Συκοφαντική Δυσφήμιση Επιχείρησης Μέσω Internet & Αντίδραση

Διαδικτυακή Προσβολή Επιχείρησης: Επιλογή Νομικής Οδού μετά τον Ν. 5090/2024

Περιληπτικά:

• Η επιχείρηση που στοχοποιείται από διαδικτυακή δυσφήμιση διαθέτει τέσσερις παράλληλες οδούς αντίδρασης: ποινική δίωξη, αστική αγωγή αποζημίωσης, ασφαλιστικά μέτρα για άμεση άρση και διαδικαστική καταγγελία στην πλατφόρμα κατά τον DSA.
• Ο Ν. 5090/2024 (ισχύς από 1/5/2024) αποποινικοποίησε την απλή δυσφήμιση και αναμόρφωσε το άρθρο 363 ΠΚ με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών για διαδικτυακή συκοφαντική δυσφήμιση. Παράλληλα καταργήθηκε και το άρθρο 367 ΠΚ.
• Η αγωγή αποζημίωσης κατά τον Ν. 1178/1981 απαιτεί υποχρεωτική εξώδικη πρόσκληση αποκατάστασης πριν την άσκηση. Παράλειψη οδηγεί σε απόρριψη ως απαράδεκτης.
• Για άμεση αφαίρεση δυσφημιστικής ανάρτησης, η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με αίτημα παράλειψης και απειλή χρηματικής ποινής είναι ταχύτερη οδός από την κύρια αγωγή.
• Η διάκριση μεταξύ ψευδούς γεγονότος (συκοφαντική δυσφήμιση) και αξιολογικής κρίσης (νόμιμη κριτική) είναι το κρίσιμο τεστ σε αρνητικές κριτικές πλατφορμών αξιολόγησης τύπου Google Reviews.

Διαδικτυακή Δυσφήμιση Επιχείρησης – Νομικά Επίπεδα Προστασίας

Ποια η νομική αντίδραση σε διαδικτυακή δυσφήμιση επιχείρησης;

Η επιχείρηση που στοχοποιείται από διαδικτυακή δυσφήμιση έχει τέσσερις παράλληλες επιλογές αντίδρασης:

• ποινική δίωξη κατά τον νέο 363 ΠΚ,
• αστική αγωγή αποζημίωσης κατά τον Ν. 1178/1981,
• ασφαλιστικά μέτρα για άμεση άρση του περιεχομένου και
• διαδικαστική καταγγελία στην ίδια την πλατφόρμα κατά τον DSA.

Η επιλογή εξαρτάται από τρία κριτήρια: ταυτοποίηση δράστη, ύπαρξη κατεπείγοντος και επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Οι τέσσερις επιλογές δεν αλληλοαποκλείονται. Μπορούν να ασκηθούν παράλληλα ή διαδοχικά, με την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διαδικαστικές προθεσμίες κάθε μίας. Στην πράξη, η συνηθέστερη επιλογή στην επαγγελματική προσβολή είναι ο συνδυασμός ασφαλιστικών μέτρων για άμεση παύση και κύριας αγωγής για αποζημίωση. Η ποινική δίωξη ακολουθείται όταν η ταυτότητα του δράστη είναι γνωστή και το ψευδές των ισχυρισμών αποδείξιμο. Η καταγγελία στην πλατφόρμα είναι το πρώτο, χαμηλού κόστους, βήμα.

Οδός	Όταν υπάρχει	Επιδιωκόμενο αποτέλεσμα	Χρόνος
Ποινική έγκληση (363 ΠΚ)	Ψευδές γεγονός εν γνώσει του δράστη, ταυτοποιημένος δράστης	Ποινική Καταδίκη	Έγκληση εντός 3 μηνών
Αστική αγωγή (Ν. 1178/1981)	Διαρκής ζημία, χρηματική αποκατάσταση	Αποζημίωση + ηθική βλάβη	Άσκηση εντός 6 μηνών από εξώδικη
Ασφαλιστικά μέτρα	Επείγουσα ανάγκη παύσης, συνεχιζόμενη προσβολή	Άρση ανάρτησης, απαγόρευση επανάληψης	Συζήτηση εντός 30 ημερών
Καταγγελία DSA (Άρθρο 16)	Παράνομο περιεχόμενο σε πλατφόρμα ΕΕ	Αφαίρεση από την πλατφόρμα	Εύλογο διάστημα ανταπόκρισης

Η ταυτοποίηση του δράστη είναι συχνά το πραγματικό πρόβλημα. Σε ανώνυμες αναρτήσεις, η ταυτοποίηση γίνεται μέσω εισαγγελικής παραγγελίας προς τους παρόχους ή μέσω εντολής παροχής πληροφοριών κατά το άρθρο 9 του DSA. Η σχετική ανάλυση για το απόρρητο της επικοινωνίας στον αθέμιτο ανταγωνισμό ισχύει αναλογικά και εδώ.

Ποιες νομικές βάσεις θεμελιώνουν αξίωση για προσβολή προσωπικότητας νομικού προσώπου;

Το νομικό πρόσωπο που υφίσταται διαδικτυακή προσβολή θεμελιώνει τέσσερις διακριτές αξιώσεις:

• άρση της προσβολής,
• παράλειψη μελλοντικής επανάληψης,
• χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης και
• αποζημίωση για περιουσιακή ζημία.

Νομικές βάσεις είναι τα άρθρα 57-59 ΑΚ (προστασία προσωπικότητας), 914 και 919 ΑΚ (αδικοπρακτική ευθύνη), 920 ΑΚ (διάδοση ψευδών γεγονότων) και 932 ΑΚ (ηθική βλάβη).

Η νομολογία επιβεβαιώνει σταθερά ότι το νομικό πρόσωπο προστατεύεται, ακριβώς όπως και το φυσικό, με αντικείμενο προστασίας την εμπορική πίστη, την επαγγελματική υπόληψη και το εμπορικό μέλλον της επιχείρησης. Σύμφωνα με την ΑΠ 594/2025, η αδικοπρακτική προσβολή της προσωπικότητας του νομικού προσώπου γεννά τις αξιώσεις των άρθρων 57 και 59 ΑΚ, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη συμβατική σχέση μεταξύ δράστη και θύματος.

Το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης δεν είναι αυθαίρετο. Στην ΑΠ 1849/2025, σε υπόθεση εταιρείας που αξίωσε χρηματική ικανοποίηση 300.000 ευρώ για ψευδείς ισχυρισμούς αντιδίκου, περί αφερεγγυότητάς της σε αίτηση συντηρητικής κατάσχεσης, ο Άρειος Πάγος αναίρεσε την Εφετειακή και έκρινε την αγωγή επαρκώς ορισμένη, θέτοντας τα κριτήρια προσδιορισμού της ηθικής βλάβης νομικού προσώπου, συγκεκριμενοποιώντας αυτά ως προς α) το είδος της προσβολής, β) την έκταση της βλάβης στη φήμη, γ) τη βαρύτητα του πταίσματος του υπαιτίου και δ) την οικονομική κατάσταση των μερών. Η ΑΠ 1459/2024 επιβεβαιώνει τα κριτήρια προσδιορισμού της χρηματικής ικανοποίησης στη βάση των άρθρων 914 και 932 ΑΚ.

Πέρα από την αποζημίωση, η αξίωση παράλειψης μελλοντικής προσβολής είναι αυτοτελής και χρήσιμη όταν η συμπεριφορά του δράστη είναι επαναλαμβανόμενη. Η ΑΠ 979/2024 επιβεβαιώνει ότι αρκεί η πιθανότητα επανάληψης, χωρίς να απαιτείται απόδειξη της πρόθεσης για νέα προσβολή. Η αξίωση παράλειψης συνοδεύεται κατά κανόνα από αίτημα απειλής χρηματικής ποινής κατά τα άρθρα 947 ΚΠολΔ.

Πότε στοιχειοθετείται συκοφαντική δυσφήμηση επιχείρησης μετά τον Ν. 5090/2024;

Με τον Ν. 5090/2024 (νέος Ποινικός Κώδικας, ισχύς από 1/5/2024) η συκοφαντική δυσφήμηση μέσω διαδικτύου τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και χρηματική ποινή, με προϋποθέσεις α) τον ισχυρισμό ή τη διάδοση ψευδούς γεγονότος β) εν γνώσει του δράστη, γ) ενώπιον τρίτου, δ) με δυνατότητα βλάβης της τιμής ή υπόληψης. Παράλληλα αποποινικοποιήθηκε η απλή δυσφήμιση και καταργήθηκε το άρθρο 367 ΠΚ.

Η μεταρρύθμιση αναμόρφωσε σημαντικά τη σχέση ποινικού και αστικού δικαίου σε υποθέσεις διαδικτυακής δυσφήμισης. Το άρθρο 54 του Ν. 5090/2024 αντικατέστησε το άρθρο 363 ΠΚ, ενώ το άρθρο 136 περ. α’ (σε συνδυασμό με 138 παρ. 1) κατήργησε τα άρθρα 362 και 367 ΠΚ. Η διαφορά για την επιχείρηση που στοχοποιείται είναι, ότι η απλή διάδοση γεγονότος που μπορεί να βλάψει την υπόληψη, χωρίς γνώση ψεύδους, δεν συνιστά πλέον ποινικό αδίκημα.

Στοιχείο	Πράξη προ 1/5/2024	Πράξη από 1/5/2024
Απλή δυσφήμιση (362 ΠΚ)	Αξιόποινη	Καταργημένη, εκκρεμείς διώξεις παύουν
Συκοφαντική δυσφήμιση internet	Φυλάκιση 6+ μηνών	Φυλάκιση 6+ μηνών (ίδια ποινή, αλλαγή στην έννοια του «τρίτου»)
Δικαιολογημένο ενδιαφέρον (367 ΠΚ)	Άρση παρανόμου	Καταργημένο ως αυτοτελής διάταξη
Έννοια «τρίτου»	Οποιοδήποτε τρίτο πρόσωπο	Εξαιρούνται δημόσιοι λειτουργοί κατά την άσκηση καθήκοντος σε δίκη

Η ΑΠ 649/2025 (Ζ’ Ποιν.) αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του νέου άρθρου 363 ΠΚ από τον Άρειο Πάγο και διασαφηνίζει την έννοια του «τρίτου» μετά τη μεταρρύθμιση. Η ίδια απόφαση εφαρμόζει το νέο άρθρο και σε πράξεις προγενέστερες της 1/5/2024 ως ευμενέστερη ρύθμιση κατά το άρθρο 2 ΠΚ.

Η ΠεντΑναθΔικ 166/2024 κατά την ίδια λογική επιβάλλει το νέο 363 ΠΚ σε ανάρτηση Google My Business του 2021, ενώ ταυτόχρονα αναφέρει το (καταργηθέν πλέον) 367 ΠΚ ως διαχρονικά εξεταζόμενη ρύθμιση.

Σε διασυνοριακές υποθέσεις, η Bolagsupplysningen (ΔΕΕ C-194/16) παραμένει η θεμελιώδης απόφαση, καθώς νομολόγησε ότι το νομικό πρόσωπο που υφίσταται διαδικτυακή προσβολή μπορεί να ασκήσει αγωγή στα δικαστήρια του κράτους-μέλους όπου εδρεύει το «κέντρο των συμφερόντων» του, για το σύνολο της ζημίας. Για αξίωση άρσης ή απομάκρυνσης (αδιαίρετο αίτημα), αρμόδιο είναι αποκλειστικά αυτό το δικαστήριο. Για χρηματική αποζημίωση (διαιρετό αίτημα), εφαρμόζεται mosaic προσέγγιση κατά το άρθρο 7 παράγραφος 2 του Κανονισμού 1215/2012 (Βρυξέλλες I bis).

Πώς ασκούνται αγωγή αποζημίωσης και ασφαλιστικά μέτρα για διαδικτυακή προσβολή;

Η αγωγή αποζημίωσης για διαδικτυακή προσβολή ασκείται κατά την αναλογική εφαρμογή του Ν. 1178/1981, όπως ισχύει μετά τις τροποποιήσεις των Ν. 4745/2020 και Ν. 4356/2015. Προαπαιτούμενο για το παραδεκτό είναι η προηγούμενη έγγραφη εξώδικη πρόσκληση αποκατάστασης προς τον υπεύθυνο του ιστοτόπου ή του δημοσιεύματος. Η παράλειψη οδηγεί σε απόρριψη της αγωγής ως απαράδεκτης.

Η αγωγή τακτικής διαδικασίας έχει αιτήματα: α) χρηματική ικανοποίηση για την ηθική βλάβη που υπέστη η επιχείρηση, β) παύση/παράλειψη της παράνομης προσβολής της προσωπικότητας της επιχείρησης με συκοφαντικές και δυσφημιστικές δημοσιεύσεις στο μέλλον και γ) χρηματική ποινή για κάθε μελλοντική παράβαση. Η αγωγή είναι εκδικαστέα κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 επ. ΚΠολΔ) και όχι κατά την τακτική διαδικασία.

Η ΠολΠρ Λευκάδας 13/2024, σε υπόθεση δυσφήμησης μέσω internet, νομολόγησε ότι, μετά τον Ν. 4335/2015, η αυτεπάγγελτη μεταφορά υπόθεσης από την τακτική στην ειδική διαδικασία (ή αντιστρόφως) δεν είναι επιτρεπτή, λόγω ουσιωδών διαφορών στην προδικασία και στη δομή των δύο διαδικασιών. Σε περίπτωση λανθασμένης διαδικασίας η μόνη νόμιμη λύση είναι η έκδοση μη οριστικής απόφασης και η παραπομπή της υπόθεσης σε νέα δικάσιμο για εκδίκαση εξ αρχής με την ορθή ειδική διαδικασία.

Η ΑΠ 232/2026 διακρίνει: α) για ιστολόγια και ιστοσελίδες γενικά η αναλογική εφαρμογή του Ν. 1178/1981 παραμένει β) για αναρτήσεις στο Facebook όμως ρητά αποκλείεται η εφαρμογή του νόμου του τύπου, καθόσον η πλατφόρμα λειτουργεί ως χώρος αμφίδρομης επικοινωνίας με επιλεγόμενο βαθμό δημοσιότητας και, επομένως, δεν απαιτείται προηγούμενη εξώδικη πρόσκληση ως όρος παραδεκτού της αγωγής.

Η εμπειρία από υποθέσεις προσβολής εμπορικής φήμης δείχνει ότι η εξώδικη πρόσκληση, όταν απαιτείται, πρέπει να εξειδικεύει με ακρίβεια τις προσβλητικές λέξεις και φράσεις, προτείνοντας συγκεκριμένο κείμενο αποκατάστασης. Γενικόλογες προσκλήσεις απορρίπτονται ως μη πληρούσες την προδικαστική υποχρέωση. Η ΑΠ 239/2023 έκρινε υπόθεση επιχειρηματικού ανταγωνισμού με δυσφημιστικές αναρτήσεις σε διαδικτυακό μέσο, εφαρμόζοντας το ίδιο πλαίσιο και επικυρώνοντας την επιδίκαση χρηματικής ικανοποίησης στη ζημιωθείσα εταιρεία για ηθική βλάβη, λόγω δυσφημιστικών διαδικτυακών αναρτήσεων.

Διαδικαστικά βήματα άσκησης αγωγής

1. Έγγραφη εξώδικη πρόσκληση προς τον υπεύθυνο του ιστοτόπου, με ρητό προσδιορισμό των προσβλητικών φράσεων και πρόταση κειμένου αποκατάστασης
2. Αναμονή 10 ημερών για ανάκληση και κοινοποίηση κειμένου αποκατάστασης
3. Άσκηση αγωγής εντός 6 μηνών από την παρέλευση της δεκαήμερης προθεσμίας ή τη ρητή αρνητική απάντηση
4. Άσκηση ενώπιον του αρμόδιου Πρωτοδικείου κατά την τακτική διαδικασία
5. Αίτημα η άρση της προσβολής, η παράλειψη επανάληψης, η χρηματική ικανοποίηση ηθικής βλάβης και η αποζημίωση περιουσιακής ζημίας

Πότε επιλέγονται ασφαλιστικά μέτρα για άμεση άρση δυσφημιστικής ανάρτησης;

Όταν η δυσφημιστική ανάρτηση παραμένει προσβάσιμη και η ζημία στη φήμη της επιχείρησης είναι συνεχιζόμενη, η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με αίτημα παράλειψης και απειλή χρηματικής ποινής αποτελεί την ταχύτερη οδό. Η νομική βάση είναι τα άρθρα 731, 732 και 692 παράγραφος 4 του ΚΠολΔ σε συνδυασμό με το άρθρο 57 ΑΚ. Προϋπόθεση η πιθανολόγηση επικείμενου κινδύνου ή επείγουσας περίπτωσης.

Η ΜΠρΠατρών (Ασφ.Μ.) 125/2023 διέταξε χρηματική ποινή 500 ευρώ για κάθε μελλοντική παράβαση και απαγόρευση περαιτέρω προσβλητικών αναρτήσεων, κρίνοντας ότι η μη διαγραφή προηγούμενων αναρτήσεων θεμελιώνει ενεργή και διαρκή προσβολή της προσωπικότητας. Πρόκειται για επανάληψη της νομολογιακής θέσης, ότι η συνεχιζόμενη προσβασιμότητα του δυσφημιστικού περιεχομένου ισούται με διαρκή προσβολή, ανεξάρτητα από τον αρχικό χρόνο ανάρτησης.

Η προσωρινή διαταγή κατά το άρθρο 691Α ΚΠολΔ μπορεί να εκδοθεί ακόμη ταχύτερα, ταυτόχρονα με την κατάθεση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. Σε υποθέσεις διαδικτυακής δυσφήμισης η προσωρινή διαταγή χορηγείται όταν πιθανολογείται ότι κάθε ώρα παραμονής του περιεχομένου προσθέτει στη ζημία της επιχείρησης.

Προθεσμίες και παραγραφές

Οι προθεσμίες σε υποθέσεις διαδικτυακής δυσφήμισης είναι σύντομες και ποικίλλουν ανά νομική οδό. Η ποινική έγκληση πρέπει να υποβληθεί εντός τριμήνου από τη γνώση. Η αστική αγωγή κατά τον Ν. 1178/1981 ασκείται εντός έξι μηνών από την παρέλευση της δεκαήμερης προθεσμίας απάντησης στην εξώδικη πρόσκληση. Η αστική παραγραφή για ποινικά τιμωρητέες πράξεις διαδικτυακής δυσφήμισης είναι πέντε έτη.

Η ιδιαιτερότητα της διαδικτυακής δυσφήμισης είναι ότι η ανάρτηση παραμένει συνεχώς προσβάσιμη, εγείροντας το ερώτημα από πότε αρχίζει η παραγραφή. Η νομολογία θεωρεί ως χρόνο τέλεσης τον χρόνο της αρχικής ανάρτησης. Η ΑΠ 239/2023 εφαρμόζει την 5ετή αστική παραγραφή του άρθρου 5 του Ν. 1178/1981 για αναρτήσεις σε διαδικτυακό μέσο, αρχόμενη από τη γνώση της ζημίας και του υπαιτίου.

Διαδικασία	Προθεσμία	Σημείο εκκίνησης
Ποινική έγκληση (363 ΠΚ)	3 μήνες	Γνώση τέλεσης
Εξώδικη πρόσκληση (Ν. 1178/1981)	10 ημέρες απάντησης	Επίδοση πρόσκλησης
Άσκηση αγωγής (Ν. 1178/1981)	6 μήνες	Παρέλευση 10ημέρου ή αρνητική απάντηση
Ποινική παραγραφή (internet)	5 έτη	Χρόνος τέλεσης
Αστική παραγραφή (937 ΑΚ)	5 έτη	Γνώση ζημίας και υπαιτίου

Η σύντομη τρίμηνη προθεσμία για την έγκληση είναι το σημείο που χάνεται συχνότερα. Η αναζήτηση νομικής απάντησης αμέσως μετά τη γνώση της δυσφήμισης είναι πρακτικά αναγκαία. Παράλληλα, η εξώδικη πρόσκληση πρέπει να συνταχθεί με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια, καθώς ασαφής ή γενικόλογη πρόσκληση οδηγεί σε απόρριψη της επιγενόμενης αγωγής ως απαράδεκτης.

Πώς αντιμετωπίζονται οι αρνητικές κριτικές σε Google Reviews και πλατφόρμες αξιολόγησης;

Η αρνητική κριτική σε Google Reviews ή σε ανάλογη πλατφόρμα αξιολόγησης κρίνεται νόμιμη όταν συνιστά αξιολογική κρίση και παράνομη όταν περιέχει ισχυρισμό ψευδούς γεγονότος. Το διαχωριστικό κριτήριο τέθηκε ρητά από την ΠεντΑναθΔικ 166/2024: η αξιολογική κρίση («υπερβολικό κόστος», «δεν έμεινα ευχαριστημένος») δεν συνιστά «γεγονός» κατά την έννοια του 363 ΠΚ, ενώ ο ισχυρισμός συγκεκριμένου περιστατικού («μου έταξε θεαματικά αποτελέσματα») είναι αποδείξιμος και ελέγχεται ως αληθής ή ψευδής.

Στην ίδια απόφαση, ο πρώην εντολέας δικηγόρου που ανήρτησε δύο αρνητικές κριτικές σε Google My Business καταδικάστηκε σε φυλάκιση έξι μηνών για την πρώτη ανάρτηση που περιείχε ψευδείς ισχυρισμούς, αλλά αθωώθηκε για τη δεύτερη που ήταν αξιολογική κρίση χωρίς στοιχείο γεγονότος. Η ΑΠ 777/2023 εφαρμόζει το ίδιο κριτήριο: ο σκοπός εξύβρισης κατευθύνεται ειδικά στην προσβολή της τιμής με αμφισβήτηση της ηθικής αξίας και περιφρόνηση, ενώ η ειλικρινής δυσαρέσκεια πελάτη για πραγματικό γεγονός, χωρίς σκοπό εξύβρισης κατά την έννοια του άρθρου 367 παρ. 2 ΠΚ, δεν θεμελιώνει ευθύνη.

Η εμπειρία από υποθέσεις αρνητικών κριτικών σε Google Reviews δείχνει ότι η διάκριση γεγονότος και αξιολογικής κρίσης κρίνεται από τη συνολική φρασεολογία της ανάρτησης και το συμβατικό πλαίσιο της σχέσης πελάτη-επιχείρησης, όχι από μεμονωμένες λέξεις. Έκφραση τύπου «επικίνδυνος» ή «απατεώνας» μπορεί να συνιστά αξιολογική κρίση σε ένα πλαίσιο και ψευδές γεγονός σε άλλο, αναλόγως αν αποδεικνύεται συγκεκριμένη ισχυριζόμενη συμπεριφορά.

Ειδική περίπτωση συνιστά η ανταγωνιστική δυσφήμιση, όταν η δυσμενής κριτική δημοσιεύεται από ανταγωνιστή με σκοπό υπονόμευσης. Η περίπτωση αυτή, συνιστά παράλληλα αδικοπραξία κατά το άρθρο 914 ΑΚ και αθέμιτη ανταγωνιστική πράξη κατά τον Ν. 146/1914. Η αθέμιτη ανταγωνιστική συμπεριφορά μέσω δυσφημιστικών διαδόσεων θεμελιώνει καινούρια νομική βάση και διαφορετικό πεδίο αξιώσεων για τη θιγόμενη επιχείρηση.

Πότε ευθύνεται η ίδια η πλατφόρμα (Google, Meta, Booking κλπ) μετά τον DSA;

Η πλατφόρμα ευθύνεται για το προσβλητικό περιεχόμενο χρήστη μόνο εφόσον αδράνησε μετά από έγκυρη ειδοποίηση. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2065 (Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, DSA) και ο εθνικός εφαρμοστικός Ν. 5099/2024 θεσπίζουν υποχρεωτικό μηχανισμό ειδοποίησης και δράσης (notice-and-action) κατά το άρθρο 16 του DSA. Η επιχείρηση οφείλει πρώτα να υποβάλει τυποποιημένη καταγγελία στην πλατφόρμα και να αναμείνει εύλογο διάστημα ανταπόκρισης.

Η ευθύνη του παρόχου φιλοξενίας κατά τον DSA θεμελιώνεται όταν συντρέξουν τρεις προϋποθέσεις:

• γνώση του παράνομου περιεχομένου (μέσω τυποποιημένης καταγγελίας ή με άλλον τρόπο),
• δυνατότητα αφαίρεσης και
• παράλειψη άμεσης ενέργειας μετά τη γνώση.

Πριν την εφαρμογή του DSA, ο πάροχος απολάμβανε «ασφαλούς λιμένα» (safe harbour) κατά την Οδηγία 2000/31/ΕΚ. Μετά την εφαρμογή του DSA, ο ασφαλής λιμένας διατηρείται αλλά υπό αυστηρότερες προϋποθέσεις διαφάνειας και ανταπόκρισης.

Ο Ν. 5099/2024 ορίζει την Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) ως Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών για την Ελλάδα. Σε αυτήν υποβάλλονται οι καταγγελίες κατά παρόχων που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις του DSA. Οι κυρώσεις φτάνουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του παρόχου. Παράλληλα διατηρείται η δικαστική προστασία με αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά της πλατφόρμας σε περιπτώσεις αδράνειας μετά από έγκυρη ειδοποίηση.

Η πρακτική σημασία είναι σαφής, καθώς η καταγγελία στην πλατφόρμα είναι το πρώτο, χαμηλού κόστους βήμα κάθε επιχείρησης. Αν αποδώσει, εξοικονομούνται χρόνος και δικαστικά έξοδα. Αν δεν αποδώσει, η τεκμηριωμένη παράλειψη της πλατφόρμας ενισχύει την υπόθεση σε επόμενα δικαστικά βήματα.

Συχνές Ερωτήσεις

Πώς αφαιρείται αρνητική κριτική επιχείρησης από το Google;

Πρώτη διαδρομή είναι η υποβολή καταγγελίας μέσω του εργαλείου «Report review» στο Google My Business, με επίκληση παραβίασης πολιτικών περιεχομένου (false content, spam, conflict of interest). Αν δεν αφαιρεθεί, η επιχείρηση μπορεί να υποβάλει τυποποιημένη καταγγελία κατά το άρθρο 16 του DSA. Παράλληλα, αν η κριτική περιέχει ψευδείς ισχυρισμούς γεγονότων, μπορεί να ασκηθεί αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατά του συντάκτη με αίτημα διαγραφής και απαγόρευσης επανανάρτησης.

Σε πόσο καιρό παραγράφεται η συκοφαντική δυσφήμιση μέσω internet;

Η ποινική παραγραφή της συκοφαντικής δυσφήμισης μέσω διαδικτύου είναι πέντε έτη από τον χρόνο τέλεσης. Η αστική αξίωση αποζημίωσης παραγράφεται επίσης σε πέντε έτη από τη γνώση της ζημίας και του υπαιτίου, με μέγιστο όριο τα είκοσι έτη από την πράξη. Η τρίμηνη προθεσμία για την υποβολή ποινικής έγκλησης τρέχει από τη γνώση της δυσφήμισης και είναι αυστηρή.

Πώς ταυτοποιείται ο ανώνυμος συντάκτης ψευδών αναρτήσεων;

Η ταυτοποίηση γίνεται μέσω εισαγγελικής παραγγελίας προς τον πάροχο υπηρεσιών διαδικτύου ή προς την πλατφόρμα φιλοξενίας, με αίτημα γνωστοποίησης διεύθυνσης IP και στοιχείων χρήστη. Εναλλακτικά, μέσω εντολής παροχής πληροφοριών κατά το άρθρο 9 του DSA. Η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος της Ελληνικής Αστυνομίας αναλαμβάνει την έρευνα μετά από έγκληση και τυπικά καταλήγει σε ταυτοποίηση εντός εύλογου χρόνου, με την προϋπόθεση συνεργασίας του παρόχου.

Είναι παράνομη κάθε αρνητική κριτική πελάτη;

Όχι. Η αξιολογική κρίση πελάτη που εκφράζει γνήσια δυσαρέσκεια για πραγματικό γεγονός είναι νόμιμη και προστατεύεται ως ελευθερία έκφρασης. Παράνομη γίνεται όταν περιέχει ψευδείς ισχυρισμούς συγκεκριμένων γεγονότων ή όταν, παρά την αλήθεια του γεγονότος, ο τρόπος εκδήλωσης υπερβαίνει το αναγκαίο μέτρο και εκδηλώνει σκοπό εξύβρισης. Η ΠεντΑναθΔικ 166/2024 αθώωσε πελάτη για αξιολογική κρίση «Το κόστος δυσανάλογο του αποτελέσματος» και τον καταδίκασε για ψευδείς ισχυρισμούς γεγονότων στην ίδια υπόθεση.

Πόση είναι η αποζημίωση για διαδικτυακή δυσφήμιση εταιρείας;

Το ύψος της χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης προσδιορίζεται με κριτήρια το είδος της προσβολής, την έκταση της βλάβης στη φήμη, τις συνθήκες τέλεσης, τη βαρύτητα του πταίσματος του υπαιτίου και την οικονομική κατάσταση των μερών. Η πραγματική περιουσιακή ζημία (απώλεια εσόδων, διαφυγόντα κέρδη κλπ) προστίθεται ξεχωριστά.

Πρακτικές Επισημάνσεις

Αποθήκευση αποδείξεων αμέσως: Screenshots, αρχειοθέτηση URLs με αναγραφή ημερομηνίας, καταχώρηση στο αρχείο της επιχείρησης. Η συνεχιζόμενη ή μελλοντική διαγραφή από τον δράστη δεν αναιρεί την προσβολή, αλλά η ηλεκτρονική απόδειξη πρέπει να έχει διασφαλιστεί.

Ακρίβεια εξώδικης πρόσκλησης: Η πρόσκληση πρέπει να εξειδικεύει με ακρίβεια κάθε προσβλητική φράση και να προτείνει συγκεκριμένο κείμενο αποκατάστασης. Γενικόλογες προσκλήσεις τύπου «αποσύρετε όσα προσβλητικά αναφέρετε» οδηγούν σε απόρριψη της επόμενης αγωγής ως απαράδεκτης.

Παράλληλη εκκίνηση οδών: Η ποινική έγκληση και η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων μπορούν να ασκηθούν ταυτόχρονα. Η ποινική δίωξη ασκεί πίεση στον δράστη να συμμορφωθεί ταχύτερα. Τα ασφαλιστικά μέτρα οδηγούν στην άμεση άρση.

Καταγγελία στην πλατφόρμα ως πρώτο βήμα: Πριν από οποιαδήποτε δικαστική ενέργεια, η τυποποιημένη καταγγελία στην πλατφόρμα κατά το άρθρο 16 του DSA έχει χαμηλό κόστος και υψηλό ποσοστό απόδοσης σε σαφείς υποθέσεις. Η τεκμηριωμένη απάντηση ή αδράνεια της πλατφόρμας ενισχύει τις επόμενες ενέργειες.

Διάκριση ποινικής έγκλησης και αστικής αγωγής: Η ποινική έγκληση έχει αυστηρή προθεσμία τριών μηνών από τη γνώση και υψηλό βαθμό αποδείξεως ως προς το ψεύδος και τον δόλο. Η αστική αγωγή έχει μεγαλύτερη προθεσμία (έξι μήνες από εξώδικη) και χαμηλότερο βαθμό αποδείξεως. Η επιλογή αναλόγως της δυνατότητας απόδειξης γνώσης του ψεύδους.

Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τη συκοφαντική δυσφήμιση επιχείρησης μέσω Internet.