Skip to content

Αρθρογραφία

Αθέμιτος Ανταγωνισμός Με Απόσπαση Πελατείας – Παραδείγματα Νομολογίας

αποσπαση πελατειας

Σύμφωνα με το άρθρο 1 του Ν 146/1914 “Περί Αθέμιτου Ανταγωνισμού” θεσπίζεται γενική ρήτρα, σύμφωνα με την οποία απαγορεύεται στις εμπορικές, βιομηχανικές ή γεωργικές συναλλαγές, κάθε πράξη, που είναι αντίθετη στα χρηστά ήθη. 

Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι για την εφαρμογή της απαιτείται η πράξη αφενός να έγινε προς το σκοπό ανταγωνισμού, αφετέρου να αντίκειται στα χρηστά ήθη.

Ως κριτήριο, δε, των χρηστών ηθών χρησιμεύουν οι περί ηθικής ιδέες του κοινωνικού ανθρώπου, που σκέφτεται με χρηστότητα και φρόνηση κατά την εκάστοτε περί τούτου γενική αντίληψη και γίνεται προς τον σκοπό ανταγωνισμού. Γίνεται, δηλαδή, με πρόθεση ενίσχυσης των πελατειακών σχέσεων σε βάρος άλλων ανταγωνιστών, χωρίς να απαιτείται πρόθεση για πρόκληση ζημίας στους τελευταίους.

Έτσι, με το παραπάνω άρθρο καθιερώνεται ειδικό αστικό αδίκημα με βασικό σκοπό την προστασία των ανταγωνιστών του δρώντος, εναντίον των χρηστών ηθών στις εμπορικές, βιομηχανικές ή γεωργικές συναλλαγές. 

Υπό διαφορετική διατύπωση, ο παραπάνω νόμος είναι σύνολο εξειδικευμένων κανόνων δικαίου, οι οποίοι απαγορεύουν την καταχρηστική άσκηση της ελευθερίας του ανταγωνισμού.

Κατηγοριοποίηση Πράξεων Αθέμιτου Ανταγωνισμού

 Ενόψει, περαιτέρω, της ανάγκης εξειδίκευσης των περιπτώσεων κατά τις οποίες πλήττεται η ως άνω γενική ρήτρα των χρηστών ηθών στα πλαίσια του εμπορικού ανταγωνισμού, προς τον σκοπό να επιτευχθεί ομοιόμορφη κατά το δυνατόν επίλυση των κατ’ ιδίαν περιπτώσεων και εντεύθεν ασφάλεια δικαίου, προκρίνεται η κατηγοριοποίηση (με άλλα λόγια η συστηματική ταξινόμηση) των περιπτώσεων αθέμιτου ανταγωνισμού που υπάγονται στη γενική αυτή ρήτρα, στις ακόλουθες μορφές: 

  1. πράξεις προσέλκυσης πελατείας με αθέμιτες μεθόδους,
  2. πράξεις αθέμιτης εκμετάλλευσης ξένης φήμης και οργάνωσης, 
  3. πράξεις αθέμιτης παρεμπόδισης, 
  4. πράξεις εκμετάλλευσης ξένης παροχής, 
  5. παραβάσεις νομικών δεσμεύσεων και 
  6. διακινδύνευσης της αγοράς. 

Ειδικότερα, οι πράξεις αθέμιτου ανταγωνισμού που υπάγονται στην κατηγορία της αθέμιτης εκμετάλλευσης ξένης οργάνωσης (οι οποίες συνθέτουν τον αποκαλούμενο “παρασιτικό ανταγωνισμό”), υποκατηγοριοποιούνται, σύμφωνα με τη νομολογία (ΠΠρΑθ 2333/2017) στις εξής περιπτώσεις :

  • της (αθέμιτης) απόσπασης εργατικού δυναμικού και 
  • της (αθέμιτης) απόσπασης πελατείας  
Απόσπαση Πελατείας

Περαιτέρω, αν από τα πολύτιμα οικονομικά αγαθά μιας επιχείρησης, με δυναμικό χαρακτήρα, αποτελεί και η πελατεία, η επιδίωξη απόσπασης της οποίας από τον ανταγωνιστή απορρέει από την ουσία και τη λειτουργία του οικονομικού ανταγωνισμού, μόνο αν συντρέχουν ειδικές περιστάσεις μπορεί η εν λόγω απόσπαση να προσλάβει αθέμιτο χαρακτήρα. 

Τούτο διότι κατ’ αρχήν, στην ελεύθερη αγορά, η διεκδίκηση πελατείας και η απόσπαση πελατών, αποτελεί τον κύριο στόχο κάθε επιχείρησης και είναι σύμφωνη με την υγιή λειτουργία του ανταγωνισμού. 

Συνεπώς, μόνη η απόσπαση πελατείας από τον ανταγωνιστή δεν αρκεί για να προσδώσει σ’ αυτήν αθέμιτο χαρακτήρα, διότι απορρέει από την ουσία του οικονομικού ανταγωνισμού, που θεωρείται επωφελής διαδικασία.

Τούτο συμβαίνει όταν η απόσπαση γίνεται:
  • με σκοπό εκτόπισης ορισμένου ή ορισμένων ανταγωνιστών από την αγορά και στη συνέχεια την ανενόχλητη ανάπτυξη της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας, ή 
  • με παραπλάνηση του πελάτη, μείωση του ανταγωνιστή, με δωροδοκία, με μποϊκοτάζ ή γενικότερα με δόλιες μεθοδεύσεις. 

Περαιτέρω, κατά την απολύτως κρατούσα άποψη θεωρίας και νομολογίας, η παράβαση συμβατικών ρητρών απαγόρευσης ανταγωνισμού δεν είναι χωρίς άλλο αθέμιτη. Απαιτείται η συνδρομή ειδικών περιστάσεων, που να θεμελιώνουν την αντίθεση στα χρηστά ήθη, χωρίς να αρκεί καθεαυτή η παράβαση της παρεπόμενης αυτής ενοχικής ή εκ του νόμου υποχρέωσης.

Σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων, εξάλλου, στην αγορά δεν μπορεί κανένας να αποκλείει τους άλλους, οι δε συμφωνίες περί αποκλειστικότητας (πχ μεταξύ παραγωγού και εισαγωγέα εμπόρου) είναι χωρίς σημασία για τους τρίτους, αφού αυτές δημιουργούν ενοχικής φύσεως δέσμευση των συμβληθέντων μερών.

Παραδείγματα Νομολογίας
  • Η παρότρυνση προς πελάτη από τρίτον ανταγωνιστή να αθετήσει τις συμβατικές του υποχρεώσεις, να αποστεί από αυτές ή να καταγγείλει τη σύμβαση, για να συνάψει σύμβαση με αυτόν, προσφέροντας για την υποκίνηση αυτή και την επίτευξη του ανταγωνιστικού σκοπού, μεγαλύτερο αντάλλαγμα, με σκοπό ανταγωνισμού, είναι πάντοτε αθέμιτη ανταγωνιστική ενέργεια.
    • Αντίθετα, η εκμετάλλευση από ένα τρίτο ανταγωνιστή μιας ήδη αθετηθείσας σύμβασης, με την κατάρτιση σύμβασης με αυτόν, μετά την αθέτηση της, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι καθεαυτή αθέμιτη. Μπορεί, όμως, να κριθεί, ότι αντιτίθεται στα χρηστά ήθη, μόνο αν συντρέχουν και άλλες περιστάσεις με βάση, τις οποίες προσδίδεται αυτός ο χαρακτήρας στην κατάρτιση της νέας σύμβασης (ΑΠ 1407/2015)
  • Απαγορευμένο μεταφορικό έργο και συγκεκριμένα η πολλαπλή μίσθωση, καθώς και μίσθωση από σημεία που βρίσκονται εκτός των διοικητικών ορίων της έδρας οχήματος ΤΑΧΙ ή ΚΤΕΛ αποτελεί αθέμιτη ανταγωνιστική ενέργεια.Τούτο διότι επιδιώκεται και επιτυγχάνεται οικονομικό προβάδισμα, εφόσον με παράνομο τρόπο αφαιρούνται υποψήφιοι προς μεταφορά πελάτες και ελαττώνονται τα κέρδη των ανταγωνιστών, λόγω μειώσεως του κύκλου εργασιών τους, με αντίστοιχη αύξηση του κύκλου εργασιών και των κερδών των πρώτων (ΑΠ 1125/2011).
  • Η καταγγελία της σύμβασης απλής διανομής και η ανάθεση σε άλλον της επιχειρηματικής δραστηριότητος συνιστά παράβαση αθέμιτου ανταγωνισμού, εφόσον γίνεται με δόλιες μεθοδεύσεις και πράξεις αθέμιτες αντίθετες προς τα χρηστά ήθη, με καταχρηστική εκμετάλλευση της θέσης εξάρτησης  με σκοπό τον σφετερισμό της ξένης πελατείας και φήμης, του μόχθου και των δαπανών, στις οποίες υποβλήθηκε ο αντιπρόσωπος για την καθιέρωση των προϊόντων που αντιπροσωπεύει στην αγορά (ΑΠ 419/2018).
  • Στη σύμβαση διανομής, μόνη η μη τήρηση της εξάμηνης προθεσμίας, δεν συνιστά αθέμιτη πρακτική που αποσκοπεί στην απόσπαση πελατείας. Τούτο διότι η παράβαση συμβατικών δεσμεύσεων, ενόψει ανταγωνιστικών σκοπών, δεν είναι, χωρίς άλλο, αθέμιτη.
  • Δεν συνιστά απόσπαση πελατείας, η ενέργεια ασφαλιστή, ακόμη και σε διευθυντική θέση περιφερειακού διευθυντή, ο οποίος αποχωρώντας από την εταιρεία μεταφέρει συμβόλαια σε άλλη ασφαλιστική εταιρεία, με την σύμφωνη γνώμη των πελατών – ασφαλισμένων. (ΑΠ 600/1212).
  • Η προσβολή σήματος με σκοπό τον απόσπαση πελατείας εκμεταλλευόμενο τη φήμη του συνιστά περίπτωση αθέμιτης πρακτικής. Στο σημείο αυτο πρέπει να επισημανθεί ότι ο κίνδυνος σύγχυσης ερευνάται από τα πολιτικά δικαστήρια, τα οποία έχουν δικαιοδοσία να κρίνουν για την αστική και την ποινικής προστασία του σήματος του δικαιούχου από παράνομες προσβολές τρίτων. Επιπλέον, έχουν την εξουσία να απαγορεύσουν τη χρήση σήματος σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η χρήση του είναι παράνομη, διότι είναι αθέμιτη.
Αξιώσεις

Εφόσον η συμπεριφορά του τρίτου είναι αθέμιτη, ο βλαπτόμενος έχει αξίωση κατά του τρίτου για: 

  • άρση της προσβολής, 
  • παράλειψη αυτής στο μέλλον 
  • αποζημίωση, 

Ταυτόχρονα, δεν αποκλείεται και επιπλέον αξίωση για χρηματική ικανοποίηση της ηθικής βλάβης εκείνου σε βάρος του οποίου έγινε η προσβολή, κατά τις διατάξεις περί αδικοπραξιών.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις το δίκαιο ανταγωνισμού και την απόσπαση πελατείας.