίας.
Γι` αυτό και ο νόμος απαιτεί για την ανάκληση του διαχειριστή εταίρου, αφενός μεν την ύπαρξη σπουδαίου λόγου αφετέρου δε ομόφωνη απόφαση όλων των άλλων, εκτός του διαχειριστή, εταίρων.
Εφαρμοστέες Διατάξεις
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 69 ΑΚ. “Αν λείπουν τα πρόσωπα που απαιτούνται για τη διοίκηση του νομικού προσώπου ή αν τα συμφέροντά τους συγκρούονται προς εκείνα του νομικού προσώπου, ο ειρηνοδίκης διορίζει προσωρινή διοίκηση ύστερα από αίτηση όποιου έχει έννομο συμφέρον”. Έχει κριθεί όμως, ότι η διάταξη αυτή δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στην ανάκληση διαχειριστή αστικής εταιρείας.
Τούτο για δύο λόγους:
- η διάταξη το άρθρου 69 ΑΚ είναι γενική και υποχωρεί προ της ειδικής διατάξεως του άρθρου 752 ΑΚ.
- η διάταξη το άρθρου 69 ΑΚ εφαρμόζεται στην περίπτωση που λείπουν τα αναγκαία πρόσωπα για τη διοίκηση του νομικού προσώπου. Εναλλακτικά, εφόσον υπάρχουν μεν αλλά δεν επιλαμβάνονται της διοικήσεως αυτού ή όταν τα συμφέροντα των προσώπων αυτών συγκρούονται με εκείνα του νομικού προσώπου. Δεν εφαρμόζεται, λοιπόν, στην περίπτωση όπου υπάρχουν μεν τα απαραίτητα πρόσωπα για τη διοίκηση του νομικού προσώπου αλλά αυτά κατά την αντίληψη κάποιων μελών του δεν διαχειρίζονται καλώς τα κοινά πράγματα.
Γίνεται δε δεκτό ότι η απόφαση της ανάκλησης δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να ληφθεί σε διμελή εταιρία.
Εξουσία Δικαστηρίου
Περαιτέρω, από καμία διάταξη του ουσιαστικού δικαίου δεν προκύπτει η δυνατότητα Δικαστηρίου να προβεί στην αντικατάσταση του διαχειριστή της αστικης εταιρίας.
Τέτοια ευχέρεια δεν παρέχεται στο δικαστήριο ούτε και από τις προαναφερθείσες διατάξεις του άρθρου 752 ΑΚ. Από τις διατάξεις αυτές αυτές προκύπτει ότι, εφόσον υπάρχει σπουδαίος λόγος για την αντικατάσταση τού διαχειριστή που διορίστηκε με εταιρική σύμβαση, επιτρέπεται μόνο η ανάκληση αυτού με ομόφωνη όμως απόφαση όλων των άλλων εταίρων.
Επομένως, δεν προβλέπεται χώρος για δικαστική παρέμβαση ανάκλησης. Αυτό εξάλλου είναι σύμφωνο και με το γεγονός ότι η αντικατάσταση του διαχειριστή περιέχει όχι μόνο την ανάκληση, αλλά και τον διορισμό άλλου διαχειριστή.
Τέλος, κατά την κρατούσα άποψη, δεν είναι δυνατή η εκδίκαση μιας υπόθεσης της εκούσιας δικαιοδοσίας, όπως ο διορισμός προσωρινών διαχειριστών, με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Τούτο διότι για την εξυπηρέτηση κατεπείγουσας ανάγκης, υπάρχει ρητή πρόβλεψη στις οικείες διατάξεις της εκουσίας διαδικασίας. Επομένως, είναι απαράδεκτη η αίτηση διορισμού προσωρινών διαχειριστών που εισάγεται ανεπίτρεπτα με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικό με τη διοίκηση της εταιρείας σας.