Νομικό Πλαίσιο
Η Λογοδοσία και ο τρόπος δικαστικής επιδίωξής της καθορίζονται στα άρθρα 303 ΑΚ και 473 επ. ΚΠολΔ. Σύμφωνα με αυτά, όποιος διαχειρίζεται ολικώς ή μερικώς ξένη περιουσία ή υπόθεση, η οποία συνεπάγεται εισπράξεις και δαπάνες, έχει υποχρέωση να δώσει λόγο της διαχειρίσεώς του προς εκείνον, του οποίου την περιουσία ή την υπόθεση διαχειρίζεται. Για το σκοπό αυτό ο “δοσίλογος” οφείλει να ανακοινώσει στον “δεξίλογο” λογαριασμό που να περιέχει αντιπαράθεση των εσόδων και εξόδων, καθώς και το υπόλοιπο που προκύπτει από την ως άνω αντιπαράθεση και να επισυνάψει στο λογαριασμό τα σχετικά δικαιολογητικά, εφόσον συνηθίζονται.
Στον ΑΚ, υπάρχουν ειδικές διατάξεις που επιβάλλουν την υποχρέωση λογοδοσίας, συνδέοντας αυτήν με ορισμένη ιδιότητα του υπόχρεου προσώπου και ορισμένο έργο που το τελευταίο άσκησε, όπως στο άρθρο 718 ΑΚ, με το οποίο ορίζεται ότι ο εντολοδόχος υποχρεούται να παρέχει πληροφορίες στον εντολέα περί της ανατεθείσας υπόθεσης μετά δε το πέρας της εντολής οφείλει λογοδοσία. Ομοίως και στη διάταξη του άρθρου 754 § 1 ΑΚ που ισχύει και επί εταιρειών που έχουν αποκτήσει νομική προσωπικότητα, με την οποία ορίζεται ότι ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του διαχειριστή εταίρου, εφαρμόζονται αναλόγως οι περί εντολής διατάξεις των άρθρων 714 έως 723 ΑΚ.
Η Εφαρμογή της Λογοδοσίας στις Εταιρείες
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι και ο διαχειριστής εταιρείας (εταίρος ή μη), όταν λήξει η διαχείριση, ή και πριν τη λήξη της αν αυτό ορίζεται από την εταιρική σύμβαση ή σε περίπτωση που συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 762 ΑΚ (εταιρεία με διάρκεια μακρότερη από ένα έτος), υποχρεούται σε λογοδοσία προς τους μη διαχειριστές εταίρους.
Αν ο δοσίλογος διαχειριστής δεν προβαίνει εξωδίκως σε ανακοίνωση λογαριασμού προς τους δεξίλογους εταίρους, τότε δεν εκπληρώνεται η νόμιμη υποχρέωση του διαχειριστή ως δοσίλογου. Στην περίπτωση αυτή, οιοσδήποτε εταίρος, ως δεξίλογος, δικαιούται να επιδιώξει την εκπλήρωση της υποχρέωσης του δοσίλογου περί ανακοινώσεως του λογαριασμού με αγωγή, στην οποία εφαρμόζονται οι ειδικές διατάξεις των άρθρων 473 – 477 του ΚΠολΔ.
Η έγερση της αγωγής αυτής αποκλείεται, εάν ο διαχειριστής έχει προβεί σε εξώδικη λογοδοσία σύμφωνα με τους άνω όρους και τύπο, ή εάν ο εταίρος έχει αποδεχθεί και εγκρίνει το λογαριασμό που έδωσε ο διαχειριστής δοσίλογος. Τούτο διότι, με τον τρόπο αυτό, τεκμαίρεται ότι συνάπτεται μεταξύ αυτών σύμβαση με την οποία δηλώνεται αμοιβαίως η θέλησή τους ότι εφεξής θα ισχύσει μόνο το αποτέλεσμα του εγκριθέντος λογαριασμού και ότι οι συμβαλλόμενοι δεν θα επανέλθουν στο μέλλον στα επιμέρους κονδύλια του λογαριασμού.
Η δίκη περί λογοδοσίας στις εταιρείες
Κατά το πρώτο στάδιο, το Δικαστήριο ερευνά αν ο εναγόμενος διαχειριστής έχει υποχρέωση προς λογοδοσία. Για το λόγο αυτό, λαμβάνει χώρα συζήτηση κατά τις γενικές διατάξεις ενώπιον του Δικαστηρίου, κατά την οποία ο εναγόμενος διαχειριστής μπορεί να αντιτάξει, ότι απαλλάχτηκε της υποχρέωσης προς λογοδοσία, ότι εγκρίθηκε από το δεξίλογο εταίρο, έστω και σιωπηρά εξώδικη λογοδοσία του ή άλλες ενστάσεις σε σχέση με την υποχρέωση του για λογοδοσία, επί των οποίων το Δικαστήριο διατάσσει απόδειξη.
Όταν όμως αποδεικνύεται η υποχρέωση προς λογοδοσία, το Δικαστήριο εκδίδει μη οριστική απόφαση, που υποχρεώνει τον διαχειριστή, μέσα σε ορισμένη προθεσμία, να καταθέσει γραπτό λογαριασμό με αντιπαράθεση των εσόδων και εξόδων που έγιναν στο πλαίσιο της διαχειριστικής του εξουσίας, καθώς και όλες τις δικαιολογητικές αποδείξεις ενώ συγχρόνως με την ίδια απόφαση απειλείται εναντίον του χρηματική ποινή και προσωπική κράτηση, σύμφωνα με το άρθρο 946 ΚΠολΔ.
Στο σημείο αυτό, αν ο εναγόμενος διαχειριστής δεν καταθέσει τον λογαριασμό, η απόφαση που έχει εκδοθεί γίνεται οριστική ως προς την υποχρέωση λογοδοσίας και, όταν τελεσιδικήσει, μπορεί να εκτελεστεί ως προς τις διατάξεις της για τη χρηματική ποινή και την προσωπική κράτηση.
Αν όμως ο εναγόμενος διαχειριστής συμμορφωθεί προς την απόφαση και καταθέσει λογαριασμό ή κατάλογο με όλα τα σχετικά έγγραφα, η δίκη προχωρεί στο δεύτερο στάδιο, όπου ερευνώνται τα κονδύλια του λογαριασμού, εκδίδεται μη οριστική απόφαση που υποχρεώνει τον ενάγοντα εταίρο (δεξίλογο) να αποδείξει τις εισπράξεις και τον εναγόμενο διαχειριστή (δοσίλογο) τις δαπάνες και την αναγκαιότητα τους. Εξάλλου αν για τη διευκρίνηση, εκκαθάριση, συσχέτιση των διαφόρων αμφισβητουμένων κονδυλίων του λογαριασμού απαιτούνται ειδικές γνώσεις λογιστικής, το Δικαστήριο διατάζει και τη διενέργεια σχετικής πραγματογνωμοσύνης.
Μετά τη διεξαγωγή των αποδείξεων εκδίδεται οριστική απόφαση και η διαφορά επιλύεται.
Συνεπώς, απαραίτητη προϋπόθεση για την επακολούθηση του δεύτερου σταδίου, είναι η τήρηση της προδικασίας από τον εναγόμενο διαχειριστή, δηλαδή η εκπλήρωση της υποχρέωσης προς λογοδοσία, που υλοποιείται με την κατάθεση του λογαριασμού και των σχετικών εγγράφων.
Η Άμυνα του εναγόμενου (δοσίλογου διαχειριστή)
Ο ισχυρισμός του εναγομένου διαχειριστή ότι έθεσε υπόψη του ενάγοντος εταίρου τους σχετικούς λογαριασμούς τους οποίους και ενέκρινε ο τελευταίος, πριν από την άσκηση της αγωγής λογοδοσίας, αποτελεί ένσταση καταλυτική της αγωγής λογοδοσίας.
Η ένσταση αυτή για να είναι ορισμένη αρκεί να περιέχει τα απαιτούμενα για την κατάρτιση της πιο πάνω σύμβασης στοιχεία. Αυτά είναι:
- ότι ο ενάγων εταίρος (δεξίλογος) ενέκρινε τον λογαριασμό που του ανακοίνωσε ο εναγόμενος διαχειριστής και άρα
- ότι αναγνώρισε με τον τρόπο αυτό το αποτέλεσμα του λογαριασμού.
Έχει κριθεί ότι δεν απαιτείται αναφορά των κονδυλίων του λογαριασμού που εγκρίθηκε, αφού η εν λόγω ένσταση στηρίζεται, όπως εκτέθηκε, στη συμφωνία των μερών ότι θα ισχύει εφεξής μόνο το αποτέλεσμα του λογαριασμού και συνακόλουθα ότι δεν θα επανέλθουν οι συμβαλλόμενοι στα επιμέρους κονδύλια αυτού.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα που σχετίζεται με την εταιρεία σας και τις σχέσεις των εταίρων.