Skip to content

Αρθρογραφία

Η Περιβαλλοντική Ευθύνη Των Επιχειρήσεων

Περιβαλλοντική Ευθύνη Επιχειρήσεων

Η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική βασίζεται στις αρχές της προφύλαξης, της πρόληψης και της επανόρθωσης των καταστροφών του περιβάλλοντος στην πηγή, καθώς και στην αρχή “ο ρυπαίνων πληρώνει”.

Ελληνικό Νομοθετικό Πλαίσιο

Στην Ελλάδα, εφαρμόζεται ο Ν.1650/1986  “για την προστασία του περιβάλλοντος“, όπως ισχύει μετά το ν. 4042/2012. Οι βασικοί του στόχοι είναι:

  1. Η αποτροπή της ρύπανσης και γενικότερα της υποβάθμισης του περιβάλλοντος και η λήψη όλων των αναγκαίων, για το σκοπό αυτόν, προληπτικών μέτρων.
  2. Η διασφάλιση της ανθρώπινης υγείας και από τις διάφορες μορφές υποβάθμισης του περιβάλλοντος και ειδικότερα από τη ρύπανση και τις οχλήσεις.
  3. Η προώθηση της ισόρροπης ανάπτυξης του εθνικού χώρου συνολικά και των επί μέρους γεωγραφικών και οικιστικών ενοτήτων του και μέσα από την ορθολογική διαχείριση του περιβάλλοντος.
  4. Η διασφάλιση της δυνατότητας ανανέωσης φυσικών πόρων και η ορθολογική αξιοποίηση των μη ανανεώσιμων ή σπάνιων σε σχέση με τις τωρινές και τις μελλοντικές ανάγκες και με κριτήρια την προστασία του περιβάλλοντος.
  5. Η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των φυσικών οικοσυστημάτων και η διασφάλιση της αναπαραγωγικής τους ικανότητας.
  6. Η αποκατάσταση του περιβάλλοντος.

Τα παπαράπω πραγματοποιούνται με τη θέσπιση θεμελιωδών κανόνων και τη καθιέρωση κριτηρίων και μηχανισμών για την προστασία του περιβάλλοντος, έτσι ώστε ο άνθρωπος, ως άτομο και ως μέλος του κοινωνικού συνόλου, να ζει σε ένα υψηλής ποιότητας περιβάλλον, μέσα στο οποίο να προστατεύεται η υγεία του και να ευνοείται η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

Ορολογία

Για την κατανόηση του περιεχομένου, σύμφωνα με τον παραπάνω Ν.1650/1986, προκύπτουν οι ακόλουθοι ορισμοί

Περιβάλλον: το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες. 

Ρύπανση: η παρουσία στο περιβάλλον ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας, σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα ή υλικές ζημίες και γενικά να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο για τις επιθυμητές χρήσεις του. 

Υποβάθμιση: η πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρύπανσης ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανόν να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία, στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες…

Απόβλητα: κάθε ποσότητα ρύπων (ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας) σε οποιαδήποτε φυσική κατάσταση ή αντικειμένων από τα οποία ο κάτοχος τους θέλει ή πρέπει ή υποχρεούται να απαλλαγεί, εφόσον είναι δυνατό να προκαλέσουν ρύπανση. 

Επικίνδυνες Ουσίες: τοξικές, διαβρωτικές, ερεθιστικές, εκρηκτικές, εύφλεκτες, καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες, ραδιενεργές ή άλλες ουσίες που έχουν την ιδιότητα να επιταχύνουν την καύση, να αλλοιώνουν την φυσική κατάσταση του νερού, του εδάφους ή του αέρα και να προσβάλλουν δυσμενώς τον άνθρωπο και όλα τα άλλα έμβια όντα καθώς και το φυσικό περιβάλλον. 

Κυρώσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του παραπάνω νόμου:

Όποιος ασκεί δραστηριότητα ή επιχείρηση χωρίς την απαιτούμενη, άδεια ή έγκριση, ή υπερβαίνει τα όρια της άδειας ή έγκρισης που του έχει χορηγηθεί και υποβαθμίζει το περιβάλλον, τιμωρείται με φυλάκιση έως δύο ετών ή και χρηματική ποινή 1.000,00 έως 60.000,00 ευρώ”. 

Επομένως, για την επιβολή του προβλεπόμενου προστίμου, αρκεί να διαπιστωθεί παράβαση των διατάξεων του νόμου ή η παραβίαση της απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων που έχουν τεθεί για την αντιμετώπιση της ρύπανσης ή της υποβάθμισης του περιβάλλοντος, χωρίς να απαιτείται να έχει ήδη επέλθει βλάβη σ’ αυτό (ΔΠΑ 681/2020) .

Σύμφωνα με τις επόμενες παραγράφους του ίδιου άρθρου, αν προκληθει ρύπανση, προβλέπονται ποινές φυλάκισης από 1 έτος (απλή ρύπανση) έως και κάθειρξη 10 ετών (πρόκληση βαριάς σωματικής πάθησης) και χρηματική ποινή από 3.000 ευρώ (απλή ρύπανση) μέχρι 500.000 ευρώ (πρόκληση βαριάς σωματικής πάθησης).

Για τη στοιχειοθέτηση του υπαλλακτικώς μικτού εγκλήματος της ρύπανσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος, πρέπει να διαπιστωθεί η ύπαρξη “ρύπανσης” ή “υποβάθμισης” του περιβάλλοντος. Επιπλέον, η περί ρύπανσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος γνωμάτευση διατυπώνεται από ειδικούς, οι οποίο ορίζονται και γνωματεύουν με βάση τις ειδικές νομοθετικές προβλέψεις και δεν αφίεται στην αντίληψη του “μέσου κοινωνικού ανθρώπου” (ΑΠ 1406/2019)

Ευθύνη Εκπροσώπων Και Διοικούντων

Τα φυσικά πρόσωπα που κατέχουν “ιθύνουσα θέση” σε οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο και ιδίως οι πρόεδροι διοικητικών συμβουλίων, οι εντεταλμένοι ή διευθύνοντες σύμβουλοι ΑΕ, οι διαχειριστές ΕΠΕ και ΙΚΕ, κλπ, έχουν ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να εποπτεύουν και να ελέγχουν την τήρηση, από φυσικά πρόσωπα που τελούν υπό τις εντολές τους. 

Το φυσικό πρόσωπο, το οποίο κατέχει ιθύνουσα θέση, τιμωρείται ως αυτουργός για κάθε πράξη ή παράλειψη που τελέστηκε κατά ή εξ αφορμής της δραστηριότητας ή επιχείρησης του νομικού προσώπου, εφόσον αυτή δεν αποτράπηκε λόγω της παράλειψής του, από πρόθεση ή από αμέλεια, να ασκήσει εποπτεία ή έλεγχο, ανεξάρτητα από την τυχόν ποινική ή αστική ή διοικητική ευθύνη άλλου φυσικού προσώπου ή του ίδιου νομικού προσώπου (“φυσικού αυτουργου”).

Με τον όρο “ιθύνουσα θέση” νοείται η θέση που κατέχει φυσικό πρόσωπο σε οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο όταν έχει εξουσία, ενεργώντας ατομικά ή μέλος οργάνου, είτε να το εκπροσωπεί είτε να λαμβάνει αποφάσεις για λογαριασμό του είτε να ασκεί έλεγχο εντός αυτού.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 15 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις της εταιρείας σας.