Επαγγελματικό Τουριστικό Ημερόπλοιο ή Πλοίο Αναψυχής: Πότε Επιλέγεται Κάθε Καθεστώς
Εν συντομία:
- Το επαγγελματικό τουριστικό ημερόπλοιο μεταφέρει επιβάτες έναντι ενιαίου εισιτηρίου σε κυκλικό πλου. Το επαγγελματικό πλοίο αναψυχής εκμεταλλεύεται μόνο με σύμβαση ολικής ναύλωσης και η μεταφορά επιβατών με εισιτήριο του απαγορεύεται.
- Ο Ν. 4926/2022 επιτρέπει σε κάθε κατηγορία να δραστηριοποιηθεί υπό το καθεστώς της άλλης, απαγορεύει όμως ταυτόχρονη δραστηριοποίηση για το ίδιο χρονικό διάστημα.
- Πριν από τον πρώτο πλου απαιτούνται βεβαίωση έναρξης εργασιών, καταχώριση στο e-Μητρώο Πλοίων και δήλωση δραστηριοποίησης προς τις αρμόδιες Λιμενικές Αρχές με το πρόγραμμα των ταξιδιών.
- Η υποχρεωτική ασφάλιση καλύπτει και τον προσωρινό ελλιμενισμό κατά την ΑΠ 1569/2025, χωρίς τα ελάχιστα όρια του νόμου να εξαντλούν την πραγματική έκθεση του πλοιοκτήτη.
Πότε επιτρέπεται η δραστηριοποίηση επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου;
Η δραστηριοποίηση επιτρέπεται όταν συντρέχουν σωρευτικά δύο τυπικές προϋποθέσεις του άρθρου 10 του Ν. 4926/2022:
- βεβαίωση της αρμόδιας υπηρεσίας της φορολογικής διοίκησης για την έναρξη εργασιών επαγγελματικής εκμετάλλευσης του πλοίου και καταχώριση των στοιχείων του στο e-Μητρώο Πλοίων,
- εφόσον παράλληλα ο πλους σχεδιάζεται ως κυκλικός, με προκαθορισμένο και δημοσιοποιημένο πρόγραμμα και έναντι ενιαίου εισιτηρίου, ατομικού ή ομαδικού.
Ο ορισμός του άρθρου 1 δεν περιγράφει έναν τύπο σκάφους αλλά τρεις. Επαγγελματικό τουριστικό ημερόπλοιο είναι το επαγγελματικό μικρό σκάφος μεταφοράς επιβατών κατά την έννοια του Γενικού Κανονισμού Λιμένα υπ’ αριθμ. 23, όπως εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ. 2122/01/2000/11.2.2000 απόφαση του Υπουργού Εμπορικής Ναυτιλίας (Β’ 231), αλλά και το πλοίο αναψυχής ή το επιβατηγό τουριστικό πλοίο που εκτελεί περιηγητικούς πλόες περιορισμένης χρονικής διάρκειας, με σκοπό τη θαλάσσια περιήγηση ή τη λήψη θαλασσίου λουτρού.
Η διάκριση αυτή έχει άμεσες πρακτικές συνέπειες. Το ίδιο εμπορικό αποτέλεσμα, δηλαδή η ημερήσια εκδρομή έναντι εισιτηρίου, μπορεί να επιτευχθεί με τρεις διαφορετικές κατηγορίες πλοίων, καθεμία από τις οποίες φέρει δικά της πιστοποιητικά ασφαλείας, δική της οργανική σύνθεση πληρώματος και δικά της όρια περιοχών πλόων.
Η επιλογή του σκάφους καθορίζει επομένως το κόστος λειτουργίας πριν ακόμη υπάρξει εμπορικό πρόγραμμα. Η εκτίμηση αυτή γίνεται με βάση τα συγκεκριμένα πιστοποιητικά του κάθε πλοίου, όχι με βάση τον γενικό κανόνα.
Το καθεστώς δεν περιορίζεται στην ελληνική σημαία. Κατά την περ. (γ) της παρ. 3 του άρθρου 3, πλοία υπό σημαία ελληνική ή άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου δύνανται να δραστηριοποιούνται ως επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια του άρθρου 10, τηρώντας τους όρους που ισχύουν για την κατηγορία αυτή.
Η ένταξη στο ευρύτερο πλαίσιο των τουριστικών επιχειρήσεων ακολουθεί χωριστή λογική, καθώς η ναυτιλιακή αδειοδότηση δεν υποκαθιστά τις υποχρεώσεις γνωστοποίησης προς το Υπουργείο Τουρισμού όπου αυτές συντρέχουν.
Ημερόπλοιο ή επαγγελματικό πλοίο αναψυχής: ποιο καθεστώς επιλέγεται;
Το διαχωριστικό κριτήριο δεν είναι το μέγεθος ή η διαδρομή αλλά ο τρόπος είσπραξης του τιμήματος. Όταν οι επιβάτες πληρώνουν εισιτήριο, το πλοίο λειτουργεί ως ημερόπλοιο του άρθρου 10. Όταν συνάπτεται σύμβαση ολικής ναύλωσης, λειτουργεί ως επαγγελματικό πλοίο αναψυχής του άρθρου 3, οπότε η μεταφορά επιβατών με εισιτήριο απαγορεύεται.
Η περ. (γ) της παρ. 3 του άρθρου 3 επιτρέπει σε επαγγελματικό πλοίο αναψυχής να δραστηριοποιείται ως ημερόπλοιο, ενώ η παρ. 6 του άρθρου 10 επιτρέπει στο ημερόπλοιο να δραστηριοποιείται ως επαγγελματικό πλοίο αναψυχής, υπό τον όρο ότι για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δεν εκτελεί ταυτόχρονα περιηγητικούς πλόες έναντι εισιτηρίου. Η εναλλαγή είναι επιτρεπτή. Η σώρευση δεν είναι.
| Κριτήριο | Επαγγελματικό τουριστικό ημερόπλοιο | Επαγγελματικό πλοίο αναψυχής |
|---|---|---|
| Νομική βάση | άρθρο 10 Ν. 4926/2022 | άρθρο 3 Ν. 4926/2022 |
| Τρόπος εκμετάλλευσης | ενιαίο εισιτήριο, ατομικό ή ομαδικό | σύμβαση ολικής ναύλωσης |
| Μεταφορά επιβατών με εισιτήριο | επιτρέπεται | απαγορεύεται |
| Μεταφορική ικανότητα | κατά τα πιστοποιητικά του πλοίου | έως και 49 επιβάτες |
| Χώροι ενδιαίτησης επιβατών | δεν αποτελούν στοιχείο του ορισμού | απαιτούνται επαρκείς και κατάλληλοι |
| Περισσότεροι ναυλωτές στο ίδιο ναυλοσύμφωνο | άνευ αντικειμένου | μόνο αν η ναύλωση υπερβαίνει τις 24 ώρες και οι επιβάτες δεν υπερβαίνουν τις κλίνες |
| Εναλλαγή προς το άλλο καθεστώς | επιτρέπεται, όχι ταυτόχρονα | επιτρέπεται, όχι ταυτόχρονα |
Η επιλογή έχει και εταιρική διάσταση. Η ναυτιλιακή εταιρεία πλοίων αναψυχής έχει ως αποκλειστικό σκοπό την κτήση, εκμετάλλευση ή διαχείριση πλοίων αναψυχής χαρακτηρισμένων ως επαγγελματικών, οπότε η μακροχρόνια στάθμιση μεταξύ των δύο καθεστώτων επηρεάζει το ίδιο το εταιρικό όχημα και όχι μόνο το ημερήσιο πρόγραμμα.
Η εμπειρία από υποθέσεις εκμετάλλευσης τουριστικών σκαφών δείχνει ότι η εναλλαγή καθεστώτος αποτυπώνεται σπάνια σε γραπτή μορφή. Οι περίοδοι δραστηριοποίησης καθορίζονται προφορικά μεταξύ πλοιοκτήτη και συνεργατών.
Όταν αργότερα ζητηθεί απόδειξη ότι σε συγκεκριμένη ημερομηνία το πλοίο δεν εκτελούσε ταυτόχρονα και τις δύο δραστηριότητες, το μόνο διαθέσιμο τεκμήριο είναι τα ίδια τα εισιτήρια ή το ναυλοσύμφωνο.
Η επιλογή του καθεστώτος και η χρονική οριοθέτησή του απαιτούν συμβατική πρόβλεψη στις σχέσεις με πράκτορες και ναυλωτές, διαφορετικά ο επιχειρηματικός σχεδιασμός δεν αποδεικνύεται.
Ποιοι περιορισμοί διαδρομής δεσμεύουν το ημερήσιο θαλάσσιο ταξίδι;
Ο πλους είναι κυκλικός. Το σημείο έναρξης ταυτίζεται με το σημείο τερματισμού και αποτελεί το σημείο αρχικής επιβίβασης και οριστικής αποβίβασης των επιβατών, με δυνατότητα προέκτασης στην αλλοδαπή. Το ταξίδι εκτελείται εντός εικοσιτετραώρου, βάσει προγράμματος που έχει εκ των προτέρων καθοριστεί και δημοσιοποιηθεί.
Όταν το ταξίδι περιλαμβάνει ως ενδιάμεσο προορισμό ελληνικό λιμένα, επιτρέπεται η αποβίβαση και παραμονή επιβατών στην ξηρά υπό τον όρο επανεπιβίβασής τους πριν από τον απόπλου, ενώ απαγορεύεται η ενδιάμεση επιβίβαση και η οριστική αποβίβαση, εκτός αν επιβάλλονται για λόγους ασφάλειας ή απρόβλεπτων συμβάντων.
Όταν οι ενδιάμεσες στάσεις είναι μόνο όρμοι ή ακτές, η αποβίβαση επιτρέπεται χωρίς υποχρέωση επανεπιβίβασης κατά τον απόπλου, εφόσον το πλοίο επιστρέψει στο σημείο για την παραλαβή των επιβατών.
Οι θέσεις ελλιμενισμού, αγκυροβολίας ή παραβολής υποδεικνύονται από τον φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα ή από τον προϊστάμενο της οικείας Λιμενικής Αρχής.
Για όρμους και ακτές, ο προϊστάμενος της Λιμενικής Αρχής δύναται με αιτιολογημένη απόφαση, για λόγους ασφάλειας ναυσιπλοΐας ή λειτουργικής αδυναμίας εξυπηρέτησης, να ορίσει ανώτατο αριθμό ημερόπλοιων που δραστηριοποιούνται ημερησίως στην περιοχή.
Πρόκειται για τον περιορισμό με τη μεγαλύτερη εμπορική βαρύτητα, καθώς μεταβάλλει τον ανταγωνισμό σε μια συγκεκριμένη διαδρομή χωρίς νομοθετική παρέμβαση.
Η προσέγγιση σε λουτρικές εγκαταστάσεις επιτρέπεται μετά από έγκριση της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής και εφόσον υπάρχει ειδική θέση προσδιορισμένη με σημαντήρες.
Όπου η δραστηριότητα συνδέεται με οργανωμένη ακτή, οι όροι της παραχώρησης αιγιαλού και παραλίας λειτουργούν παράλληλα και δεσμεύουν τον παραχωρησιούχο ανεξάρτητα από τη ναυτιλιακή έγκριση.
Ο νόμος προβλέπει και κατ’ εξαίρεση δραστηριοποίηση, λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας των υφιστάμενων συγκοινωνιακών εξυπηρετήσεων ή για την εξυπηρέτηση της τουριστικής κίνησης.
Επιτρέπονται τότε:
- ενδιάμεση επιβίβαση σε ελληνικό λιμένα, όρμο ή ακτή, εφόσον η οριστική αποβίβαση γίνει στο ίδιο σημείο και με έγκριση της Λιμενικής Αρχής του ενδιάμεσου λιμένα,
- αποβίβαση σε ενδιάμεσο ελληνικό λιμένα στο πλαίσιο σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού, εφόσον η οριστική αποβίβαση γίνει στο σημείο αρχικής επιβίβασης,
- συνδυασμένη μεταφορά με άλλα μέσα στο πλαίσιο της ίδιας σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού και με συνολική διάρκεια που δεν υπερβαίνει τις σαράντα οκτώ ώρες,
- κατά τη θερινή περίοδο, μεταφορά όπου το σημείο έναρξης δεν ταυτίζεται με το σημείο τερματισμού, κατόπιν απόφασης του Υπουργού Ναυτιλίας και εφόσον δεν παραβλάπτεται η λειτουργία δρομολογιακής γραμμής.
Πότε επιτρέπεται ταξίδι άνω των 24 ωρών με διανυκτέρευση στην ξηρά;
Επιτρέπεται υπό τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις:
- το ταξίδι εκτελείται στο πλαίσιο ίδιας σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού,
- ο λιμένας ή ο όρμος ή η ακτή οριστικής αποβίβασης ταυτίζεται με το σημείο αρχικής επιβίβασης, ενώ
- το πλοίο παραμένει αγκυροβολημένο ή ελλιμενισμένο κατά τη διάρκεια της διανυκτέρευσης σε θέση για την οποία έχει εξασφαλιστεί η σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής.
Η πρώτη προϋπόθεση είναι η βαρύτερη νομικά. Η ένταξη του πλου σε σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού μεταθέτει τη σχέση με τον επιβάτη από απλή θαλάσσια μεταφορά σε καθεστώς πακέτου.
Όταν ο πλοιοκτήτης συνδυάζει ο ίδιος τη θαλάσσια περιήγηση με διαμονή, αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις που το Π.Δ. 7/2018 και η Οδηγία (ΕΕ) 2015/2302 επιφυλάσσουν στον διοργανωτή, με χωριστή ασφάλιση επαγγελματικής αστικής ευθύνης και μηχανισμό προστασίας κατά της αφερεγγυότητας.
Η οριοθέτηση της σχέσης με το τουριστικό γραφείο που πωλεί την εκδρομή καθορίζει ποιος από τους δύο θεωρείται διοργανωτής. Η απάντηση προκύπτει από τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, δηλαδή από το ποιος διαμορφώνει και τιμολογεί το συνδυασμένο προϊόν.
Ο νόμος φροντίζει και για το πλήρωμα. Αν το πλοίο δεν διαθέτει χώρους ενδιαίτησης για το πλήρωμα, στη σύμβαση μεταξύ πληρώματος και πλοιοκτήτη προβλέπεται η διασφάλιση κατάλληλου καταλύματος από τον πλοιοκτήτη ή τον εφοπλιστή, εκτός αν πρόκειται για τον τόπο κατοικίας του ναυτικού.
Ως κατάλληλο θεωρείται το κατάλυμα που, ως προς τον κλιματισμό, τους κοιτώνες, τις κλίνες και τους χώρους υγιεινής, είναι τουλάχιστον ισοδύναμο με αυτό που καθορίζει η νομοθεσία για την ενδιαίτηση του πληρώματος επί του πλοίου.
Πότε καλύπτει πραγματικά η ασφάλιση το ημερόπλοιο;
Κατά την παρ. 1 του άρθρου 17 του Ν. 4926/2022, ο πλοιοκτήτης ή ο εφοπλιστής υποχρεούται να διαθέτει ασφάλιση σε ισχύ για την κάλυψη κινδύνων και απαιτήσεων που ανακύπτουν κατά την εκτέλεση πλόων, τον ελλιμενισμό και την αγκυροβολία, με ένα ή περισσότερα πιστοποιητικά στην ελληνική ή αγγλική γλώσσα να τηρούνται επί του πλοίου. Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στον χρόνο κατά τον οποίο το πλοίο πλέει.
Το ύψος της κάλυψης εξαρτάται από την ολική χωρητικότητα. Πλοία αναψυχής και επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια ολικής χωρητικότητας ίσης ή μεγαλύτερης των 300 «Ο.Χ.» (gross tonnage, gt) υπάγονται στο καθεστώς του π.δ. 6/2012.
Για ολική χωρητικότητα μικρότερη των 300 gt, η παρ. 3 του άρθρου 17 ορίζει ελάχιστα όρια κάλυψης ανά αναλαμβανόμενο κίνδυνο, με χωριστές κλίμακες για τα πλοία αναψυχής και για τα επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια, ως προς την αστική ευθύνη για σωματικές βλάβες ή θάνατο, τις υλικές ζημιές και την πρόκληση θαλάσσιας ρύπανσης από πρόσκρουση, σύγκρουση, ναυάγιο ή άλλη αιτία που συνιστά ναυτικό ατύχημα.
Το κρίσιμο ερώτημα στην πράξη δεν είναι αν υπάρχει ασφαλιστήριο αλλά πότε ενεργοποιείται. Η ΑΠ 1569/2025 έκρινε υπόθεση επιβατηγού τουριστικού σκάφους χωρητικότητας 24,12 κόρων που εκτελούσε εγκεκριμένο περιηγητικό πλου στη Σαμοθράκη και το οποίο, ενώ βρισκόταν προσωρινά ελλιμενισμένο για την υποχρεωτική διανυκτέρευση στον λιμένα απόπλου και κατάπλου, κάηκε από βραχυκύκλωμα και βυθίστηκε.
Ο ασφαλιστής αρνήθηκε την κάλυψη επικαλούμενος ότι το συμβάν δεν αφορούσε τη λειτουργία του σκάφους και ότι το ασφαλιστήριο κάλυπτε μόνο ημερήσιους τοπικούς περιηγητικούς πλόες.
Ο Άρειος Πάγος απέρριψε την άρνηση. Δέχθηκε ότι η υποχρέωση ασφάλισης των επαγγελματικών τουριστικών ημερόπλοιων εκτείνεται και στον προσωρινό ελλιμενισμό, ο οποίος αποτελεί μέρος της κατά προορισμό δραστηριοποίησης του πλοίου, όχι όμως και στην περίπτωση που το πλοίο είναι μονίμως ελλιμενισμένο, παροπλισμένο ή σε ακινησία. Η αντίθετη εκδοχή θα ακύρωνε την εκ του νόμου υποχρεωτική κάλυψη ακριβώς στον χρόνο που ο νόμος την επιβάλλει.
Η ίδια απόφαση αποκαλύπτει και το πραγματικό μέγεθος του κινδύνου. Το κόστος των αντιρρυπαντικών μέτρων ανήλθε σε 204.327,20 ευρώ, ενώ το συμφωνημένο ανώτατο όριο κάλυψης για θαλάσσια ρύπανση ήταν 150.000 ευρώ.
Το υπερβάλλον βάρυνε την πλοιοκτήτρια, παρότι κρίθηκε ότι δεν τη βάρυνε δόλος ή βαριά αμέλεια και παρότι η Λιμενική Αρχή την είχε απαλλάξει από διοικητικό πρόστιμο. Έγκυρη κρίθηκε επιπλέον η συμβατική εξαίρεση των εξόδων ανέλκυσης του ναυαγίου, χωρίς αυτή να παρασύρει και τα έξοδα περιορισμού της ρύπανσης.
Η εμπειρία από ασφαλιστικές διαφορές δείχνει ότι οι όροι που περιορίζουν την κάλυψη σε συγκεκριμένο τύπο δραστηριότητας γράφονται με διατύπωση που φαίνεται περιγραφική και λειτουργεί ως εξαίρεση.
Η φράση «οι καλύψεις ισχύουν μόνο για ημερήσιους τοπικούς περιηγητικούς πλόες» δεν διαβάζεται από τον πλοιοκτήτη ως αποκλεισμός των ωρών ακινησίας στο λιμάνι, διαβάζεται όμως έτσι από τον ασφαλιστή.
Η διαπραγμάτευση των ειδικών όρων και η ρητή αναφορά του προσωρινού ελλιμενισμού και της αγκυροβολίας μέσα στο καλυπτόμενο πεδίο αποτρέπουν την αμφισβήτηση προτού αυτή γεννηθεί, ζήτημα που ανήκει στη γενικότερη λογική της ασφάλισης αστικής επαγγελματικής ευθύνης.
Οι κυρώσεις για παραβίαση του άρθρου 17 είναι διαβαθμισμένες. Η μη τήρηση της υποχρέωσης κατοχής του πιστοποιητικού ασφάλισης επί του πλοίου επισύρει πρόστιμο 50 ευρώ, με υπόχρεους αλληλεγγύως και εις ολόκληρον τον πλοιοκτήτη ή τον εφοπλιστή και τον πλοίαρχο ή τον κυβερνήτη. Η έλλειψη της ίδιας της ασφάλισης επισύρει πρόστιμο 150 ευρώ ανά μέτρο ολικού μήκους του πλοίου, το οποίο βαρύνει τον πλοιοκτήτη ή τον εφοπλιστή.
Ποιες δηλώσεις και τέλη προηγούνται του πρώτου πλου;
Πριν από την έναρξη της περιόδου δραστηριοποίησης, ο πλοιοκτήτης ή ο εφοπλιστής υποβάλλει δήλωση στις Λιμενικές Αρχές στην αρμοδιότητα των οποίων υπάγονται τα σημεία έναρξης και τερματισμού και οι ενδιάμεσες προσεγγίσεις, εφόσον υπάρχουν. Η δήλωση γνωστοποιεί αναλυτικά τη χρονική περίοδο δραστηριοποίησης και το πρόγραμμα των θαλάσσιων ταξιδιών.
Όμοια δήλωση απαιτείται για οποιαδήποτε τροποποίηση, πριν από την έναρξη του ημερήσιου θαλάσσιου ταξιδιού. Ο κανόνας αυτός δεσμεύει περισσότερο από όσο φαίνεται, γιατί κάθε αλλαγή στάσης, ώρας ή διαδρομής που αποφασίζεται την ίδια ημέρα προϋποθέτει προηγούμενη γνωστοποίηση και όχι εκ των υστέρων ενημέρωση.
Παράλληλα οφείλεται το Τέλος Πλοίων Αναψυχής και Ημερόπλοιων. Επιβλήθηκε με το άρθρο δέκατο τρίτο του Ν. 4211/2013, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 85 του Ν. 4504/2017.
Βαρύνει, μεταξύ άλλων, τα επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια ολικού μήκους άνω των επτά μέτρων που πλέουν σε ελληνικά χωρικά ύδατα, ανεξαρτήτως σημαίας. Η καταβολή γίνεται ανά μήνα παραμονής και πριν από την έναρξη του μήνα για τον οποίο οφείλεται, μέσω της εφαρμογής e-ΤΕΠΑΗ.
Η διαδικασία απόδοσης, οι αρχές ελέγχου, ο τύπος των πράξεων βεβαίωσης της οφειλής και τα όργανα απαγόρευσης απόπλου ρυθμίζονται με την ΠΟΛ.1210/2018. Η απαγόρευση απόπλου είναι η συνέπεια που πλήττει άμεσα την εμπορική εκμετάλλευση, καθώς ενεργοποιείται μέσα στη σεζόν και ακυρώνει προγραμματισμένες κρατήσεις.
Συχνές Ερωτήσεις
Ποια νομοθεσία διέπει σήμερα τα επαγγελματικά τουριστικά σκάφη;
Το ισχύον πλαίσιο είναι ο Ν. 4926/2022, όπως έχει τροποποιηθεί, μεταξύ άλλων, με τον Ν. 5111/2024. Ο προγενέστερος Ν. 4256/2014 έχει κατά βάση καταργηθεί ως προς τις διατάξεις για τα πλοία αναψυχής και τα τουριστικά ημερόπλοια. Η διάκριση έχει πρακτική σημασία, γιατί αρκετές πηγές που κυκλοφορούν ακόμη αναπαράγουν αριθμούς άρθρων του παλαιού νόμου, με αποτέλεσμα οι παραπομπές να μην αντιστοιχούν στο ισχύον κείμενο.
Μπορεί σκάφος με σημαία άλλου κράτους μέλους να δραστηριοποιηθεί ως ημερόπλοιο στην Ελλάδα;
Ναι. Κατά την περ. (γ) της παρ. 3 του άρθρου 3 του Ν. 4926/2022, πλοία υπό σημαία ελληνική ή άλλου κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου δύνανται να δραστηριοποιούνται ως επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια του άρθρου 10, εφόσον τηρούν τους όρους και τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την εκμετάλλευση και τη δραστηριοποίηση της κατηγορίας αυτής.
Επιτρέπεται η μεταφορά επιβατών με εισιτήριο από επαγγελματικό πλοίο αναψυχής;
Όχι, με μία εξαίρεση. Η εκμετάλλευση επαγγελματικού πλοίου αναψυχής για μεταφορά επιβατών με εισιτήριο ή για μεταφορά φορτίων απαγορεύεται. Η εξαίρεση είναι ακριβώς η δραστηριοποίηση του πλοίου ως επαγγελματικού τουριστικού ημερόπλοιου κατά το άρθρο 10, οπότε όμως εφαρμόζονται οι κανόνες του καθεστώτος αυτού και όχι εκείνοι της ολικής ναύλωσης.
Τι ελέγχεται νομικά πριν από την αγορά σκάφους που θα λειτουργήσει ως ημερόπλοιο;
Τέσσερα στοιχεία καθορίζουν αν το σκάφος μπορεί να αποδώσει με το επιχειρηματικό μοντέλο που σχεδιάζεται: (i) η κατηγορία στην οποία εντάσσεται κατά τον ορισμό του άρθρου 1, καθώς από αυτήν εξαρτώνται τα πιστοποιητικά και η οργανική σύνθεση, (ii) η ολική χωρητικότητα σε σχέση με το όριο των 300 gt που αλλάζει ολόκληρο το ασφαλιστικό καθεστώς, (iii) το ολικό μήκος, από το οποίο εξαρτάται τόσο η υπαγωγή στο ΤΕΠΑΗ όσο και το ύψος του προστίμου ανά μέτρο σε περίπτωση έλλειψης ασφάλισης, (iv) η υφιστάμενη καταχώριση στο e-Μητρώο Πλοίων μαζί με τυχόν εκκρεμείς οφειλές που συνδέονται με το πλοίο.
Πρακτικές Επισημάνσεις
Τεκμηρίωση της εναλλαγής καθεστώτος: Η απαγόρευση ταυτόχρονης δραστηριοποίησης ως ημερόπλοιο και ως επαγγελματικό πλοίο αναψυχής ελέγχεται εκ των υστέρων. Η οριοθέτηση των περιόδων σε γραπτή μορφή, με αντιστοίχιση προς εισιτήρια και ναυλοσύμφωνα, είναι το μόνο στοιχείο που στηρίζει τον ισχυρισμό ότι τηρήθηκε ο διαχωρισμός.
Έλεγχος του ασφαλιστηρίου για περιορισμούς δραστηριότητας: Όροι που περιγράφουν το καλυπτόμενο πεδίο ως «ημερήσιους τοπικούς περιηγητικούς πλόες» λειτουργούν στην πράξη ως εξαίρεση. Η ρητή αναφορά του προσωρινού ελλιμενισμού και της αγκυροβολίας στο κείμενο του ασφαλιστηρίου αφαιρεί το έρεισμα της άρνησης.
Επάρκεια των ασφαλιστικών ορίων: Τα ελάχιστα όρια του άρθρου 17 είναι όρια συμμόρφωσης, όχι όρια κινδύνου. Στην ΑΠ 1569/2025 το κόστος αντιμετώπισης της ρύπανσης υπερέβη κατά περίπου 54.000 ευρώ το συμφωνημένο ανώτατο όριο, ποσό που βάρυνε τον πλοιοκτήτη χωρίς να του αποδοθεί υπαιτιότητα.
Δήλωση κάθε τροποποίησης προγράμματος: Η δήλωση προς τη Λιμενική Αρχή υποβάλλεται πριν από την έναρξη του ημερήσιου ταξιδιού, όχι μετά την αλλαγή. Μεταβολές διαδρομής ή στάσεων που αποφασίζονται εντός της ημέρας χρειάζονται προηγούμενη γνωστοποίηση.
ΤΕΠΑΗ πριν από την έναρξη του μήνα: Το τέλος καταβάλλεται προκαταβολικά ανά μήνα παραμονής. Η μη καταβολή ενεργοποιεί απαγόρευση απόπλου, συνέπεια που πλήττει το πρόγραμμα μέσα στην περίοδο αιχμής.
Οριοθέτηση ρόλου διοργανωτή σε ταξίδια άνω των 24 ωρών: Όταν το ταξίδι εντάσσεται σε σύμβαση οργανωμένου ταξιδιού, το ερώτημα ποιος φέρει την ιδιότητα του διοργανωτή απαντάται από το ποιος διαμορφώνει και τιμολογεί το συνδυασμένο προϊόν. Η συμβατική κατανομή με το τουριστικό γραφείο πρέπει να αποτυπώνει την πραγματική εικόνα.
Το Δικηγορικό μας Γραφείο, για περισσότερα από 20 χρόνια εξειδικεύεται στο Εταιρικό και Εμπορικό Δίκαιο. Επικοινωνήστε μαζί μας για σας καθοδηγήσουμε και να σας συμβουλεύσουμε σε κάθε θέμα σχετικά με τα επαγγελματικά τουριστικά ημερόπλοια και πλοία αναψυχής.